Buch 
Elementa philosophiae naturalis / conscripta ab Antonio Reviczky...
Entstehung
Seite
179
JPEG-Download
 

Disputatio Quarta. 179

Ex hoc manifeste pater, corticem internum e necessariis ma-xime plantarum partibus elfe, quae eas vegetas conservant. No-tum est , salices, populos , oleas , quercus intimis partibus autexustis, aut putrefactis cavas, modo cortex humore abundet,latilhme etiam virere; unde plantae, quae non perennant, uni-cum corticem, & fibrarum falces paucos numerant, ubi in diu-turnioribus & plures, & addensari magis fibrarum, atque utri-culorum ordines in duritiem etiam concreseunt. Dempto cor-tice in arboribus truncus , in plantis caudex, seu scapus occurrit,pluribus partibus constans, e quibus concavae fibrae variis quasivesiculis contextae, & juxta trunci , aut caudicis longitudinemporrectae praecipuae sunt. In horum intervallis utriculi quidamcernuntur, medullam ipsam penetrantes, hiantibus amplius fi-stulis quibusdam innexi, quarum aliae spirales, & trachea: dicipoliunt, quae recipiendo aeri deserviunt, per quasque planta re-spirare dicitur; unde in concluso acre interit, cum succus pro-pelli cesset, qui respirando compressis utriculis protruditur, &novus, expansis identidem, recipitur; aliae, ut praesertim in ficucernitur, liquorem quendam vehunt, e quibus dein lac, resina,aquaque fluunt. Fibrae hae omnes, & utriculi successu tempo-ris, mollitie amissa, truncum augent, & tum gemmis, tum soliis,ac fructibus fermentatum, percolatumque varie succum suppe-ditant.

In medio scbstantiae ligneae repetitur medulla , quae variis glo. 4bulorum concavorum ordinibus constat, per quos quaedam fi-brillae serpere conspectae sunt. Membranula quaedam globuloshos obtegit, ut in sambuco praesertim notare est. De hac, quodaddamus, illud est, quod instar utriculorum succo excoquendodeserviat, ibi copiosior, ubi stirps facilius, citiosque crescit, cumcopiosiori incremento necessarius humor, locum, quo excoqua-tur, ampliorem postulet. Trunco sic constituto pro varia fibra-rum dispositione rami prodeunt, iique in quibusdam plantis or-dinati, in aliis sine ordine, quorum non alia, ac trunci ipsius con-formatio est. Qui amputato arboris vertice enascuntur, dican-tur Surculi, sed si inde a radice protuberent, Stolones appellantur;Gemma: denique prima ramorum initia sunt tuberculis quasifquammis conclusa, in quibus velut in embrione, miro naturaecompendio, jam omnia ad rami constitutionem spectantia con-cluduntur, ac primum in folia, dein flores, & fructus, de quibusiqferios, erumpunt.

Tandem infima, & intra terram recondita, sed praecipua parsradices sunt, quarum cum eadem cum trunco, & seapo, etsi for-sitan laxior, conformatio sit, huic non immorabimur. Eandemautem esse probant tum rosae, tum rosmarini ramusculi, quiterrx inserti in novum fruticem abiere; tum & praecipue qui-

Z 2 dem