;6 Physica Generalis

§. IV.

Syftema Nevvtoni.

^Uperioris seculi Philosopho alium subjungimus , qui praesenteO adeo claruit, ut vivo statua poneretur, mortuo regiis sumpti-bus i ?2<S. parentaretur. Estis Ifaacus Newton Anglos , &*fy.sternatis celebritate, & sectatorum cepia longe notissimus, quiomnia naturae phaenomena ad mathematicas leges exegit, suas-que lucubrationes Philosophiae naturalis principia mathematicainscripsit. Hic eorum dux est, qui in ipsa prima rerum prin-cipia inquirere supervacaneum statuit, duabus ad id rationibusadductis, tum quod recondita omnino a nobis sint, tum quodnihil, aut parum ad naturie, effectuumque intelligentiam confe-rant. Ne tamen & hic, qua licuit, defunfe videatur, sequentiaasteruit : imo. Initio mundi creatam fuisse materiam divisam inpartes solidas, duras, impenetrabiles, & naturae causis indcstrui-biles, easque figuratas eo modo, & moie, prout ad corpora com-ponenda neceffe erat. 2 do. Particulis illis fuisse semper immixtavacua, & inania spatia , & etiamnum in coelo planetario vacuumesse. itio. His 4. proprietates prxeipue assignat: vim inertia, quaein hoc consistit, quod corpus quietum motui, motum quieti re-sistat; vim centrifugam, per quam corpus a centro motus recedit,ut lapis funda circumactus in peripheriam nititur , unde fundaetiam tenditur; vimeemripetam, seu ad centrum corpus promo-ventem, quam in omnibus corporibus gravibus deorsum tenden-tibus experimur. Denique vim attraEhicem per unius corporis adalia accessum salvat; & hanc tanquain systematis fui caput, &decus variis allatis experimentis probae, ut dum e duobus posi-tis speculis alterum alteri superimpositum adeo conjungitur, utfacile dissolvi non possit, magnes ferrum attrahit, gutta unaaquae alteri admota confluit, in tubulos capillares liquor ascen-dit, radii lucis in obscurum cubiculum incidentes ubi ad apicemconi ex metallo, aut lapide opaco parati accedunt proxime, abhoc attracti a via coepta in aliam partem deflectunt: sed & perhanc attractionem generationem, & corruptionem fieri existi-mat. His tres ratiocinationis regulas adjungit, quas Muischen*broeck. Pbys. c.i. H. 9. adfert: nempe imo. Non alias pheeno-meaorum causas statuendas, quam illas , quas reipsa veras sci-mus ; quae regula omnes hypothefes a Philosophia ablegat, quam,vis ejus asseclae non paucas, etsi negent, adstruant. 2 do. Effe-ctus ejusdem generis iisdem causis attribuendos : sic manus,lignorumque attritorum caloris causam eundem ignem assignat.jiio. Qualitates, quas nec remittere, nec intendi experimur,omnibus corporibus communes esse; sic coelestibus una, & ter-ra-