VAN DE ZWAARTE.

I0ö

■want hunne geheele wetenschap valt in duigen, omdat 'er alles maar onder-stellingen in zyn, en zy geen kans zien op vaste voeten iets re schoeien : dithebben de groote Mannen onder hen klaar genoeg gezien , waarom ook dee-ze hunnen tyd en arbeid aan proeven en waarnemingen hebben gaan beste-den , en hier uit Meetkonstig gaan redeneren.

Het is derhalve gantsch zeker, dat alle aardsche lighaamen zwaar zyn : endat zy altoos door hunne zwaarte trachten ncêrtevallen naar de aarde of derzei ver middelpunt : zodat het gevoelen van den beroemden Wysgeer Ari-stoteles geene plaats kan hebben , wanneer hy stelde, dat 'er in de lighaamenook eene Ligtheid was, en dat zy door dit beginsel van de Aarde naar bo-ven toe bewoogen werden : By voorbeeld > als men een stuk kork of anderligt hout eenige voeten onder water gedouwd heeft , en het los laat, ryst hetnaar boven, en zwemt op de oppervlakte van het water : dit opryzen werdttoegefchreeven aan het beginsel der Ligtheid in ’t hout en kork : doch deHeeren van het Florentynsche Genoodscbap hebben met klaare proeven aange-toond , dat 'er zodanig een beginsel van Ligtheid niet was : want laat het stukhout eene vlakke oppervlakte hebben, men legge het dan op den bodemvan een vlak glas, zodat tu lichen de voegen van het hout en den bodemgeene vloeistof kan indringen ; giet ’er dan op water, quikzilver , of eenigeandere zwaare vloeistof, het hout zal op den bodem blyven liggen. Indienhet nu een beginsel van Ligtheid had , zoude het naar boven moeten dry ven,’t geen het niet doet : doch zo ras ’er de vloeistof onder kan koomen , perstzy het met geweld naar boven toe , ’t geen wy naderhand in ’t xxtv. Hoofd-stuk zullen uitleggen.

zot. Alle Lighaamen , groote of kleine , vaste of vloeibaare , van wat soortzy ook zyn mogen, in eene luchtledige plaats opgehangen , en van dezelvehoogte te gelyk nedervallende, daalen even snel , en te gelyk denzelven wegnfloopende , koomen evenras beneden. Dat dit moest geschieden, vermoed-den de oude Wysgeeren Epicurus en Lucretius : daarna besloot dit ook detreflfllyke Galileus (a) uit zyne waarneemingen, omdat klooten van goud ,lood , koper, porphiersteen , vallende van eene hoogte van honderd ellendoor de lucht, te gelyk met eenen bal van wasch , byna alle op den zei ventyd op den grond quanten, zynde het onderscheid tusschen den afgeloopenweg op het laatste van den val niet meer dan vier duimen , het geen hy be-sloot van den tegenstand der lucht aftehangen. Doch de Groote Newton (b)heeft dit door eene proef bevestigd , ophangende de lighaamen in eene lucht-ledige plaats, waarin een stuk goud , de veeder eener penne , een vlokjewol, evenind naar beneden vielen. Myn Broeder Jan van Musschenbroekheeft een konstig werktuig gemaakt om deeze proef gemakkelyk te doen, enhaar zesmaal in het zelve luchtledige glas te kunnen herhaalen, ik heb ditbeschrceven in de byvoegselen by het Werk van de Academia del Cimento.

§. zo l t

(*) Mechan. dialoge i.

sb) l’titcp. Philoi. pag, 4811 .