\

Prxfatio ad LeStorem,

Aquatica supersunt, in quibus cavendam ne cetorum aut cetaceorum species confundantur. Nam cum dicitur DeuScreajse OWnn ntx, magna ceteGtn.s ,zi. Et cetoponere cuflodiam Job.7.iz. Et conterere capita cetorumsuper

aqua*, & confringere Leviathanis caput, ut det eum tnescampopulis qmm deserto habitant P/al. 74.15*14. E tfecijse Levia -thanemutm mari luderet Ps. 104. 26. Et cetos in abjffis laudarefaltoremsuum^L 148,7. Magna ceteintclligimus, qua-lia suntbalxna, pristis, orca, physeter. Eccum leguntur cete mammam educere ut lacient catulosfitosE hven, 4. 3. praetermajora illa cete etiam minora significantur utj>hoca, delphin, tursio, quae mammas suastanquam e vaginis educunt ad sii-Matth, 12.40 < ^ um catulorum emissitias. At magnus ille pileis qui Jonam abforpsit, quamvis cetus vocetur tam a Matthaeo quam a7#». i,i, Grxcisinterpretibus, tamen cetus non fuitpropriedictus, sed canis carcharias. Qui licet balaena multo minor , tamengulae meatus habet longe vastiores. Unde est quod alio nomine Xafxlet lamia vocatur 'thd tb tyttv fjdyay xof/acv, a gulaamplitudine. Itaque cum balaena, propter oesophagi angustias, non nisi pisciculos deglutiat , in canis carcharix ventrecirca Massiliam capti loricatum hominem integrum repertum fuisse tradunt idonei scriptores. Et in Graecorum fabulisHercules a cane absorptus in ejus interaneis per triduum latuit. Quam fabulam ex historia sacra de Hebraeo vate ortamesse nemo non videt. Rursus cum Es 27.1. Deus gladio suo duro, magno & forti animadversurum se minatur in Le~viathanemserpentem vellis, Judaei verum cetum intelligunt, eumque tantae molis ut ab uno maris extremo ad alterum at-tingat, atque ideo vocetur serpens vellis. Nos hoc nomine Zygxnam significari putamus, quae caput vectis instar habete transverso situm. Et quotus quisque est qui non putetad balaenam pertinere qmequid de Leviathane habetur Job. 40.&41. cum palam agi de crocodilo ex ipsa descriptione multis probemus. SicEzek. 29.3. Sc 32.3. pn seu cetus qui pedesLc squamas habet, LcNili aquas conturbat pedibus suis, & in terram inde ascendit, & tandem reti capitur, hamoin maxil-las ejus indito, quid aliud sit quam crocodilus» quamvis omnes interpretes in quos incidi, agi putent de vero ceto f Ibidemcum crocodilo Pharaonema Propheta merito conferri notamus, quia ipso Pharaonis nomine crocodilus significatur,0 quod nos docent -digypto vicini Arabes. Tobix denique piscem non esse callionymum, ut creditum est hactenus, sed silu-

rum aut glanidem, qui piscis est siluro similis, iis rationibus evincimus quas nemo facile refellet.

Sequitur error tertius prioribus gravior. Cum quis non in sola specie, sedin toto genere errat, ut si quadrupedis velserpentis nomen ad avem aut ad insectum transferat. Cujus erroris exempla hxc sunt. TiSp isi^WinElaia&Sophoniapeteres hericium optime reddunt: Cum Chaldaei, Syri, Arabes 8i Aithiopes hericium voce simillima appellent, nequeinterpretationi recepta: quicquam repugnet. Itaque non possum mirari fatis cur ab ea discesserint recentiores, ut hericiolutram, castorem, testudinem aut avem etiam substituerent. Puta noctuam, vulturem, merulam, plancum , cypselum,butaurum Lee. Tot enim reperio hujus vocis versiones, quas suo loco refello.

Prov.30.51. in animalibus qux magnifice inceduntcensetur O’JHÖ *VHT z.arz.ir mothnajim , ad verbum accmlhts lum-bis, Quod veteres ad gallum cur tanto consensu referant mihi non constat. Quorsum enim dicatur gallus lumbos ha-bere succinctos ? Praeterea Solomonem patet de quadrupedibus agere, non de avibus. Quippe accmltm lumbis inter leo-nem & arietem medius est. Iis igitur accedo potius qui vel equum vel canem Gallicum intelligunt, quorum ille arte, hicnatura succinctus & adstrictus est. Unde Gratius in Cyneg^tico de hujusmodi canibus;

- adflrilhsuccingant ilia ventris.

Et Ovidius in fabula Actaeonis:

EtsubfiriUa gerens Sicyonius ilia Ladon.

At equum intelligimalim, qui non solum expedite, sed & superbe & cum pompa quadam incedit: Et lumbos habet ein- 'gula vel zonä vere succinctos. Quod an de cane dici possit valde ambigo.

