340De GermaniaS. Mauricius, olim Agaunum.E isto oppido suprà multa& uaria dixi. Incolarum uictus consistit in plantatione uini, quod nobile ibi crescit& largum, at parum colligunt frumenti propteruallis angustiam& praecipitium montis austrum aspicentis. Vbi uerò per fau-ces illas montium paululum descenderis exierisque Valesiam, diuaricantur montes magis ac magis, ut incolae illorum locorum maiorem habeant planiciem pro frumen-to serendo& pratis parandis, quàm sint intra iam dictas montium fauces specia.Martinacht siue Octodurum.St locus iste celebris sua uetustate ac amoenitate. Habet planiciem amplam, quę con-trahitur in fauces& montium conuallia, perquae& Caasar primus olim in Galliam pe-leterrenetrauit. Ducunt enim fauces illae plano itinereVotre très bienle sieurad montem sancti Bernhardi,& hinc in Mediola1.° Leni ditionem. Vnde Caesar libro ComentariorumVotre très obéissantS. C.Votre très-Monsieur,tertio de Gallico bello inquit: Cum in Italiam profi-AMÏN 4S. A.genommen:cisceretur Cęsar, Ser. Galbam cum legione duode-Votre trèsjusqu'ici enP. S.Votre trèscima et parte equitatus in Antuatea, Sedunos, Veragrosque misit, qui à finib. Allobrogum& lacu Le-décembre, de nous sesde mon amidans leXN.Y.Kmanno& flumine Rhodano ad summas alpes perde notredécembrede lui fairedans le derniertinent,&c. Est fundus huius oppidi aptus frumenG.C.H.S.to, foeno, pomis& alijs homini necessarijs feren-dis. Vnde& regionis princeps olim, antequam arx à seditiosis exureretur, consueuit hic saepeper annum habitare. Visuntur ibi in hunc usque diem quaedam uestigia Romanarum antiquita-tum. Nam ante& post Christum natum Romani hoc in loco frequentes habuerunt stationes. Extat adhuc ante templum loci magna columna, cui Romanae inscriptae sunt literae. Est& alius lapis muro ecclesiae inclusus habens latinas literas, sed uterque lapis adeò est corro-sus, ut ex scriptura nullus integer possit haberi sensus. Haec potui in columa legere, INVI-CTO AVG. DIVI CONSTANTII FILIO. Ab isto loco deflectit uallis Valesiana abaustro uersus aquilonem quadrante ferè, hacque lege& linea ascendit uorsus orientem adGombs usque.gradetsch& uetus Sider.Vae aut tres amoenissimae arces extructae sunt super uno monte Gradetsch(sicut& arces) appellato, ad cuius montis radicem Rhodanus leniter secundo flumi-ne descendit. Circa montem uerò circulariter est planicies quaedam amoena, quęnon parum uoluptatis habitatoribus arcium olim cùm adhuc habitarentur afferebat.Hodie arces dirutae sunt sicut& multae aliae in Valesia, at fragmenta& ruinae satis ostendunt,qualem arces habuerint ameenitatem. Idem est iudicium de arce, quae uocatur uetus Sider-Sider& Leuc.Vn haec duo egregia oppida, habentque arces sed non satis firmas, nec alto loco sitas. Crescit ibi uinum generosum. Leucae solet princeps celebrare comitia ditionissuae, quòd hoc oppidum medium teneat locum totius regionis. Faciunt incolae huiusCloci graues expensas pro aquaeductibus per praecipitia montium in canalibus deri-uandis, quibus adaquant& rigant prata montibus congressia, id quod tamennedum Leucae fit uerùm& per totam prouinciam. Vnde dicunt incolae, se maiores facere sumptus pro aquis deducendisquàm pro uino plantando.Raronia