807

*ü Vocetur nbfltÖ secheleth.,^ onychen aroma, Ex. 30 .v. 54 . Lib.V. g 08

A-

M c*£_

Ü")

JCSaXAO &*maSo ÜÜQiJ J-ä-d

U°;

l s \.uaÄ-5 &—E—XI

&

Uäl

toli S,— «—>v

&S-$s~i\j 2 £-*Äv> i_A_a._jo.J\ (J

stX-& ö

ia

£y—JO jL_ä_H Species estanimalis o^petM^/xvjqüod

in India reperitur inaqms stagnantibus nardo fascundis ,nec non in Babylonia. Estque animal mirkbile. Do-mum habet testaceam, ex qua cum foras fe profert , pelleapparet tenuißimd, caputque & aures, & oculos, & ostxertt. Sedcumindomumferecondit, nemo eß quinonillud putet meram esse testam. Eo porro supra terramreputante, domus cum eo progreditur. zAiflat e colligi-tur cum aqua exaruerunt. Odore eß aromatico, quianardo pascitur. Haec ille a Diosconde non longe abiens ;nisi quod conchylio aures & oculos craflo errore tri

buit y_ .Ä—Iöi adphar,pvo onyche blattam

tiam explicant,ut Avicenna interpres , Pandeüarius& multi rccentiorum. Blatta enim 'Byz.antia sumiturex purpura proprie dicta , onyx ex conchylio quodpurpura: quidem simile , non tamen idem est. Necungue aromatico panni tinguntur, quomodo blattaHynantid. Hocpotislimum quod blatta'nihil tribuitur aromaticum. Aliud igitur onyx, aliud blattaByz.antia. Sed hi sunt interpretum errores,quos prae-stare nostrum non est. At in ipso Dioscoride docti nonprobant,quod/»<$cd conchylia nardo pasci voluerit inpaludibus vet^ePoptqon. Et Aiarcellus hic exclamatQuomodo in palustribus nardus vivat , cui in arida vitatst i Aut st juxta paludes illas nardus nascitur,quomo-do ostreum cui natura estscopulis m mari barere, extraaquam vesci in aridaposfit ? Rondeletius itidem, Sicori,chjhamarinasunt animalia, quomodomlacubminve-muntur, colliguntur q 3 aquis astu exsiccatis? An mare de-serunt turbinata,utfluvios lacusque subeant. Uterquefrustra. Nam conchylia non solum in mari,sed etiamin paludibus vivere abunde docent hxcPtolemaiin de-scriptione Cyrenes libri quarti capite quarto , K aj iLdvm UaXln^or / ifj.vbjj, cv 11 'Sfrv Koyxvhuv, & paludemqua sub Paliuro est, m qua est conchylium. Et nardumetiam in aquosis locis provenire docet alibi Dioscori-des,cummK&umGangeticam ideo scribit minus haberevirium , Jfl/. rolp? vJcttoicPdi rlteuv Maj , quia est inaquosis locis. Tamen si quisnardi nomine malit ma-lobathrum intclligcre, cujus folia lacustribus aquis innatant, & pro nardi foliis multi babent,odoris simili-tudine decepti, de eo nolim cum quoquam magnope-re contendere.

Verum enimvero iis qua: dicta siint de ungue aromatico, gravius aliud potest objici , nempe Hebraosqui nVttÜ 1 secheleth, unguem explicant, testam nonintelligere,aut concha: operculum,sed aliquid in planta, quodlaevore & splendore suo unguem referar. Inquam rcmHebraorum verba sunt dhcrtissima./ht^/hV-

lomoxw Exodum ‘VrttfOI j.

