Caput Lugusdoris.Triticum.vinum.

De Italia242fundamentis eiectam, iterum magnificè ac splendide erexit, tum opere mirabilem inexpgnabilemque, tum sumptumagnificentissimam, turribus orbiculari forma ex lapide quadito mirificastructura atque artificio, murique crassitudine inaudita,& ingenti arcu triumphalimarmore candidissimo reformauit. Arcem sancti Saluatoris in mari ex Ouo nuncupareparauit, cuius inexpugnabilis situs, ad usum manifestissimae regiae est redactus. Apliauit& urbis portum, obiecta in profundum maris altissima mole crassissimo muro, enbus munita. Salubritatem urbi, exiccatis paludibus introduxit. Magnus fuit princeps&utramque fortunae partem probatus, qui inter caetera sibi aduersantia, etiam terraemotum pasitest toto fermè regno, qualem memoria hominum non est experta. Nam& multarepida funditus corruere, inter quae Arrianum ita absorptum est, tanquam terrae fissura derasset ipsum. Raro ciuitas absque insigni ruina superfuit. Circiter triginta millia homineinter cadentia tecta perijsse feruntur.BRESARDINIAEhistoria& descriptio, per SigismundumArquer Calaritanum, sacrae theologiae& iuris utriusque doctorem.De Sardiniae situ& magnitudine.ARDINIA uulgò Sardegnia, teste Ptolemaeo circundatur ab oriente Tyno pelago, à meridie Africo, ab occasu Sardoo,& à septentrionemaripsam& Corsicam interluit. Plinius eius situm& magnitudinem ita descalib. 3. natural. historiae. Sardinia ab oriente patet 188 mil. pass. ab occid:170 à meridie 74& à sept. 122. In circuitu 3 60 mil. pas. Abest ab Africcundum eundem 200 mil. à Calaritano promontorio. Nunc minoriscio duorum dierum nauigatur à ciuitate Calaritana ad Zfricam. Sed milliaria Plintijsrectè concordant cum Sardorum miliaribus, ideo dierum utineribus sic mensuramusdiniam: Patet in longum itiner e sex dierum, in latum, ubi angustior est, patet itinererum dierum equitis.De Sardiniae solo, eiusque rerum copia&Emilum& insalubri aëre, alij sque rebus in ea memorabilibus.TA pars Sardiniae quae Corsicam spectat, montosior est, sed qui montes am-& humanis necessitatibus utiles. Opposita uerò pars quae Africam spectatest& tritici abundantissima, amoena quoque, sed altera amoenior est, appellaturquedie Caput Lugudoris. Abundat tota insula frugibus, pecore& armento, quaut uili precio ibi emantur carnes: quin& mercatores hinc multa coria in Italiam& Hi-am abducunt, sicut& miram caseorum copiam asportant. Sunt in hac insula tam multio,ut non pauci agrestes sint, careantque dominis, et generosiores uili emantur precio. Etquis non sint tam proceri ut Germanorum, Hispanorum& Italorum equi, tamen nonillis deteriores in robore, agilitate& pulchritudine. Incolae non uescuntur alio quàmceo pane. Abundat autem adeò triticum ibi, ut à mercatoribus multae quotannis nauesco oneratae, abducantur in Hispaniam& Italiam. Quòd si Sardipaulo magis rebus sitenti essent, tantam tritici aliarumque rerum affluentiam sibi in sua compararent terra,dinia ipsa in foecunditate superaret Siciliam. Incusatur hic colonorum negligentiaderaturque in rusticis maior industria. Vini optimi magna passim per insulam collipia, albi& nigri. Ob incolarum incuriam terra oleum non producit, cum olei abundantissesse posset. Siquidem profert passim in syluis sua sponte multas oleastros,& quidam iamquecis retroactis annis coeperunt plantare oleas, quae satis feliciter cultorib. compensarunt lat