DISSERTATIO
EXPERIMENTUM XC VII.
Si Versorium multis donatum viribus magneticis, & super styloliberrime mobile, imponatur Meridiano terrestri, tendenti a veroSeptentrione ad Austrum, deprehenditur in nonnullis Terraj lociscum hoc Meridiano congruere, atque in eo dirigi; in aliis autem re-gionibus ab eo recedere.
Vocatur hic ä. Meridiano recessus, Declinatio, Variatio, De .viatio, XoAuSoxAicn?.
Quando haec Declinatio fit ortum versus, dicitur Acus Gracijsa-re. (Belgice deNaald Oostert) cum autem Declinatio fit occasum ver-sus, dicitur Acus Magifirijsare (Belgice de Naald PFeßert).
Scholion. Superius annotavimus vim directricem Magnetis versusSeptentrionem & Austrum ante Annum 1200 post Chr. Nat. inno-tuisse: Controvertitur, quilnam primus Declinationem Acus obser-vaverit : Ut haec quaestio bene intelligatur, distinguenda est Decli-natio in simplicem, & in Declinationem declinationis: illa est tan-tum declinatio a Septentrione; haec est perpetua mutatio declina-tionis in eodem Terrae loco.
De simplici Declinatione ergo primum agam - Thevenottus in Iti-nerario prodit, se Epistolam vidisie , conscriptam Anno 1269. aPetro Adfigcrio, in qua declinare Acüs ä vero Septentrione quin-que gradibus commemoratur: neque hoc fidem superat, quippe simulac observatum fuit, Magnetem dirigi versus Septentrionem, desiderioobservandi accurate directionem capi potuerunt eodem seculo nau-tae aut Philosophi: Non tamen divulgata summopere fuit haec obser-vatio , caeteroquin posteri, aliquot serioribus viventes seculis, sibigloriam inventi non adscripsistent. Cl. Deliste , Geographus, Ma-nuscriptum possidet ali cujus nautae Diepensis, vocati Crignon , quoddedicatum fuit Architalasso Chaboto , Anno 1^34, in quo mentiofit Declinationis Versorii, vide L’Hifi. de L'Acad. Roy. A°. 1712.adeoque inventio adscribetur immerito Sebastiano Chaboto , Ve-neto, etiamsi Declinationem cognoverit. Alii enumerant inter in-ventores Gonzalum de Oviedo, Robertum Normannum, Dalence:Seculo autem decimo sexto admodum innotuisse videtur in pluribus
terras
j