loannetSteil. Sax.moritur.

An. I5J3.Tom. 6 .ofer. len.Can/ola-turO/cba-zien/ts.

Controv.nova cumCeorgioSax.Dutt.

SleiA. 1. 9 .

* Tom 6 .Isu.p, 4. b

Deftnsto

Lutkiri.

Apostolus

diaboli

Gtorg.dux

mrihiiue.

Consola-tur sxuletL ipftns.Luther.

Ajuslogtaalia L uth.

Itn. p. 12.stq.

Disuitn-lio Lutht-ri cumdiabolo.

VITA LUTHERI.

rii Lutlicnis concionem funebrem habuitgeminam. Melanchthon autem oratione pa-rentavit, qUi ideam boni principis comple-ctitur. Anno trigesimo tertio ineunte,Lutherusper lucras conloiatus est cives Ofihattenfes ,ubevangelii confesilonem ejectos , ubi interalia inquit : 2 )cr$CU(fcl ist dci'Wttth iN dtt'Wclt/und dicWelr ist fern Hausi. Davumbwo manhinkoirtt/ da findet man den scheutz-llchen Wltth daheime Kespondit & ElectoriSaxon, super quistiotie :quaten 9 vtmvtrepel-lerelicsat. Inpiimis autem gravis ei interccllitcontroversi.* cum Georgio Duce Saxonis , quijam olim & Lutherum &c doctrinam ejus canepcjus& angue oderat. Itaq; ne e lua ditioneei accellio fieret, juramento subditos suos voluit obligari, nunquam se Lutheri dotlnnamamplexuros : Lipjia etiam civibus, qui juxtaPontisiciu morem consesti, & corna usi essentsymbola danda curavit, qui senatui redde-rent. Deprehensi suerunt sine symbolis circiterseptuaginta. Hi enim Lutheruinconsuluei unt,quid facto opus eilet ? Lutherus respondit:mhil agerent contra conscientiam , & qui certocrederent , integramsumendam canam ,cxcre-maquaq } adeant. Inter alia epistola:* hiesunt

verba: Nun aber Hcrtzog Georg auch sichunterstehet / oie Heimligkeit deß Gewissenszu erforschm/were er wol wcrih/ daß man ihnbetroqe/als einen Teufels-Apostcl. Dux ergo

Gtorgitu , datis ad Electorem Saxonise patrue-lem literis, Lutherum accusat, non solum deconvicio sibi facto - sed quod fure ditionis ho-mines ad rebellionem inflammaret Electorad Lutherum id perscribit, ac nisi se purget,vindicandum id in ipsum ait. Hac occasioneLuther, criminationem illam refellit,negatq;se consuluisse,ut principi refifierentsed ut patien-ter,etiam exilium serrent. ‘Tantum abesse a se jUt magistratus autoritatem infringat ; ut nemose uno fortius eam adferuerit,aut magis Uluftra-rit . Apostolum diaboli appellatum propter sub-ditos : ne putent magst ratus legitimi , sed dia-boli ese cdicla. Huic libello subjunxit episto-lam . qua cives Lipfienfis exules, conlolatur& monet; ut präsentem fortunam mod ratese-rant : & simul Deo gratias agant , qui vimistam mentis,atqj constantiam fit ipsts largitus,non fore perpetuum hoc nes solidum gaudiumadversariis evangelii,sed omnium opinione ci-tius interiturum,& adhuc quidem omneisillo -rum conatus irritossuisse , ac singulari Det be-ne scio concidisse demonstrat. Submisit & mi-norem apologiam: in qua se purgat de his cri-minibus,quod sit mendax qu6d/w/<fw,quodapostata , ac citeris negatis fatetur se ejfe apo-statam,sed beatum sanElum , qui fidem dia-bolo datam non servant,non secus ac fi e Mam-melucta aliquis ad Christianismum, aut maguse diaboli foedere ad Christum redeat: ubi plurade monachatu. Oppugnavit & novo libellomijfas privatas sacerdotum consecrationem,in qua dissutationem suam cum diabolo habi-tam narrat: qui a Pontificiis & Jefuitis varieest exagitata,sed ipse se explicat ibidem. Adsenatum denique & populum f rancofurdien-fim misit epistolam , qua eos hortatur, ut

caveant sibi a Zvvinglii doctrina , atque in-struit de contestionc.

