392 Liber XIK

IV. Ffrtexfijti, & quidquid m horologiis locumverticis flylt jubtt, censetur effe m centro Universi.Omnia enim horologia qua stylo monstrant ho-ras,ita constriiuntur a Mathematicis, ac fi stylo-rum vertex congrueret centro Universi, & planadistarent tantum a centro , quanta est stylorumlongitudo;& tamen horas non miniis exacte mon -strant inlupcrhcicTcrrx , quam li in centro di-tium litum haberent. Merito autem id censent,propter hy pothclin 3.

V. Corpus opacum in adversam- luminis partemprojicit umbram. Patet experientia, & probabiturm Optica.

VI. Asoto seu luminoso,seu opaco quod luminoso ob-jelfum facit umbram,movetur pariter fir umbra. Pa-tet similiter experientia.

VII. Radim umbrosus cum radio luminoso,d quoumbrosus inter jctlo corpore opaco procedit,in du ellumextenditur.Pitut experientia,& probatur inOptica.

VIII. zfihloto luminoso circa opacum immotum,movetur gfi umbra Jedoppopus lattonibus,ideil,fi lu-minosum ad dexteram , umbra adfimfiram movetur-,fi tlludadfintßram.hoc ad dexteram. Patet experien-tia,& sequitur ex procedenti Hypothese

I X. Gnomon pcrpendiculanrer ercclus umbramprojicit eo longiorem,quo luminos»m e flalitur, eo bre-viorem,quo illud eil infertus. Patet expetientiä, &probatur in Opticis*

X. Solts radit incidentes Terra oblique,refringunturin atmojj hsra,eo magis,quo obhqutus incidunt. HincSol mane apparet sipraf!oriz.ont em antequam reve-ra fit orMs.fir vesperi postquam jam occubuit :&utro-que tempore supra Horiz.ontem exiftens, a/ttor appa-ret quam fit. Umbra ergofijli perpendicularis er er e iliutros tempore brcvtoreslquam oporteat,firideo manehorologium solare pracipuat horas, vesperi retardat.Explicabitur & probabitur in Dioptricis*

XI. sentra horologiorumqua circulo aut circuli se-omento conflant,censentur esse m centro Terra', (fi“ lim-bi censentur esse concentrici circuli) cceleflibiu .Sequi-tur ex hypothcli 1.2.3.4.

CAPUT V.

De Circulis Horariis .

Circuli ho-rarii.

Videlco-nilitm 1X.Pig.jCj,

H Orographix officium est, tum alios circuloscadd]xs,tum praecipue horarios in planumitaprojiccre, ut dum Sol illos in Coelo percurrit,umbra styli eosdem percurrat in horologio.Quo-i>iam igitur de horariis circulis nihil in lib.7.actum,de iis lue breviter agendum, ut fine quibushorologiorum ratio intelligi nequit.

Circuli igitur horarii, seu horarum distinctores(de astronomicis horis nunc loquor, alibi vero dealiis)sunti2 circuli coelestes majores, qui per po-los StccntrumMundi incedentes,dividuntCccluinlk Terram,atque adeo/Equatorcm coelestem,cumomnibus Parallelis ejus, in 24 aquales partes earatione,qua in apposito schemate apparet, in quopoli sunt A &B, aequator CD, circulihorariisuntilli, qui e polo ad polum sunt ducti, & dividuntunum hcmisphvrium cum aquatoris dimidio inpartes 12,alterum vero hemisphaerium oppositumcum reliquo dimidio xquatoris in totidem partes.Morum primus est Meridianus , qui est circulushorae duodecima 1 , quem lcquitur versus Occidcn-

Horographia.

tem circulus horae prima, fecunda?,tertis &c: do-nec redeatur ad eundem.

Quoniam igitur Sol motu diurno ah Orientein Occidentem percurrit totum cccli ambitumIpatio 24 horarum , motu semper aquabili seuaque veloci;conscqucnsest ut singulis horis attin-gat unum c 24 semicirculis horariis praedictis.

Terra autem quoniam in centro Universi est,pro-jicit eodem tempore umbram versus oppositumsemicirculum in opposito C adi hemisphario. Sic-uri autem omnes isti horarii circuli secare conci-piuntur totum Terraqueum globum in totidempartes, in quot sectum est ab ipsis Cadum, quo-niam omnes transeunt per centrum Universi ScTerragidco si non procul a centro Terra(sivc in-fra, sive ad latus)fingatur planum horizontale, autverticale, secabitur id in totidem etiam partes cumiplaTerra. Et quoniam planum quodcunque exi-stens in Terra lupcrsicie,censetur non procul essea centro Terra ,perhypothefinjadeo eodem modosecatur ä dictis circulis, ac si non procul a centroT erra existcrct. Has circulorum sectiones exhi-bet horologium, & ideo dum Sol in urio attingitquemcunque circulum horarium, umbra styli inhorologio attingit ejus sectionem, sed in partecontraria, ut si Sol percurrit circulos qui Meridia-num in Cado praecedunt versus Orientem,umbrastyli percurrit sectiones seu lineas horologii quaMeridianam lineam sequuntur versus Occasum.

Hac qui intclligit, totam ldorographia theoriamintelligit.

Praeter circulos horarios prxdictos horarumastronomicarungsunt alii circuli horarii horarumItalicarum,Babylonicarum,& Judaicarum. Sed neTyroncs confundantur , eorum explicationemomitto,& ad Horographiam universalem differo.

PARS II.

De Horologiis planis Geo-metrice describen-dis.

P Latin Horologia hic vocamus, qua deli- Horol °^neantur infuperficicbusplanis,autcon--t <exis, aut alterius generis i de his enim dclin* ii,iUinfra suo loco agetur.csScprimo quidem dabi-mus Aftronomica, Italica ,&Ba hy Ionieafinfravero dabimus Antiquaseu Iudatca. Hac omniageometrice per varios linearum ac circtdorumduttus & interfettiones delineabimus hic ;arithmetice vero , dr organice infra suis locis.

CAPUT I.

De Horologiü Horizontalibus.

H Orizontalia horologia sunt,qua delineantur

in planis Horizonti parallelis sive aquidi- i^hoid"'stamibus.Dividuntur in Astronomica,Italica,Ba- fit.hy Ionica,& Antiqua. Priora tria monstrant horasaquales, ultima inaequales. De prioribus agemushoc capite , de Antiquo infrii suo loco, ut dixi-

mus.

A

i

i,

i

1

Pro-