Liber XIV. Horographia.

420

cipics circino in linea GHpaniculas tot, quot in- fundo semicirculus A E C pro meridiano: itemvenis in tabulalub 10,20,30 gradu Cancri,Leonis posito uno pede in A, intervallo A B, describatur

Lee: & ex A & C transferes versus K & L,tormabiseque scalam ut monstrat Figura. Tandem apta lami-nam in annulum, junctis in unum lateribus A C,&B D, cumque fu (pende silo subtili congruente locoSolis Zodiaci A C K L; & foramine M converso adSolem, move huc illuc annulum, donec radius So-lis intrans per foramen cadat in locum Solis in Zo-diaco KLEF; is enim monstrabit horam qussi-tam.

Annotatio I.

T) Ote£i & annuhss ita construi, ut dumsuspenditur

alius BED, pro Verticali primario, secans prio-rem in E.

III. Ex A in F numeretur altitudo poli regionistute; similitcrque ab E in G; eritque F E, leu G C,complementum altitudinis poli. Duplici autemvia inveniri poiluntpunctaF&G: primo, si rigi-dum semicirculum, de quo ante, divisum in gradussuos, applices semicirculo A E C, ita ut radius pergradum po transiens insistat puncto E pcrpendicu-laritcr, atque ab A usque in F numerentur gradusaltitudinis poli, a C vero usque ;\jl G altitudo .equa-toris : secundo, si quadrantes limbi A B, A D, divi-

hbcre, fdum cum perpendiculo transeat per rimam dantur in 90 gradus, & ab A utrimque versu*; B Se

transversam Zodiaci A C KL . Sed tunc diBus Zo-diacus debet fert ad dexteram inter E Fqt KL. Hiemmelius declarabo in Horograpbia.

Annotatio II.

De alijs horologijs portatihbus.

r Nnumera aha portattlta horologia varijs modis &L formis conßrui possunt, tam particularia , quam u-niversalia. Aliqua dabimus m sequentibus. Inter a-Korologium ha primas tenet illud quod Germani compassum vo-portante eant,conflans e plano horizontali <§" verticali in unum

quod votat C 0 Higatis, ut aperiri & claudi wßar libri pojftnt, & sibiempajjum. mMtu ' 0 a d angulum reBum insistere. /n horum uno de-Uneatur horologium horizontale , in altero verticale

r

D numeretur altitudo poli, punctisque terminati-vis applicetur regula transversa, & demittatur per-pendicularis usque ad F, ac deinde arcus A F trans-feratur ab E in G, aut arcus F E a C in G.

IV. Ex puncto F, intervallo F G, describatursemicirculus ß G D pro equatore. Deinde a Gutrimque supputata maxima declinatione Solis useque ad H&L (modis antea dictis) describatur exF, intervallo F H, arcus K H I pro Tropico 25 ; Lcex eodem F, intervallo F L, arcus N L M pro fro-pico'Xp. Eodem modo describi possunt alij paral-leli inter duos Tropicos, si eorum declinationes extabella Lemmatis I. Partis 6. prsced. supputenturä G in utramque partem.

V. Pro Horizontali horologio dividatur-Equa-toris semicirculus B G D in 12 «quales partes ( pro

meatur norotoot um mrizontaie, m aiieroverncau > , - . >■ .....

. n S r a t r r, • r NONS inteLNs.m 24 oro uimiuiisetiam;)« uns en-

quast aftronomicasunt, ume tts stylus seu filumutriusqi • *> , ^ ' A t> . L mctur

centrum armeBens oßendit horas in utroque fmul.

(sonstruttio facilis ett , fifiat triangulum reti angulumgnomonicum e charta , cujus unus angulus acutus fitaqualis elevationi poli , alter elevationi aquatoris. Si e-mm tn utroque plano ducantur meridiana line*confli-tuentes angulum retium , & tM* apphcctur triangulum

momomeum reclanoulum, ita ut cathetus conoruat .. - > .. - - ... ...

* , . ■ r 1 r ' , , cumv, imo nec Aquatorem, cmusmodisunt.it-

mendians.plani verticalis, bafis vero meridiana plani | innr f n & c . 1

horizontalis, & angulus elevationis poli desinat in pla-num horizontale,alter m Perticale; hipothenusa re -präsent at filum utrique infigendum, & monstrat utri-tssjuc horologij centrum .

tis Circini cruribus ad intervallum A B, firmetur u-numtrus in singulispunctisprsdicts divisionis, &altero describantur arcus i Tropico ad Tropicum;qui arcus necessario transibunt per puncta qua: sexpunctis a prioribus absunt. Eadem circini interca-pedine ex punctis divisionis pndictac describunturetiam illiarcushorarij, qui non intersecant Tropi-

eus horae f &7 &c:

VI. Pro Italico 8 c 'Babylonico horologio,descri-batur cxF, ad intervallum E F,circulus O E P (quisi integrum circulum non complet, ut contingit in...... r , omni loco ubi altitudo poli supra horirontemmi-

Inter alia nortatilia horolomasunt concava he- n. ' , / r r ■ r,

• r, ■ , x - tr rr \ nor est quam grad. as ; sumatur arcus G S arcui G

misplixrica(qiixtammcmmuabilia elfe polium) Els J S!& “ F jJaibaturarc US QSR.)&adil-

S u3; delineantur ut lcqmtur. lumVquc ( Seulquc adC^SH.) cxtaidamuroc-

P rmnfit-in T V culte lineae horarixastronomies jam anteadeseri-

ropo . pts. Deinde eadem circini apertura ut antea ma-

yf». fictu c. . , , nente, unuspes in singulis punctis Aquatoris sta-

A vi , A. f . Horologium Horizontale concavum he- tuatlir , & alter pes in b E P (velin R s Qcti non

mißthxricum delineare pro horis aßro - potest in O E P) deseribanturq; per puncta Aqua-nomicis, Italicis , Babylonicis,

toris arcus horarum ab occasu, & ab ortu, ut in fi-

Jtorolegium

horizontale

concaVam

hemijptri-

tum.

Antiquis.

I.T Imbus concavi dati dividatur in quatitor s-l_»qualcs partes in punctis A, B, C, D, & exa-minetur an cavitas ejus sit persecte hemisphaerica;quod sit ope semicirculi cxrigidalaminacxcisi,cu-jus diameter fit squalis diametro A C,autB Dcon-cavi dati: si enim semicirculus hic concavo impoli-tus, & circumductus , superficiem concavam sem-per perfecte ubique tangit ac radit, erit ca perfectehcmisphxrico-concava.

II. Posito uno circini, qui crura habeat intuscurvata, pede in D, intervallo D A, describatur in

gura patet.

V II. Pro Antiquo horologio, dividatur uter-que Tropicus in u partes squales, & per ternapuncta (quorum unum est in Tropico §§, alterumin Tropico "Vp , tertium in /Equatore ) squaliteraMeridiano A Crcmota, describantur arcusäTro-picoadTropicum.

VIII. E puncto E erigatur pcrpcndiculariterstylus squalis semidiametro hcmisphsrij concavi;hujus enim apicis umbra monstrabit horas. Velextendantur duo filaaB in D, &ab A in C: umbraenim puncti intersectionis, corrcspondentis apicistyli prsdicti, fi erectus esset, monstrabit horas.V cl stylus squalis semidiametro hcmisphsrij fig a '

tur