22

/

Liber lh Arithmetica Traäica.

Arithmeti-

caprafhca,

generalis,

PARS I.

De Arithmetica PracticaGenerali.

N tria capit* dividam hanc pri-mam P artem: in primo tradamElementa Arithmetica Praßi-__ _ _ cx Generalis in numeris inte-gris ; inficundo, eadem Elementain numerisfraß is: in tertio, Regulas quasdam praßicas,

CAPUT I.

De Elementis numerorumintegrorum.

Elementa 'T^tcgros nunm 'os appello , qui nec frafh sunt, necyl ruh wett- \f'uBos habent adjuuBos. QHtdautemfmtnumerictt p r aHic a ^ fradi , dicetur capite sequenti. Elementa nttmero-innumem rum integrorumsunt , Numeratio, Additio,Subtra-integris. Aio , Multiplicatio , %c Divific. Has ahj appellantqui, q e ßieries Arithmetica P radica ; quamvis non-nulli Numerationem inter ßtecies non numerent.

Articulus I.

De Numeratione , ßmulque de Notatio-ne numertrtsm integrorum.

u:

ct figuradecem.

[T Grammatica, ita & Arithmetica fuamha-L bet scriptionem, & lectionem. IllamNota-Arithmeti-^ on]S , l ianc Numerationis vocabulo exprimo.

cmnotatio \i 0tlt j 0 ioiturfivc Scriptio Arithmetica, estcujuC-siHjcrtptio, . » • 1 rnn. r r I

&nume VIS numen per proprioscharictcrcs leuligurasde-

, itio seu /e-1 criptio. N umeratio vero live lectio Arithmetica ,flto. c st valoris numeri cujuseunque perpropnoschara-

cteres feti figuras descripti expressio. Aci scriben-dum porro numerum quemcunque, cumque le-gendum , seu valorem ejusexprimcdum,ha:c Nota.Anthmen- p rm ' 0% Arithmetici ad scribendum qucmcun-que numerum, quantumvis magnum, utuntur tan-tum his decem characteribus Icu figuris: 1.2. 3.4.5.6 . 7. 8.9.0. Harum prima: novem tantum sunt (i-gnificativar, &quassibct significat tot unitates,quo-tum ipsa locum in proposita serie occupat; ut primasignificat unam unitatem, secunda duas, tertia tres&c. Decima vero, qu® cisia, vd zerus,aut nulla abArithmeticis appellatur, nihil per sc & solitarie po -sita significat; adjuncta tamen alijssigurisad dexte-ram, auget ipsarum valorem, ut mox dicetur.

Arithmetik S (cm do. In quolibet numero pluribus figurisCtadvalo- scripto, prima figura est illa, quae extrema est versusrem mime- dexteram legentis,aut scribentis; secunda,quae pro-ri cognosci- xUTlt ; sequitur versus sinistram; dein (equitur tertia,dum tnctpi- quarta, quinta&c. Sic in hoc numero,1659, prima'ter» versus hg ura est 9’ fecunda 5, tertia 6, quarta I. Cur au-sinisiram, rein ordo figurarum in numeris progrediatur a dex-tra versus sinistram, causa fortassis est, quod Arith-metica primum inuenta fuit ab Hebraeis, alijsquepopulis Orientalibus, qui ä dextera versus sinistramscribunt, & legunt. Nos tamen Latini ad cogno-scendum quidem propositi numeri pluribus figurisexpressi valorem , incipimus a dextera versus lini.

stram, ut mox patebit; ad scribendum tamen, &legendum,seu valorem ejus exprimendum, inchoa-mus a sinistra versus dexteram. Sic ad cognoscen-dum valorem hujus numeri, 29345 ,incipimusa 5;ad eundem vero scribendum, & legendum, incipi-mus a 2.

Tertio. Quaelibet figura primo loco posita, hocest, ad dexteram, significat seipsem semel, secundoloco seipfamdecies,tertio loco centies,quarto mil-lies, quinto decies millies, sexto centies millies, se-ptimo millies millies, octavo decies millies millies,nono centies millies millies, decimo millies millies Arithmeimillies, & sic deinceps scmper per decuplum incre- ticarum fi-mentum progrediendo ad finem usque propositinumeri, quantufeunque sit. In idem recidit, lidi—cas,primam figuram ad dexteram significare mona-des seu unitates, secundam decades seu denitates,

(id est, tot denitates, quot ipsa unitates continet ) 1

tertiam centenarios, quartam millenarios, quin-tam denitates millenariorum , sextam centenariosmillenariorum, septimam millenarios millenario-rum, seu missiones ( nam millena millia, seu milliesmille, efficiunt unum missionem) octavam (lenita-tes millionum , nonam centenarios millionum, de-cimam millenarios millionum, undecimam denosmillenarios millionum, duodecimam centenosmillenarios millionum, decimam tertiam mil-lenos millenarios millionum , seu missiones mil-lionum , & sic ulterius progrediendo, scmper perdecuplum incrementum ; nam sequens ad sini-stram figura scmper valet decies plus quam imme-diate praecedens ad dexteram, ut dicebam. Entabellam valoris figurarum.

Figurarum

Locus. Valor.

Primus

Secundus

Tertius

Quartus

Quintus

Sextus.

Septimus

Octavus

Nonus

Decimus

Undecimus

Duodecimus

1 UnitatesDenitatesCentenariosMillenarios

Denitates millenariorumCentenarios millenariorumMissiones

Denitates millionumCentenarios millionumMillenarios millionum 'Dcjnit.mssienar.million.Ccnten.inilicnar.millio.

His notatis, facillime cognosces cujuscunquc pro-positi numeri valorem, cumque leges seu enuntia-bis, ut exempli gratia hunc sequentem 9125342, sic:Novem millioncs, centum & viginti quinque mil-lia , trecenta, quadraginta duo. Vel sic: Noviesmillena millia,centum & viginti quinque millia,tre-centa , & quadraginta duo. Hunc vero alium»10870360 , sic pronuntiabis : Decem missiones,octingenta & septuaginta millia, trecenta, & sexa-ginta. Vel sie: Decies millena millia, octingenta,& septuaginta millia, trecenta, scxaginta.

Ohfernjanda ad numeros facilius ex-primendos.

U T porto facile cognoscas valorem numeroru Arithmeti-majorum, eumq; expedite & fine hassitationc carum jfgt*~enunties, h®c observa. Primo, divide propositum rarum va-numerum in minora membra, incipiendo a dextera lorat f a,,liversus sinistram, & ponendo sub quarta figura pun 7 ur°ffexS

ctum, f rimatur.