779

Lochs Pfal,22. Foderunt manus, &c. explicatus.

Lib. III. 78 O

CAPUT SEXTUM.

De loco celebri Fsal. n. Foderunt ma,nus meas , O- sedes meos , in quo sudatpro lldtS foderunt perperam legunt•IfiO ßcut leo.

Status quastionis, <X quanti fit momenti. Probaturlegendum, 11613 caru, i. Ex GraecoSeniorumtlqfifcctVf vel i%clqv%itv,pro ^«»Tertullianus exter-minarunt , quia legit i%tie*Gr. 2. Ex Aquila,qui reddit v%wia.v, quia *160 Chaldaice est foe-dare , quodpoteft ferri , licet prior versio fit multisde caufis proferenda. 3. Ex Syro, Arabe,Ai-thiope, Hieronymo. 4. Ex Masorcthis, qutagnoscunt in Hebraeo oltmfuijse 1lN3 & to **160eo loco non significare sicut leo. In Esdra versuultimo \Vtt>J,pro IMttfl. Fraus]u&zommtnfignis,qui 1*160 e textu in marginem transtulerunt, qui-busdam exemplaribus hodie% repugnantibus , utipfi agnoscunt. 5. Si scribas *160 sicut leo, nul-

lo

20

ifiionum ad Antiochum Quaest.ijtf. a Apollinaris etiamin Paraphrafi ,

tf/uiTequc dgu^scy 1 [ms t * , ttiJ'a.t rt.

Unde sumptum foderunt apud Vulgatum interpretem,& plerosque Latinorum. Cyprianus habet effoderunt,tanquam a Graeo l^uquPav, lib. r. Tefiimon. contra Ju-daos. Et ex iPdq v?ay per corruptionem factum t?d-&t&v exterminaverunt, quod in Tertulliano Frequens.Sic libri Adversus Judaos capite octavo , Sicut ect inPsalmis Prophetarum , ** Exterminaverunt manus“ meas, eX pedes. Et capite decimo, Sicut in Psalmisipse Spiritus Christi jam canebat, dicens, " Extermi-“ naverunt, &c. Et capite decimo tertio, Et in Pfal-mis dicit, “ Exterminaverunt , &c. Tamen idem ca-pite decimo ejusdem libri, Foderunt,inquit, manusmeas, & pedes, qua propria eil atroettas crucis. Con-stat igitur Gracos illos vetustissimos non legilse '160,wf Xiuy, sed 1*12, vel 1160, unde nata 'dsst^ffasy,& i^des&v. Itaque Christianis non potest tribui lectio,& versio , quae in Ecclesia Judaica recepta jam tusttertio ant e Christum natum saeculo.

II. Secundo, Aquila (qui & ipse Judaus fuit, &sacra Biblia Grace reddidit sub JElio Adriano centumad summum annis post Christi ascensionem) legilse1160,palam docet vox v%wj*v, qua hic usus est. Idenim ex Chaldaa lingua sumptum est, quä 1JD , vel1612 , Ajin&Akph permutatis, eftfadare, vel inqui-nare. Per Ajin scribitur in Thargum Nahum.j.v. 6.•pm *>3 ’J’yb t^lyDQ TJWM Et reddam te fcedam in

luserit sensus commodus: quod 'docetur ex verbo-rum examine. An tnde re Se concludatur] ud-eoS $0 oculis omnium videntium te, pro Hebrao, Et reddam

Hebraeum textum malitiose corrupife.

M Agna estdehoc loco contentio inter Synago-gam & Ecclesiam. Clamant enim recutiti Do-ctores nos sacra verba corrupisse, cum in Hebrao tex-tu non habeatur ll3 cara, foderunt, sed'1612 caarificut leo. Ita reperiri in omnibus quotquot extant He-braici Psalterii exemplaribus. Ita legisse Chaldauminterpretem, qui locum ita reddit»1’M N’1l60 l’12i»Sili Mordentes ut leones manu* meas, & pedes meos•Ita Mafirethas, qui notant '160 caari, bis in Scriptura legi cum Camets, hic nimirum, icEsa, 38. v. 13. Itadenique priscos Commentatores, quorum nota: haclectione nituntur.

