Pꝛima 9¶ Capitulũ duodecimũ Doe arte inſtfi: quo ſcit᷑ quãtitas arcus qͥ eſt inter duos tropicos·

Oſtq; demõſtrauimus quantitatem

choꝛdarũ circuli:⁊ numerũ partium earũ: Conuenit vt declaremus pꝛiA mũ quemadmodum pꝛediximus) quãta ſit declinatio oꝛbis ſignoꝛumA decliuis ab oꝛbe equationis diei. ⁊ que ſit pꝛopoꝛtio oꝛbis magni:quẽI duo poli reuoluunt: ad arcum qui eſt eius poꝛtio exiſtens inter duospolos: ⁊ iᷣm cuius quantitatẽ exiſtit longitudo linee equationis dieĩab vtroqʒ duoꝛum tropicoꝛum. ¶ Hoc aũt declarabitur nobis per artificiũ inſtrumẽti cõ-caui: fuſi: nõ coniũcti: cuius artificiũ eſt quemadmodũ declarabo. Faciã armillã ex ere: mẽ-ſurate quantitatis: bene planã ⁊ limatã: cuius ſuperficies ſint quadrate.⁊ aſſumã eam lineameridiei.⁊ diuidam eã per. 3 60. ſectiones: im ſectionẽ circuli maioꝛis.⁊ diuidã vnãquãcgpartium eius ĩ quot minuta poſſibile fuerit. Deinde aliam armillã in interioꝛibus huius armille cõpetenti oꝛdine ſtatuã.⁊ ponã earũ latera in ſuperficie vna fixa. minoꝛqʒ armilla moueatur in interioꝛibus maioꝛis:ita tamen ne eius motus in illius ſuperficie impediatur adſeptentrionẽ ⁊ meridiem. Et ponam in duobus locis oppoſitis vnius laterũ minoꝛis duasregulas paruas equales facie ad faciem:⁊ faciebus centro duarum armillarũ conuerſis. Etponã vbi vere medium eſt duarum regularum duas linguulas:duas extremitates valde tenues habentes:contingentes ſuperficlem armille maioꝛis: in qua partiũ exiſtit diuiſio. Etponam has duas armillas: quotiens nobis neceſſe fuerit: per eas conſiderare:ſuper perpendicularem menſuratã.⁊ figam baſim perpendicularis ſub celo:in loco non moto a ſuperfi-cie hoꝛiʒontis: ita vt ſit ſuperficies ouaꝝ armillarũ erecta ſupꝛa ſuperficiem hoꝛiʒontis oꝛ/togonaliter: et ſit equidiſtans ſuperficiei oꝛbis meridiei. ¶ Pꝛeparatio vo pꝛimi hoꝛumduoꝑ modoꝛũ ſic erit: Pꝛeparabimus enĩ ipſum cum perpèdiculo quãdo ſuſpẽdet᷑:in puncto qðᷣ eſt in armilla ſuper ſummitatè capitum.⁊ deſcendet: ita vt tranſeat ſupꝛa punctũ qðei opponitur: nobis rectificantibus duas armillas per ea que eas firment ⁊ equent: do-nec filũ perpendiculi ſit ſupꝛa punctum qð opponitur puncto ſummitatis capitum: a quo

