De Vngaria860plerique Budam appellant, in regni societatem admisit, ne quid seditionis oriretur, uniuersae Eurocae scythiae praefecit, summamque potestatem tradidit. At ipse mox cum innumera multitudinepiarum, prouincias Romani imperij adoritur, in primis utranque Mysiam, Thraciam, Macerniam,& Illyricum grauissimo bello sollicitat, atque in primo praelio apud Martinopolim suArtila fra- rior euasit. Deinde Budam fratrem cui aedificandam urbem in Danubij ripa delegauerat etre occidit. lo captum interfecit, licet alij tradant eum post Catalonicam d adem interfectum, ob id folioquòd urbem quam muro cinxerat non Attilae, sed suo nomine Budam nominasset. Post hanihil magis quàm Romani imperij ruinam intendebat. Vnde inita consilia prosequitur,manos& Visigothos, quorum rex Theodoricus erat, ne foedus inter se facerent, impedirecnatur, quo citius utramque partem labefactaret. Sensit Valentinianus Imp. Attilae insidias, inscripsit ad Theodoricum, haud aliter Attilae resistendum, quàm orbis perniciosissimo tyrancecui tantum inesset audaciae, ut totius orbis imperium tanquam sibi uni debitum asserere nitertur. Ad quae respondit Theodoricus: coërcendam esse Hunorum audaciam, neque animos ticaeuires his deficere oportere, qui iuste pugnare coguntur. Vnde& Gothos undique cogit,legiones instituit, totam Galliam Narbonensem, Tarraconensemque Hispaniam nomina dare iubet,rismundum& Theodoricum filios maiores natu secum commilitare iubet. Nec minore studio in lolia Valentinianus& Aetius in Gallia utebantur. Interea Attilla non solum per uniuersam&cthiam delectum militum habuit, uerumetiam auxiliares quascunque habere potuit copias unque contraxit. Vnde addiderunt se illi socios Andericus Gepidarum rex, primores OstrofAttilae confathorum, Marcomanni, Sueui, Quadi, Eruli& Thuringi, quos quidem quingenta circiter armderati.torum millia fuisse ferunt. Cum uero exercitus eius è Pannonijs moueret, Illyricum diripaincendit, inde Germaniam tanto furore aggreditur, ut uicos passim& oppida concremar-Attila paraesacra& prophana dirueret, nec aetati nec sexui usquam parceret. Magnae Germaniae tantum/eit Magnaepercit, quia Marcomanni, Quadi& Sueui fuerunt in militia eius. Superato Adulae montis ingo-Germaniae.in Heluetios grassatur, ac demum in Galliam Belgicam effunditur& turbat omnia. Constan-tiam, Basileam, Argentinam, acri obsidione uexat, admotisque machinis quassat& breuiterPolvodopo-bore potitur, praedam ingentem abigit,& non mediocrem patrat caedem. Direptam Argentiilis Strass& dirutis moenibus Polyodopolim edixit appellari, quòd multis uijs accessibilis esset, sicutaburg.in hodiernum usque diem uocabulum illud in Germanica lingua retinet. Nam uocatur StrassburgHinc in Rhemenses castra mouit, quorum metropolim diripuit,& oppikanos ferè ad unumtrucidauit, nulla habita ratione sexus aut aetatis.Attilae pugna in campis Catalaunicis.Vm itaque Attila per Galliam ueluri lupi more inter armenta grassatur, Aetius protricius Romanas copias cum Visigothis per Narbonensem Galliam coniungnin Tholosanumque agrum ubi Theodoricus residebat cum exercitu se recepit,&ab uniuersis socijs populi Romani auxilia contrahit, ut confidentius cum hostemnus conserat. Attila uero spe uictoriae ductus, relictaFurelianorum obsidioneGalliam Narbonensem contendit, ubi campi Catalaunici ad Illyrim fluuium patentissimi suntVbi Cataqui& Maurici dicuntur, uidetque Aetium& Theodoricum cum innumerabili exercitu-launici capi: ualidissimis auxilijs aduenire. De quo non parum consternatus est, eo quòd tertiam partemsui exercitus in Hispaniam miserat contra Saltanum& Maurorum regem. Quare literis inocias exposcit, quod tamen Aetius obstinatius abnuit, sciens id expectandi auxilij gratia fiefVidens ergo Attila se urgeri ad pugnam, mulieres& pueros intra carros, quibus prouallofossa utebatur ad proximos colles recondidit, seque cum Hunis in media acie statuitdarum uero regem praefecit dextro cornu& Ostrogothorum duces sinistro. Habuit Aetumà parte sua Romanos, Burgundiones, Meroueum Francorum regem, Theodoricum,& filiumeius Thorismundum. Dato autem signo ita concurritur& animis usque adeo infestis, ut cornesaepe pariter utrinque contigerint. Praelium pro gentium numero& immanitate maximum-trocissimumque conseritur, praeterea sic anceps& uarium, ut ne à ductoribus quidemCongressusrite referri. Mox ubi commis pugnari coeptum est, tanta caedes utrinque patratur, ut riuitishorrendus.guinis undique defluerent, mox continuata strage, in cruorisillerentes redactiusque adeorpidos, ut cadauera traherent. Romanae legiones non minus armis quàm ordine frecae intmermes Barbaros tanta ferocia saeuiebant, ut nullo cruoris profluuio explerentur. Cornene minor