Disputatio Prima. j-p

astumpta illustrat, in quibas dum aqua vorticoso motu circum-fertur, fi festucx illi incumbant, ili* non modo simul cum eadeferuntur in circulum, sed etiam circa propria centra revolvun-tur eo velocius , quo centro viciniores; qucdsi minores aqueivortices intra majorem sint, tum seducas ait primum quidemcircum minoris vorticis centrum agendas, dein cum hoc ipsocirca commune centrum revolvendas, unde motus Satellitumexponit, atque sic ex uno vortice absque machinamentis aliiscunctos astrorum motus intelligi poste sicile existimat. Hoc sy-stema licet a sois erroribus liberare R. D. Gamaches CanonicusRegularis , & Academiae Regi* Parisin* membrum libro 1740.Gallice edito sub titulo Afimnomi« Pkyfica conatus sit, sunt ni-hilominus non pauca, ob quae phaenomenis planetarum manifesteopposita sustineri nequit.

Atque inprimis natur* consentaneum minime videtur, vor- qatices tot materi*, utique fluidae, inter se non confundi; item_»astra intra particularem so um vorticem in medio contineri: cumaxe vorticis ( ut reipsä in planetis este diximus) inclinato, gra-viora ad inferiorem, leviora ad superiorem polum connitantur.Dein cum solis magnus vortex circularis sit, unde astra orbitamdescribent elipticam ? & pr*sertim unde comet* per vias adeoexcentricas revolventur ? denique certum ipsa experientia tene-mus, corpora in vertice mota, quo graviora, eo a centro remo-tiora; cur tamen Mars tellure minor, hinc & levior, a sole ceucentro remotior? quod idem de Venere qusri potest. Quodsicum Ch Gamaches paritatem a fluidorum sensibilium vortice ne-ges ob eorum gravitatem, qua materia c*li caret, anne aliud,quam effugium arripias, res docet.

Newtonus vorticibus Cartesii rejectis vim centripetam,centrifugam causas motas quxsiti assignat l. 3. Prine. Phil. Math.a prop. 1. per vim centripetam gravitatem intelligit, qua plane-r* majores ad centrum universi, minores vero, seu Satellites admajores planetas tanquam centra propria gravitant, a vi autemcentrifuga motum horizontalem seu projectilem haberi docet,quo quia planet* linea recta secundum tangentes determinan-tur, a centro recedere conantur. Cum itaque motus omnis cir-cularis compositus sit, planet* ita vi centripeta urgentur, ut ta-men vi centrifoga retineantur; unde motus astrorum circularis& quidem elipticus sequetur; siquidem T.i.fig.n. planeta A.motu projectili per B, tenderet in C, sed quia interim vi cen-tripeta urgetur versus S, a linea recta deflectens tendet in D;ibi similiter motu solo projectili actus tenderet in E. nisi vi ite-rum centripeta detentus lineam DF describeret, atque ita ulte-rias in H, & dem K moveretur; quod curvam orbitam in eli-pfim formare sic docet: sit etenim projectilis motus gravitati par,

H a T.a.