Anno trigefimo quarto Elector Saxonii A». ttfPcum Fcsdinando rege transegit,quam pacifi- sind. s'cauonem Petrus Paulus Per genus permoleste !’• vaU ‘tulit, atque nomine Clementis Pontificis,de eo Ver i ,r ‘cum Ferdinand« expostulavit. Hoc autemanno Lutherus docendo, lcribendo, 6c com-mentando fuit occupatus : quemadmodumBiblia Germanica , ab ipso translata , & inunum corpus redacta, hoc ipso anno excudi ss ut f, ir ,ceperunt,ut docet Privilegium vetus, ab E-lectore Bibliopolis datum. Prodierunt annosequenti, trigefimo quinto , quo coepit iterum An. 1 i P'gliscere inWeilphzWi Anuitapiistui um deli-rium, atque in incendium maximum erupit.

Eodem trtgsmo quinto anno rediit ä pontifi- Ver g tr inccm in Germaniam missus Tergenus, qui Sa egti t«**xonem, de concilio Mantua celebrando, in- Luthers •terpellavit - Lutherum quoque Wittenberga Sicut, !■?convenit, deque negotio religionis cum eo iregit. ScripsitLutheius tunc conciones varias& epistolas, inter alia de m ido pre audi libel-lum popularem, prasatio tem tn librum Urba-ni Regti contra Monajhrienfcs novos V. lcnti-nianos est" Donat fias. Et cum Pontifex con-cilium Mantuam indixisset, conscripsit ali- Co ” ci " u ^quot dilia vel themata contra Constaxtiens(ipscObstantienfe vocat fioncilium ; consola-tus est & Christianos Alittvveidcnfes , evange-hi causa expulsos epistolam ad CardinalemAlogunttnum,ut ait, ultimam, sed submisit HCalias. Hoc denique anno cepit Lutherus expli- 6 ^

care publice Cjen.fin Mosis , quem laboremuna cum vita, uti ominatus sibi erat, finiit,exacto decennio.

Anno trigefimo sexto , formula concordia 15}^inter Lutherum 8 c Bucerum, aliosque ecclc- Conrtridsiarum in superiori Germania doctores , de mt ‘ r ^caena [Domini , a Melanchthone Wittenbergaest conscripta , exeunte Majo , cujus alibi * * In viquoque meminimus - ut & nomina eorum, Buten-qui subscripserunt,retulimus. Hoc etiam an- v >!e n*no Phtlippus Pomeranii Dux > Alat iam 'foan-»«SaxoniiElectoris,& Alargarit&Anhalti-na filiam, Torga in matrimonium duxit, bene-dicente novis conjugibus Luthero. Qui per- cbytrMactis ritibus, manum illi porrigente Philippo Saxon.Duce, stansaliquandiu tacitus, tencnsq-, ma-num ducis, clara voce, Domtnus Deus , in-quit,/r tecum, <stfemen tuum non deficiat\

Cum autem patruus Philippi Rarnimm , libe-ros mares non susciperet, & Philippi conju- Votu0gitim primo quadriennio prorsus sterile cstet: Luther .plane interitura ducum Pomeranii stirps »dphilstmascula est visa , led Dei beneficio , ex voto Vcm J rj ,Lutheri, Dux Philippus festem ex ea conjuge C s^ r nufl-filios suscepit , ac familiam illustrissimamegregie propagavit.

Sequenti anno mense Februario, dux Saxo- An.tS^'nii elector,cum foederatis religionis nomineprincipibus &: civitatibus ,corunu|; Theolo-gis Smalcaldiacon ventum egit, ptineprs, nt Con /de synodo Mantua indicta , deliberarent: ^J^t.Theoloaiuit de doctrina conferrent Evocatusitaq; eodem f ic cum Melanchthone l.utherm: Lnth> requi articulos de praecipuis controversis do-ctrinae