Contutatioſecũdæ ſen-tentiæ.

48 COMMENT. IN I. CAP. SPH ARE RAE

columnę Herculis poſitæ in littore Oceani occidentalis,& columnæ eiuſdempoſite in littore Oceani orientalis. Illæ enim hac tempeſtate per multa millia-ria intra mare reperiuntur iuxta plagas oceidentales; Hæ veròꝰ contra per toti-

dem milliaria extra mare in partibus orientalibus conſpiciuntur. Manifeſtumergo ſignum eſt, terram paulatim ab oriente in oceidentem ab ahima illa mun-di deterri. Quoniam vero præter hune motum diurnum, planetæ moueri quo-que videntur ab occidente in orientem, quod non ſemper ſint in eadem diſtantia ad inuicem, neque ſub eiſdem ſemper exiſtant ſtellis fixis, ſed ab eis orientẽverſus recedantʒ quod tamen ipſi negantzIdeo cauſam eſſe hane aſſerunt, cur aliqui cæli ab occidente in orientem ferri credantur, quamuiĩs re ipſa ab oriente tantum in occidentem cieantur; Quia nimirum ſphæræ inferiores, quo magis à ſu-premo cælo,& ab anima illa mundi diſtant, eò minus, yt dictum eſt, eſficacitermouenturʒ qua de cauſa tardius circunferuntur,& pedetentim videntur retrocedere ab occidente in orientem. Hine quoquè efficitur, vt Luna, quia intercœleſtes orbes maxime à ſupremo recedit, tardiſsime ab oriente in occidentemmoucatur,& velociſsime, nempe ſpacio vnius menſis, videntur integrum circuitum ab occidente in orientem peragere: Reliquæ vero ſphæræ, quò ſuperiores,e quoquèe lentius appareant nobis ferri ab occaſu in ortum. Que omnia vnico

hoc exemplo volunt nobis ob oculos proponere, Sint tres ordines hominumcollaterales ſecundum lineas rectas diſpoſitorumʒ Incipiantque ex eodem locoſimul ab oriente in occidentem progredi, hac tamen lege, vt ij, qui in primo or-dine reperiuntur, celerrimo greſſu incedant, tardius autem ij, qui in ſecundo ordine,& lentiſsime ij, qui in tertio ordine exiſtunt. Quod cum ita ſit, perſpicuũeſt, Primum ordinem reliquos duos incitato illo curſu antecedere, magis tamentertium ordinem, quam ſecundum. Quare ſi quis a longe dictos ordines intue-retur, iudicaret ſecundum ordinem,& tertium pedetentim retrocedere,& cita-tiori motu tertium, quam ſecundumʒ cum tamen re ipſa ab oriente verſus occi-dentem, ceu primus ordo, duntaxat progrediantur. Eadem igitur prorſus decauſa videntur, aiunt;z nobis planetæ ab occidente in orientem moueri. Hancporro ſententiam eo libentius amplectuntur Alpẽtragius,& A chillinus cũ alijsauctoribus, quòd nulla ratione imaginari queant, vnum& idem corpus cęleſteduobus motibus ferri, nimirum ab oxiente verſus oceidentem,& rurſus ab oc-cidente orientem verſusʒ Quoniam cum hi motus, vt aiunt, int contrarij, ne-ceſſe eſt alterum eorum eſſè violentum, quod fieri non poteſt; immo abſurdumvidetur concedere violentiam in corporibus cœleſtibusʒ tum quia nullum vio-lentum eſt perpetuum; Motus autem cæli perpetuus eſt, ex Ariſtotelis ſenten-

tiaʒ tum etiam, quia omne violentum continue magis ac magis debilitaturʒ Mo-

tus autem cæli ſemper eadem celeritate abſque vlla defectione conficitur. Ac-

ce dit etiam, aiunt, quod nõ eſt ponenda pluralitas motuum abſque neceſsitateʒ

Cum igitur nulla nos neceſsitas cogat, vt fateamur planetas ab occidente in

orientem moucri; quandoquidem ob rationem iam dictam nobis ita moueri vi-

dentur, fruſtra& temere inducitur hæc pluralitas motuum ab Aſtronomis. Ve-

rum hæc ſententia vera eſſe nullo modo poteſt, cum non poſsit omniums quæ

in motibus cœleſtibus apparent, xeddere rationem. Nam ſi orbes-inferiores nõhaberent peculiares motus ab occidente in orientem, ſed ſolum propter illam

quaſi repedationem, ſeu retardationem moueri ab occaſu in ortum exiſtima-rentur, deſectio illa iabenzorum orbium per candem lineam fieret,& circa voſdẽpolos, puta per circulum ęquinoctialem,& circa polos mundi, cum motus diur-nus