6Z 5

Lex dcFJ cedo non coquendo in UBt matris fuce explicata. Lib. II. 6 z 6

de verbis: rem quod attinet, vix ulla est Lex in totoAdofis Pentateucho , de cujus sensu minus constet.Sunt, qui literalem sensum prorsus excludunt, ut sub-stituant Allegoricum. In his Augufiinus in ExodumQusst. 90. multis probare nititur hxc non posse in-telligi secundum verborum proprietatem : quod &alii sequuntur veterum, & recentiorum. Itaque ni-hil non movent, ut his verbis doceant Allegoricumsensum subesse. At nobis non licet esse tam acutis,quibus id solum est propositum, ut ad literam singulaexponamus , certi nullam esse Dei Legem , quse juxtaliteralem sensum non postit, & debeat intelligi. Quoposito, & explicato, si quis ex illo conatur Allegoriaselicere, per nos non stabit, dummodo ne in eo sit ni-mius , & remota ac aliena non consciscetur. Sed in hacLege statuere quis sitliteralis sensus, hoc opus,hic la-bor est. Nonnulli verba, Hcedum in lalle matris sua,simul connectunt, quasi hic coqui prohibeatur hce-dus, qui est in lacte matris sua:. Alii mälunthatc jun-gere, Non coques in lalle matris sua , quasi hoedus pro-hibeatur in lacte materno coqui. Et priores in tresclasses, posteriores in duas dividuntur, unde enascun-tur horum verborum quinque interpretamenta,'quasingula ordine proponemus, i. Sunt, quibusin laBe matris fiuahtxdus est in matris utero lat,ens, ubinonnisi lacte matris alitur, atque augetur. Etrem ex-plicant verbis Clementis Alexandrini , qui sic habet li-bro secundo Stromatum , o/ 5 ^ rete y*-

5-ega; eefio r 'Sonrtfyuie Ifirn tivup , Ira <s‘h ydXxfit dvct-KlZqclfAvltJJ trdgKO. d-OIVU^MTClf, TO-CpCV KVCKpSgHJUlVUVrlw elefyiotv ficSreKsiv /urirfciv iti7ro mnam, Jj^spp hJluutu vo/mBitu iciXevovl©', a’M.’ uJi \-\lvseit agya it yaXa.fi/Mtrgos dirrs. y.ii yS' yivec&a) a ru ofopn ndwsfxa

r dvajgtBiv Ist «, tpntnv, n sdfifi junstk to s £a>»( cfi-tiov, owstgyov T« ? tcdlavaxdtrj yini&ce. Qui

autem in aliquorum animantium ventres ante-partumcalces impingunt , ut contemperata carne lati e v esc antur, matricem, qua elt creata ad generationem, faciuntfepulchrumfcetus, qui gestatur in utero: cum Lex apertistatuat , " Sed neife coques agnum in lalle matris sua.sion fiat enim, inquit, qua viventis nutrimentum ei?,interempti animalis condimentum: neque quod ei? caufa vita ad corporis destruchonem inserviat. Quale il-lud Plutarchi negi Ggnotpaylae lib. 2. Oi y uBaot eumCThroxav imliKofstjLioi , !tj XanTifiovTie, Itet offa , f yaka,yst) \ö$fov i/aCguui’ 'IjJ.u cv/atpBafivTW cv mdienv dvxdividfrie fei liü naBagtut) tpdyatn ¥ r0 (xaXn^a tptey(j,djvov. Alii autem suum partui vicinarum uberibusinfilientes, ea calcibus feriunt , ut sanguinem, est lac, esttabum embryonum fimul peremptorumin doloribus par-tus immiscentes (proh piacularis Jupiter) maxime a-fluantem animalis partem devorent, 2. Alii hcedumin lacte matris censent primo post partum septiduoquo maxime tempore hoedus eget lacte materno, utejus suctu invalescat, & cibo reddatur idoneus. Ita<>ue ex horum lententia Lex vetat hcedum coquere,Deo scilicet osserendum, ante octavum a partu diem:ut hic aliis verbis idem dicatur, quod Exod. zz. v. 30.ubi, postquam hominum primogenitos sibi consecrarijussit Deus, de brutis addit, De bobus quofe, est minutopecore (id est, de ovibus, 8t capris) idem facies: se ■ptem diebus esto cum matre sua , die autem oli avo il-lud reddes mihi. Et Levit, zz. v. zy. Bos, aut agnus ,aut capra , cum nata suerit, (st septem dies manseritsub matre sua , die ollavo, est deinde offerri Deo poterit in ignitam oblationem. Cujus sententia: vel au-ctores, vel assertores, f unius, ‘Piscator, alii hocpotissimum fundamento niti videntur, quod ut £-xod.zz. v. 30. Legi de primitiis Deo offerendis sub-jicitur Lex de pecore ante diem octavum Deo nonofferendo : itz Exod.i$.v. 19.8t $q,.vers. 26• eandemLegem de primitiis inibi repetitam sequitur Lex dehcedo in lacte matris non coquendo. Quod Deut. 14.‘iters.zi.i&CQ volunt rursus interdici, ut non sacer fo-

