380 Uber XIII.
PARS I.
De Limeneuritica.
Hydrographia.
gandum; ad itineris confecti quantitatem, lociquein quo navis versatur longitudinem ac situm de-prehendendum. Sed hxc melius ex sequentibns.intclligentur.
limtheuri- TT lmeneuntica agit de cognitione Jpatijuce ‘ I inter duo loca intercepti', de plagarumMundi inventione in quovis loco actempore ; de conflruftione & uß Compajßnautici,seu Pyxidis magnetior, de UngulamCompajß librata dir e£itone ac declinatione ;de que adjumentis xhjs ad portum deflinatumperveniendi.
CAPUT I.
‘De cognitione Jjatij inter duo loca ma-ritima interjecit.
Spatij interduo locamaritimacognitio.
A D /patij inter duo loca maritima, inter quxnavis decurrere debet, cognitionem perti-nentsequentia.
Trimo, Terrarum ac Marium situs; littorumflexus; angulorum, montium, promontoriorumprocurrentia; fretorum, sinuum, pulvinorum con-stitutio ; aquarum profunditas; infularum, scopu-lorum, vadorum, certarum cujufvis Iittoris & par-tis maris notarum constitutio;aquationis oppoi tu -nitas, aliaque similia. Qux omnia non tam exMappis nauticis, aut aliorum relatione, quam exobservatione propria, & frequentibus navigationi-bus Nauci ero sunt cognoscenda. Et hxc causa est,quod naucleri quidam ad hunc locum, alij ad aliumnave feliciter petendum sint aptiores. Secundo,Ventorum generalium, & specialium, hoc est, cu-jusvis loci aut temporis propriorum notitia : qui-busdam enim in locis generales venti, in alijs anni-versarij regnant, qui navigationem vel promovent,vel retardant. Statx etiam certis temporibus ac lo-tis proceilx, & procellarum signa nota esse debentnauclero, quorum ignoratione magnasxpe damnaalioquin incurruntur. Tertio , Motuum maris indiversis tractibus cognitio, in quam videlicet pla-gam fluctus & mare ferantur, ne naves alio abripi-antur. Item notitia fluxus ac refluxus maris quoadtempus Sdioram in diversis locis, eorumque incre-mentum ac decrementum ad dies singulos; tum nein maximum periculum adducatur navis littoribus& pulvinis vicina, aut in fretorum angustijs depre-hensa; tum ut sciatur quotemporc adlittora&flu-viorum ostia accedendum ac recedendum. Du-plex porro navigatio est inter quaevis loca mari se-juncta; una brevior ac sinitiina;altcra longior & ex-tensa. In breviori navigatione, prxter promonto-riorum, montium , turrium, littorum, fluviorum,portuum, aliorumque signorum notitiam, utunturnaucleri Compasso nautico, Si bolide,quorum be-neficio, acccdcnta multa exercitatione & experi-entia,deprehendunt qux regiones facilem vel diffi-cilem concedant aditum; quam profunda sint ma-ria, simis, & ostia fluviorum; quo cursu ferantur a-quarum agitationes, aliaque similia. In longiorinavigatione, prxter Compastum & bolidem, opusest insuper instmmeto aliquo ad poli elevationem,vel latitudines regionum indagandas ;ncc non ta-bula aliqua hydrographica, ct canonibus loxodro-tnicis, ad dignoscendum rhumbum in quo navi-
CAPVT II.
‘De inventione plagarum Mundi in met-ri , quovis loco } & tempore.
P LagainTerraqueoglobo, estarcusVerticalis Plaga i» 'inter datum in eo locum, & Horizontem ejus, Ttrraq**interceptus. Pro intelligentia sit Globus Terra- y^ e j”o-queus ABCO,locusineodatusA, HorizonA-stronomicusBO,PhyficusMN,Meridiauus(qui j,g, jj$,unus e Verticalibus clt ) B A O, Verticalisprima-rius A D, Verticales inter Meridianum & Vertica-lem primarium medij A E, AF, A G&t: ArcusitaqueAB,AG,AF,AE, AD &c: Sunt plagasrespectu loci A. Imo&arcus A M, A L, A K, AI,
AH&c. dici poflunt plagas respectu ejusde loci A.
Tot ergo sunt plagx respectu eujusque loci in '
Tcrraqua, quot Verticales cx illo ad Horizontem ces 'duci possunt, id est, inflnitx, quoniam ad quxvisHorizontis puncta duci polfunt Verticales.
Ex omnibus tamen plagishodietantumjisor-titx sunt peculiaria nomina. Dividunt enim Gco-graphi atque HydrograpbiHorizontcm cujuscun-que loci in quatuor quadrantes, & quemlibet qua-drantem subdividunt in septem xquales partes, at-que a loco dato ad divisionum puncta ducunt arcus 1
Verticalium, qui plagas constituunt.
Plagarum alix sunt Cardinales, alix Collatera-les. Cardinales sunt, qux transeunt per cardinaliascuprxeipua Horizontis puncta, illa nimirum, inquibus Meridianus & Verticalis primarius loci in-tersecant Horizontem ad angulos rectos Iphxra-les,suntque punctum Septentrionis, Austri,Ortusxquinoctialis,Occasus xquinoctialisjunde vocan-tur absolute & fine addito plaga Septentrionalis,plaga Australis, Orientalis, Occidentalis, (ollate-rales sunt, qux inter Cardinales interstant,suntqueviginti octo, septem nimirum inter binas quasqueCardinales. Quidam bisecant spatium inter duasquasque plagas enumeratas,& constituunt 64. Aliitot plagas constituunt, quotgradus in Horizontisperipheria sunt. Sed dictus numerus 32 plagarumliiflicicns est pro nautis, quorum usui inservit pla-garum divisio.
Nomina 32 plagarum communia sunt cum zr $otn' ,n *Ventis ( dc quibus in Geographia r. par. cap. 4. )apud Germanos, Belgas, Anglos, Gallos, Hispa-nos, & Italos: Latinis tamen & aliarum Nationumvocabulis vix exprimi possunt. Commodissimumforet pro omnibus nationibus, si ab ordine plaga-rum nomina desumerentur, initio facto a Septen-trione & A ultro, & utrimque versus Ortum & Oc-casum progrediendo sic: Plaga Septentrionis, pri-ma, fecunda, tertia, quarta &c: a SeptentrionemOrtum, aut in Occasum: item plaga Austri, prima,secunda 6 tc: ab Austro in Ortum, aut Occasum.
Sed prxstat loqiutmulti, scntirc ut pauci.
Ex his patet, eum qui invenit, in loco quocun-que constitutus, plagas Mundi prxeipuas, qux funeSeptentrio, Meridies, Oriens, Occidens; alias in-termedias ignorare non poflc.Imb suffici« Septen-trionem lolum & Austrum, auf Ortum lolum SC
Occa-