eiꝰ incepit deſcẽſio.¶ Scði vo modi pꝛeparatio fiet per lineam rectam: quã deſcribemusin ſuperficie: ſupꝛa quã perpendicularis eſt erecta.⁊ ſit linea equidiſtans linee oꝛbis meri-diei.⁊ mouebimus duas armillas:⁊ inclinabimus eas ad partes: donec fiat ſuperficies duarũ armillaꝑ eqdiſtãs line meridiei: quã ſub ꝑpẽdiculari deſcripimꝰ. Cũ g duas armillasad hũc modũ pꝛepauerimꝰ: inſpiciemꝰ in medietatibꝰ dierũ lõgitudines ſolis in ꝑtibꝰ merĩdiei ⁊ ſeptẽtrionis: nobis mouẽtibꝰarmillam ĩterioꝛẽ ad ꝑtes meridiei ⁊ ſeptẽtrionis:donecobumbꝛet᷑ tota regula inferioꝛ tota vmbꝛa ſupioꝛis. Cũ enĩ g; fecerimꝰ: indicabũt nobis ex-tremitates duarũ linguarũ numerũ ꝑtiũ: q̃ ſunt lõgitudo cẽtri ſolis a ſũmitate capitũ 1 5in meridiei linea: in ot tꝑe quo voluerimus. ¶ Accipiã etiã loco duarũ armillarũ aliq

alindcõſiderandi inſtfm: qõ velocius fiat: ⁊ leuius a vicinius aſſumatur. Faciam enim la-terem lapideũ aut ligneũ quadratũ: menſurate latitudinis ⁊ altitudinis: vt ſupꝛa ſuperficièſue baſis abſqʒ toꝛtuoſitate ⁊ declinatione erigatur. ſitq; vna ſuperficierũ eius vebemen-ter plana: ⁊ lenis:⁊ equalis. Ponam autem apud vnum anguloꝛũ buius ſuperficiei punctũqð conſtituam centrum. ⁊ deſcribam ſupꝛa ipſum quartã circuli. ⁊ pꝛotraham ab ipſo du-as lineas rectas ad duas extremitates qͥrte deſcripte:cõtinentes angulum rectum: qui eſtſub quarta.⁊ diuidam angulum quarte in. 90. partes. ⁊ diuidam partes in partes ſuas. De-inde faciam duos paxillos paruos rotũdos pyramidales cum toꝛno: equales in quantitate⁊ groſſicie. ⁊ figam eos in duabus extremitatibus vnius duarum linearum rectarum:ere/cte ſupꝛa ſuperficiem hoꝛizontis.⁊ ſit locus eius a latere ad partem meridiei. Et ponam medium extremitatis vnius duoꝛum paxilloꝛũ ſupꝛa medium puncti qð eſt in centro quarte.⁊ ponam medium extremitatis alterius paxilli ſupꝛa medium puncti qð eſt in extremitatealtera inferioꝛi linee. Deinde erigam hanc ſuperficierũ lateris:in qua eſt hec linea: ſi upꝛa lineam deſcriptam in terra: equidiſtãtẽ linee meridiei: vt ſit ſuperficies equidiſtans linee meridiei.Et ponam lineam que eſt inter duos paxillos libꝛatã cũ perpendiculo erectam ſupꝛaſuperficiem hoꝛiʒontis oꝛtogonaliter: nobis eam rectiſicantibus per ea que eam firment: donec ſupꝛa ipſam cadat filum quod deſcendit cum perpendiculo a paxillo ſ uperioꝛi ad paxillum inferioꝛem. Poſtea conſiderabimus in medietatibus dierum vmbꝛam paxilli ſuperio-ris: qui eſt in centro. ⁊ ponemus ſub quarta deſcripta aliquid: vt ſit locus vmbꝛe vehemen-ter maniſeſtus.⁊ conſiderabimus medium vmbꝛe ſuper quas partes quarte cadat. ⁊ perhoc indicabitur tranſitus ſolis in linea oꝛbis meridiei in terra. ¶ Per has ergo conſidera-tiones:pꝛecipue quas conſiderauimus in hoꝛa duoꝛum tropicoꝛũ in pluribus reuolutioni-bus: in tropicis eſtiualibꝰet biemalibus:inuenimus illas lõgitudines:et illas partes: que adſeptentrionem ſunt longioꝛes: ⁊ que ad meridiem ſunt longioꝛes: non mutari. Et plurimũqð conſiderauimus a puncto ſummicatis capitũ: inuenimus ꝙ longioꝛ ine ſeptẽtrio

ij