ro

20

1 °

40

5 °

60

70

Ilum, sed& privatus usus prohibeatur boedi, qui ad-[huc est in lacte matris. Neque enim ibi agitur deprimitiis, ut in Exodo : sed post vetitum esum morti-cinis additur Non coques hoedum in lalle matris sua:ut in privatis cibis hcediseptiduani esus tam esse veti-tus intelligatur , quam esus morticinii. Ncc dclnnc,qui ad Paschalem hcedum, aut agnum hsec referant exfctW.34. vers.26. quia praecedente versu de Paschalisacrificio actum fuerat. 3. Tertia interpretatio eo-rum est, quibus hcedus,aut agnus in lacte matris es-se censetur, ac proinde in cibis interdictus, non so-lum per septiduum , sed quamdiu a matre lactatur.Lactationis porro tempus tres inheedis, quatuor inagnis menses durat. Varro, Rusticorum\ibr\ fecundicapite primo , Fere ad quatuor menses a mamma nondisjunguntur agni, hoedi tres. Et capite secundo , Innutricatu hoedi trimestres cum sunt falli, tum submit-tuntur , est in grege incipiunt effe . Itaque toto illo tem-pore horum usum,& esum ‘judais interdictum fui si evolunt, cum quia tum sunt minus salubres,&, quodait Poeta,

Plus lallis habent quam sanguinis ,tum quia lactantem foetum ab uberibus matris avel-lere, ut occidatur^ videtur aliquid habere immanitatis.4. Quarto, lac matris aliis per Hypallagen est materlactans. Et heedum coquere in lalle, aut cum lalle ma-tris, est hcedum coquere una cum matre, qua: vivumlactavit, quod hae Lege vetitum esse censent. Quo-modo Levit.zz.v .28. vaccam,aut ovem,autcaprameadem die cum foecu mactare prohibetur. Et Deuter.io.v.6. matrem in avium nido cum pullis accipere.Quale est illud Vfiudo-Pbocylidis,

MitJi 71; ogviBae naXiiie nuet naviae sAit&fa,

Mursa, cangoXlrrK , >s iyne oraXi t«? $ vior%f.

Neq 3 quis aves e nido fimul omnes auferatsed matremdimittas , ut pullos ex ea rursus habeas. 5. Quintadenique interpretatio id solum hac Lege sanciri sta-tuit, quod verba pra: se ferunt, nempe ut ne inlactematerno coquatur hoedus.

. Jam de singulis interpretationibus libere dicemusquid videatur. 1. In prima supponit Clemens Mofis'seculo jam fuisse in usu rem ilii sevi, nempe ut gravid*matris uterum, & mammas, lurcones calcibus idcdimpeterent, utfoetuspcr abortum ex vulva excidensesset palato gratior. Quod ut credam mihi non pos-sum in animum inducere. Neque enim tam doctaScingeniosa fuit gula prioribus illis feculis. Nonnisipost multas a’tates magifier artis, ingeniis largitor ,venter has artes excogitavit. Itaque illarum nemo,|uod sciam,meminit ante Plutarchum, qui Adofe ju-nior fuit annis circiter mille quingentis. Ut taceamde hoedis, aut agnis, hxc in eo non legi; sed de por-cellis, quorum esus fud&is prorsus erat interdictus.

2. Sed neque eos probo, qui volunt hoedum in lallematris eum dici, qui recens natus est, neque dum atti-git octavum diem. Quia hoedus tarnest in lacte ma-rtris, quamdiu lactatur , quam prima hebdomade.Neque ulla ratio est,cur septimo a partu die dicatursse in lacte potius quam octavo, aut nono. 3. Hocquoque parum est venssimile hoedum lactentem totolactationis tempore qud&is suhle interdictum, quiaquidquid per Legem sacrificare licuit, licuit etiamcomedere. Neque enim ullus cibus per Legem fuitinterdictus, nisi propter legalem immunditiem. Idporro per Legem immundum censeri non potuit,quod Deus habebat acceptum, & in sacrificiis admit-tebat. Admittebat autem hoedos,& agnos nonduirjablactatos, nempe stati m ab octavo die, ut expressehabetur Exod. 21.V.50. 8cLevit.tz.v.zy. Unde est,quod Samuel Deo obtulit 3^ agnum lallis, idest,a§i/£i yaXct&mov, agnum subrumum, ut habent GraciInterpretes. Et Deus multo fragore tonitruum, 8{Israelitarum hostibus fusis fugatisque, testatus est seratum, & gratum habere hoc sacrificium,!.L--,.7.

y.p.