Libr III.Miranta frigora in uertice huius montis passus sum, ut totus contremiscerem, cogererquetes aut quatuor niues& glaces cum equo non sine periculo traijcere. Cumque eadem dietensellam usque ad radices montis Gothardi peruenirem, uolui& illius montis difficultaMons Got-des explorare, sed non tantas molestias in eo deprehendi, quantas habet Furca, cùm gra-hardi.estim ascendat, nec sit tam praeceps nec tam altus sed nec tam frigidus. Habet quidem actutunque latus longe altiores montes quàm ipse sit& qui niue non carent, at iter illud quodeerintermedium Gothardum inuentum est, leniter ascendit, nec infestatur aliqua iniuria ni-lipost aequinoctium autumnale& ante aequ moctium uernale. Tunc enim nix resolubilistonglomerata in lateralibus montibus, magna mole& copia è supernis deuoluitur& quic-quid in subiecta accliui& ascendente ualle deprehendit opprimit& conquassat. Vocantacolae hoc naufragium Leuwenen. In summitate montis Furcae limites sunt regionum Vale-wie& Vraniae. Hinc enim ad occidentem descenditur in Valesiam,& contra ad orientem le-deis& longus est descensus in Vraniam. In Furca monte atque longè circum montem illumpraesertim uerdus Vraniam, nihil penitus è terra pręter tenuem herbam prosilit. Non uidewibiatborem ullam, stirpem aut dumum. Accipit in hoc monte, occidentem uersus, RhodaRhodaniQuuius exile initium, ex resoluta niue& glacie, ut infrà fusius dicetur, augeturque conti.origo^sò exinnumeris amnibus undique ex montibus& uallibus accurrentibus, quorum quidamaiores alij minores sunt, nec est finis talium fluuiolorum, donec Rhodanus Valesiam egreetur& mergitur in lacum Lemannum, quem hodie Losannensem uocant, qui longitudineExmiliariorum Germanicorum patet, latitudine autem maxima(idque in medio) trium. Ge-couae rursum exit lacum, cursumque uersus Lugdunum arripit. Non procul à Furca est monsdesque quem Grimsslen uocant, per quem quoque exitus in Heluetiam de Valesia inuentus estGrimßlenqui absque sudore& labore magno superari non potest. Montes qui Valesiam à meridie mons.pacht, habent mulra passagia, ut uocant, in Longobardiam. Per Gries& Nyfi patet iterguchental, quae uallis est de ditione Mediolanensi. Ex Brigensi pago patet iter per monem Sempronij(uulgò Simpelberg) ad Mediolanum. AVespa iter extenditur per montemMons Sem-cafer,& ab alio latere per montem Matter ad oppida quaedam Mediolanensis ditionis, itempronij.ad uillem Kremerthal, quae paret comiti à Zaland. A Raronia uersus septentrionem& additionem Bernensium praesertim ad Kandelsteg est quoque iter, sed periculosum, uocaturqueconsilletranscendendus Lötschenberg. Aiunt in hoc itinere multos homines singulisconnis perire, qui niue obruti in ipsa niue suffocantur. Ab oppido quoque Leuck per ther-steucenses, uia est ualde frequens uersus Bernam. Mons quem traijcere oportet est al-dimus, quem Gemmi uocant, de quo infra copiosius, quia hunc ipsum ascendi. A Sedu-Mons Gemseo duo oppolitaitinera ad septentrionem& meridiem extenduntur. Quod ad Septentrionducit, montem Sanetsch transit, quod uerò meridiem uersus ducit, transmittit per uallemcesem longitudine sex miliariorum, atque per magnum niuosum montem, qui maior glacia-ick Arollauocatur, ad uallem Wapelinam, quę ab antiquis Vallis Poenina appellata est,vob Hannibelem Poenum, quem putant per hanc uallem iter fecisse in Italiam. Subesthaecuallis dominio Augustae Praetoriae, hoc est, comiti a Zaland. Est quoque passaAugusta Praessumà Martinacht, olim Octodurum dicto, quod Kumben uocatur, diuiditurque in monti-toria.ddiuersa loca, unum quod uergit ad laeuam, transmittit ad montem minoris sanctnhardi haud procula Tarentasia, atque ad CentIones. Deinde ab lntremont uersus me.estem ducit alia uia ad maiorem sancti Bernhardi montem, quem ueteres montem lulij&montemontem louis appellauerunt, atque inde ad Augustam Prętoriam. Casar quoque olim per huncpenetrauit in Galliam, sicut& Galli hodie per eum Italiam petunt. In huius montisacumine super ingentia saxa& abruptas petras constructum est Renodochium ubi omnHospitale san-sus transeuntibus hospitium& uictus gratis offertur, qui recipere dignantur. Sunt autem incti Bernhardishac domo continuè duodecim Canonici regulares Deo& hominibus servientes, funda-eest collegium ipsum à Diuo Bernhardo, Canonico ecclesiæ Augustari: Praetorix,retcum domum illam longè lateque specio trium miliariorum nihil inuenitur in superficiecette praeter saxa& niues, non crescunt ibi ligna neque gramina, sicut nec in alijs multisgium montibus. Coguntur ergo Regulares illi uictualia& qua cunque alia necessariaeuehere specio quatuor, quinque& sex miliariorum, idque tergis iumentorum: potissimum au-im ad Martinacht continuò multos habent equos oneratos& ad hoc institutos, itinere quatot miliarium planauia, ultra citraque transeuntes, donec perueniunt ad radicem montis.Hinc est