Buch 
Cosmographiae universalis Lib. VI. in quibus, iuxta certioris fidei scriptorum traditionem describuntur, Omniu[m] habitabilis orbis partiu[m] situs ... Omnium gentium mores, leges, religio, res gestae, mutationes ... / autore Sebast. Munstero
Entstehung
Seite
814
JPEG-Download
 

De Germania814amoenam Daniam, alij Staniam atque alij Sconingiam. Sunt deinde qui per Scaniam seu Scadinauiam intelligendum putant totum orbem septentrionalem, contra quos tamen loannesMagnus archiepiscopus Vspaliensis scribit, secutus Saxonem Grammaticum, qui per Scaraintelligit partem Daniel ualde piscosam,& in qua est Ludensis archiepiscopatus. Multis igità scriptoribus nominibus compellatur, Scondia, Scondermarchia, Schondania, id est, amoenMirauverstas Schonda Dania. Plinius aliquo loco Scandiam& alio Scandinauiam nominauit, sed mansit illi Schoonniae.nomen, quod pulchritudinem significat, quoniam coeli beneficio, telluris obsequio, portum& emporiorum commoditate, maritimis opibus, lacuum& flumine piscatione, uenatione noblium ferarum, auri, argenti, aeris,& plumbi inexhaustis uenis, oppidorum frequentia, ciuilibiinstitutis, nulli cedit beatae regioni. Scondiam ueteres Latini& Graeci ferè incognitam habrunt, illicque esse terrarum zonam frigidam, perpetuis damnatam niuibus, omnisque animarimpatientem dixerunt magno consensu. Pauci eius mentionem fecerunt, inter quos Plinlib sic ait: Quarum clarissima Scandinauia est, incompertae magnitudinis. Alij Plinio eriamantquiores, Fortunatas terras& homines macrobios atque omnium iustissimos mortalium sub sicterrarum tractu posuerunt. Occidua pars Daniae est lutia, quam Ptolemaeus appellat Cnesum Cimbricam, quae quasilingua procurrit inter duo maria longè inum, quomoquelia in austrum. Habet autem Iutia pro termino australi Eydoram fluuium, qui decurritad ocduum exitque in mare Britannicum, Frisios(qui ab olim Danici iuris sunt) dirimens à Tiemsis, limes proinde Daniae atque Holsatiae. Procurrit autem Iutia itinere sex dierum in Aquisurbibus aliquot insignita ad utrunque mare, Balticum& Britannicum. Haec regio uaria oli?tuna, à uetustissima memoria Saxonibus habitata est, quibus pulsis, Dani occupauere. Feter ducatum Sclesuuicensem in tres diuisa est episcopatus, Sclesuuucensem, RipenseArusiensem. Hae itaque duae regiones Scania& Iutia, extremitates sunt regni Danielpua membra, quibus interceptae sunt multae insulae: quarum locupletissima est Sialandianunc Selandia, in quamultae sunt ciuitates& arces atque regia ipsa. Ibi Roschildia olim pRoschildia.& munita ciuitas, ecclesijs decorata& regum monumentis, nunc autem ad tenuitatemcta, quod ciues urbium fisi munitionibus soleant insolescere. Longitudinem habec haecbiduam utineris, atque latitudinem ferè aequalem. A Selandia in Scaniam traiectus multi,Scaniae laus simus in Helsinborg. Est Scania pulcherrima prouincia, armata uiris, opulenta frugibusalceum cas mercibus, ecclesijs plena,& nunc alecum capturalocuples& insignis, duplicimagnitudinptura.Sialandiam. Vndique cingitur haec Scania mari, praeter unum terrae brachium quod porrigboream ac deinde recuruatur ad orientem ubi Sueciae iungitur: sed intercedunt profumquetus, asperrimaeque rupes, per quas à Scania in Gothiam(quae est pars Sueciae) iter agitur tficile, ut fere leuius sit marino discrimine uitare terrestrem laborem. In sinu Codano quindeonumerantur insulae, quarum potissima Fionia, inde Falstera, Lalandia& caeterae non tam inimnomine, praeter Selandiam caeterarum reginam,& quae caput regni censetur. Fionia inlongitudine habet milliaria duodecim,& in latitudine quatuor. Metropolis eius uocatrnium, uulgo Odensehe, ciuitas episcopalis satis bene extructa, sed male munita, quippebella saepe fuit depopulata ac combusta. Aiunt matrem regis Christierni secundi, mirabile?tificiosissimum opus, ingeniosa scriptura in ligno formatum, super altare quoddam apudtas collocasse, cuius simile in Europa non inuenitur. Ager insulae est ualde fertilis,& qui nunstercoratur, ideo ante ciuitates multum foetet ob abiectos pecorum fimos, qui ibi nulli usuiA Scania in orientem insulae sunt multae, quae saepe mutauerunt ditionem. Ibi Gothlandia,Danicae coronae, olim Sueticae subiecta: ibi Bornholm, cum nonnullis alijs. Posuerunt quoueteres insulam quandam Thylen nomine in mariseptentrionali, qua uoluerunt exprin-multi putant, insignem insulam Islandiae, at errant illi, quum altitudo poli in Islandia mitimquadret cum gradibus eleuationis Thylensis. Ingressus in Daniam patet per Holsatiam, quiHolsatiaregio mutuauit nomen suum de lingua uernacula, eo quòd terra illa esset nemorosa& saltibi-occupata, ad differentiam uicinarum partium, quae palustres sunt& pascuosae. vocant enGermani inferiores lignum Holt. Henricus primus Romanorum rex, dictus auceps,uit fidem in Iutia& instituit marchionatum in ciuitate Heidebeuu, quae hodie Selefuuic aplatur, ubi postea ducatus fuit erectus. Deinde Otto primus interiora Daniae inuitauit adRes.sti cognitionem.