Nos contra, post magnos viros, qui hunc locumtractaverunt, legendum contendimus in Hebrao 1I2foderunt ; vel, quod idem est, 1160 cum Aleph Epenthetico, ut post Camets quandoque additur ad Vocalislongae sonum protrahendum. Ut in D6fpi exsurre-xit, Os.io.v.14. SlDölll eX exaltata fuit, Zach. 14V. IO. m06H excelsa , Prov. 24 . V. 7 . &c. Ita pro 112foderunt, scribi potuit 11613 cum Epenthesi literae^-leph. Atque ita legisse veteres, adeoque hanc lectionem veram & indubitatam esse, iis rationibus assere,mus,quae cordatum lectorem facile in assensum trahent. Neque vana est haec disputatio. Quippe, titut-1612, Lc '1613 sint voces scriptura simillimae, tamensensu multum disserunt. Et Christiana lectio pobissuggerit insigne argumentum pro veritate nostri Afcs-fia. Ciim enim Davidis sit hic Psalmus, ut ex tituloapparet, tamen in eo multa sunt, quae Davidi nonconveniunt,sed soli Christo, cujus typus fuit ‘Davtd.In quibus hoc potissimum, Foderunt manus mias, &pedes meos. Quod nusquam alibi impletum, quam incruce, in qua Christi manus & pedes clavis confossi, &confixi sunt.

Porro veram esse hanc lectionem I. probat Senio-rum versio omnium antiquissima. Illi enim hic ha-bent uqvPttv i*m, rjfi TtiJite (JM. Quod sequun-tur Graci Patres. In his Justinus Martyr in Dialogoeum Tryphone Judao,Athanafius in libro De Incarna-tione, Sc in Dialogo primo De Trinitate, Auctor Qua-

te '61*13,«r stercus. Et in Berefith Rabba cap.17.

M»J)3 »nly3M n’33 löy »nVuitf »T Et prout in ea-dem cum ipso domo creviffcedavisa sum in oculis ejus.Per Aleph in BavaKama cap.io.in Mffna, ubi de la-na dicitur 116(3 IJOJf Pinxit eam colores «do. Unde

Syris lilo.2 est pudor, & confusio. Ita in Syro inter-prete I. Cor. 6. V. f. ad pudorem, seu confu-

^osionem , Graece <of 05 autfovlw. Et in Ethphacl 31-IiZlverecundatus esi in Ferrarii Nomenclatore Syriacopag.763. Et Arabice cum Vau medio in

Alcamus idem est, quod (ji-a-li turpis,f«dus,ob-

stanus. Proinde Aquila causa non defuit, cur 11613redderet y%twa.y faddrunt. Nam Aleph "JtMJ, seu pro-tractionis,in voce 11613 putavit esse Radicale, & eamdeduxit ex Syro, vel Chalaao 1613, quod fadare est, utfo probavimus. Neque id prorsus est extra rem. Namaj^wjm fadare quandoque est torquere, cruciare, in-dignis modistractare. Sic lliade. versu 24. Achtlles,accepto de caede Patrocli nuntio,

- - - %a&ay J\’ y%uiut •aplewrov,

pulchram faciem fodabat. Et tAcneidos libro secundo,cum Hector JEnea apparet in somnis,

Squallentem barbam, & concretos sanguine crines,Fulneracf illa gerens, qua circum plurima murosAccepit patrios: - - - - -

60 dicit illi *As,neas,

----- qua causa indignaserenos

Fadavit vultus f ------

Fadavit, id est, cruentavit, ut recte ibi Servius, Etlibro quarto, mortua Didone , a Poeta describitur'Unguibus ora foror f «dans, (X pectora pugnis.Fadans , id est ,sanguine cruentans. Et libro septimo,----- fadatiifiora Galesi,

id Ak,cruentati. Ita utroque loco Servius. Et libroundecimo in Pallantis funere,

70 Ducitur infelix avo confectus Acctes,

Pectora nunc fadans pugnis,ntme unguibus ora.

Ubi Servius iterum, Fadans, vel cruentans, vel lace-rans. Quod si sequamur, dixerit DrfwW tanquam sub\Chrifiipei[on»,Fad*rmtmanut meas, <Xpedes meos: