V

44 2

Liber X V. t^techanica.

11 . Orbiculum superius additum, & ad virespotentia: augendas inutilem,non dic contemnen -dum, sed magno commodo , cum propter ipsumpotentia melius applicetur, ut qux dcorlumtra-here queat, cum alio quin sursum trahere de-beret

III. In polyspastis orbiculos superioresascendendo, & inferiores descendendo deberecrescere quoad magnitudinem intra sua locula-menta seu capias,ut funis commodius sine confu-siones implicatione postit iis circumduci.

IV. Quo fuerint axiculi per centra orbiculo-rum transeuntes graciliores, & quo eorum super-ficies cylindricx duriores,ac politiores, eo meliuscst,& eo facilius orbiculi circa illos convertentur,& pondera minori difficultate attollentur, quiatunc minor pars axiculorum premitur ab orbicu-lis,& minor sit astrictio.

V. In usu omnium trochlearum observandumdiligenter est, ut id cui superior trochlea adnecti-tur, ita firmum sit, ut totum pondus una cum tro-chleis & funibus sustinere queat.

VI. Quando ultra trochleas adhibeturErgata,orbiculus rilc per quem prope terram transit infer-ne funis,indeque ad Ergatam venit, nullum additmomentum potentia’,sed ideo adhibetur, ut funiscommodius Ergata: circumducatur.

VII. Quando in attractione magni ponderisad magnam altitudinem periculum elt,ne ex attri-tu funis cum rotulis flamma enascatur, madefiet isubinde debent rotularum canales cum fune.

Annotationes.

I. T omnibus trochleis & usu earum, numertu du-» 1 cluusunis circa orbiculos fuderat unitate orbicu-los.Habito itdquenumero orbiculorum,habetur nume-rus dutluum.

II. St trochlea,cui alligatur extremumfunis, alli-getur etiam pondus ymotus potentia ad motum ponderiseil inratione, quam habet numerus dutluum pondusfufiinentium,adunitatem. St vero non eidem trochlea,cuifunis extremum adnelhtur,adneilatur etiam pon-dus ; deme unitatem ex numero dutluum.

III. In trochleis multitudo funium pondus fufti-nentium inaquihbrio,cfl ad unit at em, ut pondus adpotentiam. Itaque data trochlea, & dato pondere, inve-nitur potentia,fifiat, ut numerus funium ad unitatem,ita numerus ponderis ad aliud. St augeatur vel orbicu-lorum numerus, vel potentia, attolletur pondus.

PORISMA,

N Trochlea etiam locum habet principium no-strum universale machinalium motionum,quodpotentia moveatur velocius pondere.

CAPUT IX.

De CVNEO, ejufque'■viribus indivellendo.

Propositio X V T.

Trochleis datum pondus d data potentiamoveri potefl.

Trochleis,datum pon-dus a datapotentiamoveripotefl.

v .

V EI enim data potentia est major dato ponde-re,vel xqualis, vel minor. Si major,fieri po-test per quamlibet trochcolam, ut ex dictis patet.Si squalis, fieri potest iterum per quamlibet, ex-cepto Monospasto primi generis,ut ex iisdem di-ctispatet. Si denique minor.inveniaturproportiointer datum pondus & datam potentiam, & adhi-beatur trochlea tot rotularum, ut motus potentixad motum ponderis habeat majorem rationem,quam reciproce pondus ad potentiam. Sit datumpondus 600,tk potentia data 130. Proportio interea est minor quam; adi,nam 130 continentur in600 quater,& remanent 80. Adhibeaturcrgo tc-traspastus secundi generis instructus quatuor or-biculis, ejufque loculamento inferiori appliceturpondus,&unum extremumfunis&c.

Propositio XVII.

J Quodlibet pondus d qualibet potentiamoveri potefl per trochleam.

N Am sicuti pondus crcsccrc, & potentia de-crescere in infinitum potest,ita trochlearumvirtus per multiplicationem orbiculorum augeriin infinitum potest.

C Uncus, simplicissimum licet instrumentu sit,

St vix Macliinx nomine dignum, ab Aristo-tele tamen, Pappo, & aliis Mechanicae Scriptori-bus inter fundamentales Machinas numeratur,propter ingentes vires in corporibus solidis divel-lendis; adeo ut quod magni’ alioquin Macliinx,

& magno hominum conamine applicatx, efficerenequeunt,simplicissimus cuneus,& ab unoquoquestatim ac nullis impensis parabilis,efficiat. Dehocnunc agendum, sed paucis,quoniam qux dicendasuntjvcl facillima sunt, & omnibus nota; vel diffi-cillima explicatu, & silentio premenda.

Propositio I.

Vormam & usum Cunei explicare.

C lineus est lignum, aut ferrum, aliudve soli- cu» et fisdum,forma? fere pyramidis quadrangula; ad *

unam rectam lineam fastigiatx.Talcm rcprxfentat oa \fta.praeiens sig. in qua A B est basis quadrangularis, fx.Fig'CD vertex fastigiatusin lineam rectam: latus 463.enim A CD, St latus oppositum, paulatiin coeunt,donec in C D conveniant ac terminentur in line-am C D.

liliis Cunei est in findendis lignis, divellendisIapidibus, aliisque corporibus solidis ac fissilibusviolenter dividendis. Data enim, aut facta in fissilicorpore rima, intruditur aliquoufquc cunei apex ,basi vero illiditur vehementi percussione malleus,aliudve instrumentum ad percutiendum aptum;qua percussione adactus cuneus paulatim magismagisque ingreditur, magnaque violentia corpusin partes divellit, ut in apposita figura apparet.

Propo-