I“«» >np nJmt ptySas

pVn Dim vmt rfirm

pi£¥3, Secheleth, ra-

dix aromaticalavis est lucida ut unguis, unde est, quotilingua, Misnse unguis vocatur. 'Pomarius etiam fstin

pia* jsppjn' " 2 V 3 ttrm 0 , radix est aromatica qua.

vocatur unguis. Kimchms quoque & Elias, & Aqui-nas , & Glossa Palm udis in Centhuth idem sequuntur,nisi quod pro radice DD ,aut. DICH appellant, id est,aroma, vel plantam aromaticam. Illos igitur putave •rim bdellium intellexisse quodä DamocrateSc Galenoio vocatur ßSilha. bn>%, ut sic scilicet distinguatur a san>guisuga.qua: est ßJ'llKa. A ijuraja. Videsis Galenumin libro de composit. medicament. xj to«»c , & istDamocratis malagmate libro octavo, & libro secundode Antidotis. Nempe ßditoao v est iom@- Ivvyj, unguisimile, l$vore scilicet & (plendore. Id de Saracenicoseu Arabico bdellio cum dixisset Diofcondes ,huic alte-rum oppoluit fVTragor rsj fjAShax xj dd'qoßuhov, sordidum& mgrum & crasiorugleba, quod ex India defertur.Sed & Batiriano nidorficcut , multique candidi ungues,20 Ita Plinius libri duodecimi capite nono. Videndundigitur, an unguis nomine Hebrai bdellium significa“verint, aroma onyche longe odoratiils,& myrrha: na“tura proximum, quodque ddx^uov csivcPqu ’S.xga.xlwMstSaracenic« arborts lachrymam vocat Diofcondes, quiain ssirabia Saracenuie,w sccnitis, non procul a fudaa ,j magnus fuit ejus pro ventus. Adarcellmnepyx arborem{qua fert bdellium, a Dtojcortde potuiste dici Saracent-j cam, cum Diofioridisxvo nullum füerit Saracenorum'nomen , nec nisi multo post sit invectum. Tarnest30 Diofcoridi Pltnms prope squalis, horum diserte me-iminit libri sexti capite vigesimo octavo, Nabatais,, in-quit, Thimanaos junxerunt veteres: Nunc sunt Tave-ni,Suclhn. S raceni. Et qui putatur utroque anti-quior, ferojoiymitanus interpres Gen. iy. v. Z5. proturma Ismaelitarum habet I”p"lDn iNiy’D , catervamSaracenorum,

Quia u “Oty sachal, animalis, &nW, secheleth taromatis nomen in speciem simt conjugata, statuitOleaster ‘“inttr^esle Zibethi Felem , Se odora-

40 tum sudorem quem emittit illud animal. N.,bis nostlicet esse tam acutis , ut qui sciamus ^ntü esse interleonumlpecies fob. 4.^.1©.& i 8 .v. 8 . 0 s,$.v. 14.6c .alibi. Neque Zibethi, sive animalis, sive odoramen-ti, quemquam meminisse ante^r^^?r,qui cum in Afii-esiutima primi penetraverint, nobis ignotum anteahoc animal aperuerunt. Concedimus tanu-n‘""ifW,& WjniP , ess. voces conjugatas. Utraque enim esta verbo *inty nigrum este vel nigrescere, res & larnedpermutatis,ut fsepefit. Itaque sachal, estleofO niger, quales in Syria reperiri suo locoprobavimus.EtnStlSÜ secheleth, aroma nigrum, quod in onyche»& bdellium «que quadrat. Babylonium enim ony-chen nigrum esse post Dioscoridem scribunt Arabesmagno consensu. Si alibi subalbek unt, tamen ni-gredo dominatur. Proinde Alcbalil onychen in ge-nere supra definivit

aliquid aromaticum mgrum. Bdellium quod attinet»in India absolute nigrum est, & in Arabia Petraa<zco-nihiov sublividum , quod Arabs interpres reddidic

(jjs* sy/** coloris melangente,

Est enim melangen* nigra: vel subnigrae genus,de quoDalechampim in appendice pagina zj. quod propeomiseram, nigra est arbor ipsa bdellii. Plinius libriduodecimi capite nono. Vicina eftBiArha 3 ,inquabdellium nominatissimum. Arbor nigra est magnitudineolea, ite. Itaque verissimile est tam l ”*insP , quam

flVw, a nigredine dici.

60

70

DE