De Germania284De fertilitate ueteris Germaniaede laS.dede M.V.MonsieurVotre pèreVotre Majesté derniereKönnen.P.S.Vit Germaniae terra ab initio, autore Cornelio Taoito, in uniuersum aut syluirida aut paludibus infoecunda, aspera coelis, tristis cultu conspectuque, humiaqua Gallias, uentosior qua Noricum ac Pannoniam aspicit, frugiferarum arborum et omnedeculturae impatiens, pecorum foecunda sed plerumque improcera. Ne armentis quisGermanorumsuis honos aut gloria frontis. Numero gaudent, eaque solae& gratissimae sunt opes. Arfinculta terra. tum& aurum propitij an irati dij negauerint, dubito. Nec tamen affirmauerim, nullammaniae uenam, argentum aurumue gignere: quis enim secretatus est? Haud secus his dlia scribit Seneca in libro de gubernatione mundi. Germani, inquit, errant incertis sediisunt apud eos perpetuae hyemes, solum infoecundum, nullae aedes, uenat. onibus uiuumcumque nox sessos laboribus deprehendit, cubant sub frondibus aut in speluncis foueNon habent domos sed casas folijs& culmis contectas. Incolae circumaguntur choriltium more in congelato mari, uictitantes carne ferina, gens nuda& pellibus solunferatuestita,& propterea uilis despectaque ab omnibus. En tam miseram regionem inhaerunt maiores nostri, taliaque scripserunt de Germania Iulius Caesar, Tacitus, Seneca, Lina& alij Romani, qui tamen tanta iactura suae reipublicae totque annis considerunt pro jenbi subijcienda. Si fuit tam inops& misera terra, tot paludibus& coenosis locis optam inculta, tam horridis syluis obducta, ut quid tam diu luctati sunt pro ea? Certe minribus expensis acquisiuissent latissimam& ditisimam Asiam,(cuius tamen bonamtem subiugarunt) quàm equalidam illam& coenosam, ut uocant, Germaniam. Cumquamdie omnia cernamus in Germania longè aliam habere faciem, quippe quae neque Italiae noCōtrarium hocGalliae cedit in fertilitate, sed neque Hispaniae,& omnia contraria his inueniantur,&die in Germa-morati scripserunt autores, quomodo eos excusabimus? Mi penitus extenuauerunt&cnia cernitur.scurarunt terram nostram, nos uerò uidemus eam regionem esse amoeniisimam, Lrimis nitidissimisque urbibus, castris& pagis passim exornatam& excultam. Habelum satis clemens, campi fertilitatem optandam. Sunt colles aprici, nemora opaca, fromtorum abundantia, uitiferi montes. Clarissimi amnes, Rhenus, Danubius, Morganus,bis, Neccarus, Sala, Odera,& multi alij fluuij& riui limpidissimi totam terram nSunt fontes dulcis aquae, sunt thermae calidae: sunt minerae salis plurimae, metallorumfertilitate nullis cedit terris. Vniuersa Italia, Gallia& Hispania, argentum ex Germaninegociatoribus ferè omne habent, merallaque non parum multa, nec auro est priuata-cum ita sint, necesse est, memoratos scriptores aut meramentia somniaque literis mano