Verbajeremix cap. 12. versi 9. yi 3 £ &V vulgus interpretum avem ptttam exponit, sensu vel nullo vel valde obscuro.Sed Seniores emi faytt'tjttjyns speluncam hyana, quod magis quadrat, ut pluribus docemus. Et vero, quodhactenus latuitLexicographos, hjana Hebraice dicitur yi 33 f tseboa a variis coloribus qui illam insigniunt. Proinde 1. Sam. 13.18. proCJ’lÜSn ’J, valle iseboim Grxcorum interpretum unus habet pdgctyya. bethw vallem hjanarum. Et in Hebrxo librode Animalibus, quem in Suecialc-gimanuscriptum, V 133 C tseboa valere dicitur adsepulchrorum effossionem , ad tractionemcadaverum,&adpugnandum in canes. Qua: ad hyaena:descriptionem pertinere palam est, undeSirachides Eccles.13. 21.T/f ei$!a!m Ciaivy nsfo^mw»; Quapax hjana cum canet Arabice denique hyxna dicitur voce facta ex Hebrxa yi 32 f. IH3 jgi.tur deinceps Hebraicis lexicis inserenda est.

6») Es iz. zi Tfijim Si ijim in Babylonis & Idumaeae desertis describunt prophetae duo Esaias (a') 8c Jeremias

(b) ^ 14 v 'dentur esse syl vesties feles & ijim thoes, ab acuto ululatu sic appellati. Huc facit quod feles Arabice yjLyö

t ; trtm.so dß,j a v V ffl 0 app e U an tur voce non absimili: EtThoes 0^1 flAki fliaavvi, quasi ululatu suo non aliud sonent quamavvi. Nec parum confirmatur ex his Es 13.22. .Alternis clamabunt ijim m palatiis ejus. Thoum enim ululatum esse al-ternum ex Alberto, Bellonio, Scaligero, &Busbequio scimus. Nec temere junguntur in prophetis tjimSi.zh' , "S

tfijim , cum felium in desertis coeuntium dira vox thoum ululatus aliquo modo referat. Proinde cum infantium vagitibusutrumque conferri video. Hxc conjectura nostra est de vocibus jam olim parum notis, quasque Aquila, Symmachus, &Theodotio nude describunt tr<jeiu 8 c eielr , Jfg s to aJnhcv 4 Iq/cuiveia?, propter incertam interpretationem. Seniores Q”Vtfijim, J'a.i/uövia. & ]vJ‘d.Xfs.d\tt. reddunt, &E 3 M N ijim, omtUctuqn;. Hieronymus itidem D”2f, befiias, damonui fi

\ dracones habet, &pro 0”N, ululas, onocentauros & Faunos Ficarios. In versione vernacula C 3 M ¥ tfijim sunt fe-rx cremicolx , 8 cO n Hijim ferx insulares. Quod non capio, quia si qux essent ferx insulares , id est infula-

rum proprix , ex in Babylonia & Idumxa non habitarent. Tamen Hebrxorum multi sic reddunt vocum etymolo-gia freti.

^ - Prov.30.28. rrOQSCJ fimamith manibus apprehendere, (fi in Regum palatiis ejfe dicitur. Semamith, id est flellio, qui a

veneno sic appellatur. Ut apud Grxcos recentiores eafjuafaiv^n. Et Arabice Sammabras, nomine facto partim a ve-neno, partim a maculis tanquam leprx. Itaque Grxci, Hieronymus, Syrus, Chaldxus, .stellionem hic intelligunt. EtLevit, it. 30. HTVÜßO semamitha pro stellione sumitur tam a Chaldxis quam a Samaritano interprete. Quomodo etiam aTalmudicis. Nec dari potest ulla ratio cur verba Solomonis ad stellionem non pertineant, cum stellio manus habeat h o-minum manibus persimiles. Etpalatia Regum, in quibus est profundior lapidum congeries , illi sint pro domicilio.Proinde non probo novos interpretes, qui pro stellione araneam habent, qux digitos quidem habet, sed nullas manus: Etin pauperum tabernis tutius degit quam in Regum turribus. '

In his Es 34.15. deldumxx vastatione, Ibi nidificabit D SpKippoz, fipariet, (fi excludet, fi fovebit in umbra sua,kjppozseffe acontiamfeu jaculum ex Avicenna didici, a quo hic serpens &jUi’ fiipphaz.a, quasi dxrtttos vel wnArnao? dici-tur, quia tam est agilis, ut si sit opus, viginti cubitorum spatium saltu tranlmittat. At prisci interpretes hericium reddide-rant, quasi nSp kjppoz. idem esset cum Tifip kippod. Quod cum stare non posse viderent recentiores, quia ex Esaia constat' animal esse oviparum, ftSipIfippoz. pro hericio avem esse voluerunt. Itaquealii bubonem, alii scopem, alii merulam, alii

cypselum exponunt: Aliqui etiam testudinem. Sed nemini venit in mentem de serpente hic agi, multo minu* de acon-«3, Quod in tractatu deserpentibus planum facimus,

Ibidem