QhlijtiUi.
Parallelus.
Vide leo*
“ismi g,
^-jZ 4 .
‘Pars 1 .
2Z7
iit per Zenith & Nadir habitantis in illa. Talem Ex dictis colliguntur prxeipua officia & pro-fphsram, talemque horizontemhabet in fnpradicta prictates horizontis, Nam i. dividittotam mundifigura habitator G, & omnes habitantes sub xqua- spharam in duo hemispharia aqualia, z. Consti-u^einTerraqua. Dicitur recta talis fph xra, & re -ctus talis horizon,quia aquator & circuli ipsi paral-leli ita insistunt horizonti ,itaq; ipsum intersecant,ut cum ipsa constituant angulos spharalcs rectos.
Obliquus horizon est, cujus polus ultra, am ci-tra aquatorem cadit, quique aquatorem ad angu-los obliquos intersecat; unde constituit Ipharamobliquam, in qua nimirum unus polus mundi estsupra horizontem extra Zenith, alter infra extraNadir. Talem habet in praedicta figura habitatorH, & om nes habitantes citra vel ultra xquatorem,dummodo non sint directe sub polis. Dicitur obli-qua talissphxra, & obliquus horizon, quia xqnator
tuit fphxram rectam, obliquam, parallelam, In-dicat quxnam sidera oriantur, & occidant, & qusenon. 4. Determinat quantitatem , Sc varietatemdiei ac noctis artificialis. 5. Indicat puncta ortus& occalus omnium stellatum, carumque latitudi-nem live amplitudinem ortivam & occiduam.6. Ii st initium a quo numerantur altitudines & de-preffiones polorum, ac stellarum supra & intra ho-rizontem. Sed hxcmelius ex dicendis intelligen-te,
CAPUT VI.
Cc circuli ipsi paralleli ita insistunt horizonti, ut cum De tMeridmno , ej usque ofßcip seuprO-ipso constituant angulos iplmalcs obliquos. pnetdtlbus * * *
Parallelus horizon est, cujus poli sunt poli mun-di, quiqueeoincidit cum xquatore ; unde & fphx-ram parallelam constituit,in qua ninyrum unus po-lus ita est elevatus supra horizontem, alter vero itadepressus infra > ut occupent Zenith & Nadir habi-tantis in illo horizonte, xquator vero exacte cumhorizonte congruat, ipsique parallelus sit. TalemJphxram in prxdicta figura habet habitatori, Scomnes habitantes sub polis, si qui ibi habitant.
Horizon tam astronomicus, quam sensibilis,•cum suis polis mutatur, utdixi,euntibus in Ortum,Occasum, Septentrionem, Austrum;insensibiliterquidem, quando progressio est modica; sensibilitervero. quando sit progressio sensibilis, ut 500,autIOOO passuum. Hinc du* civitates , quantumvisvicin*, non habent eundem horizontem, mathe-matice loquendo; physice tamen & ad sensum ha-bent eundem,
Horizön rectus dividit omnes parallclosfolis,Sc stellarum (id est, circulosquos Sol & stell* mo-tu suo diurno ab Oriente in Occidentem, & indeiterum in Orientem describunt) aiqualiter: obli-quus omnes inxqualitcr, cxccpto parallelo aqua-toris, quem nimirum describunt Sol Sc. stell*, quan-do in aequatorc versantur: parallelus nullum dividit.Hac omnia apparent in apposita figura,in qua A E,GH.CF&c: sunt paralleli Solis; & respectu hori-zontis recti, A B,C D,cum intcrmcdijs.funt aqua-les ipsis B E, D F, cum intermedijs: respectu hori-zontis obliqui, A lest minor quam 1 E, & C K ma-jor quam K F: respectu denique paralleli, dimidiapars est supra, dimidia intra horizontem. P ra tereain sphaera recta omnes dies artificiales sunt »qualesnoctibus, Leintet se: in obliqua omnes inxqu alesinter sc, & noctibus, praeterquam dies xquinoffia-les: in parallela non est vicissitudo dici ac noctis in-tra 14. horarum spatium, (cd tam dies, quam nox,sex mensium spatio perseverat, nisi refractiones ob-stent. Patent hxc ex eadem figura. Et ratio est,quia'dies artificialis est mora Solis supra horizon-tem , nox vero artificialis est mora ejusdem infrahorizontem; at in recta sphaera tam diu moratur solsupra, quam infra horizontem,quia parallelos ipsius®qualitcr dividit: in obliqua insqualiter moratursupra & infra horizontem > quia is inxqualitcr di vi-stit parallelos solis: in parallela denique fex mensi-bus supra,& totidem infra moratur. Ergo&c;
M Pridianus est ille circulus maximus,qui tran-siens per polos miuidi > & per verticem pun -ctumque oppositum loci cujufcunque, hoc est, perZenit & Nadir loci, secat horizontem ad angulosrectos versus Septentrionem, Sc Austrum; mun-dum vero totum in hcmisphxrium orientale & oc*-cidcntale. Dicitur Meridianus, eo quod quandoSol motu diurno attingit ipsum in hemHphxriomundi (tipero, est meridies; sicut est media nox,quando attingit ipsum in hcmisphxrio infero. Un-de dividit diem ac noctem artificialem in duas x-quales partes. Poli hujus circuli sunt puncta OrtusSc Occasus »qui nocti alis in horizonte , ä quibusproinde distat^o gradibus in verticali primario (dcquo postea ) numeratis. Centrum ejus est idemcumccntromimdi,quiacstcirculusmaximus.Con-cipitur in cxlo femper fixus in eodem loco respectuejusdem horizontis, Lc ejusdem loci aut habitatorisin Terraqua; mutatur vero euntibus versus Ortum& Occasum, non tamen euntibus directe versusSeptentrionem aut Austrum. Hinchcetpluraio-ca, quorum unus est altero septentrionalior,vel au-stralior, possint habere eundem Meridianum; ta-men fi unus est orientalior altero,necessario habentdiversos, nisi semicirculo inter se distent; tunc enimeundem habent.
Meridiani circuli cujufcunque loci interfectio-nem cum horizonte rcprxscntat linea meridiana,in plano horizontali descripta; qua lincahabita, ha-betur linea xquinoctiahs repraesentans interfe-ctionem ./Equatoris cum eodem horizonte, siad meridianam inventam ducas perpendicula-rem. Quomodo autem meridiana inveniatur,dicetur in Astronomia practica. Habitis hisduabus lineis, cognosces quatuor mundi plagascardinales: nam meridiana ostendit Boream autAustrum, xquinoctialis Ortum 8c Occasum x-
quinoctialem,
Geograph! in globis & mappis geographicis de-lineant multos Meridianos, & primum vocant il-lum qui transit per Insulas Fortunatas live Canariasin Oceano occidentali juxta Africam; Sc arcum./Equatoris inter hunc, & meridianum c ujusque lo-ci interceptum, appellant longitudinem loci. Alijtamen appellant nunc primum Meridianum, illum,qui transit per Infulas Azorias live Flandricas in
V ; eodem
W *
Horizonti
effici».
Meridia*
«»f.
Mutatureuntibus inortumoccasum s
Meridia -nut primutqui fett