Buch 
Specula physico-mathematico-historica notabilium ac mirabilium sciendorum, in qua mundi mirabilis oeconomia ... nunc autem ad lucem protractus, ac ad varias perfacili methodo acquirendas scientias in epitomen collectus thesaurus curiosis omnibus cosmosophis inspectandus proponitur / authore Joanne Zahn ...
Entstehung
Seite
3
JPEG-Download
 

MW S MW

t >'tA» «A**As bXs eA.*«X» t)

, __ _ _ . ^ > 8 ^ ^ 8 ^ «8

Jf'Jsc^iiLcL ^A^cA , eA)^»eA > te^fc^i)tf<M 4 AtXiA««A)«MXclli^Jf^>cA>b.. vw

SGSSGOGGSGÄSlSGGÄGGOGGV-KGSGKGSSSOGVGKGSuSVKGOGOG GGGWNGGGBO SGGGGGOK

Y*]? ^ Ä *X > *Y , 4 Y* l Y , '’Y ,, 1 Y* k Y i, *Y fcs Y*' l ¥ k *ff

*Y**Y* fc Y i 4 Y* frv'f^Y^n 1 ?~«y» w»\y**y*-Y> -V» ^»^V»^AYH^ ^7v,^ -vs^v»

c^kui i.

De Mundi variis appellationibus , & acceptionibus >partium dispositione» & ordine*

Mandi va.rise accc-ptioccs,

Undus,qui teste Plinio Nat .bist. lib. 2. cap,h&4. sic di-ctus , quöd eo nihil sit mun-dius,pulchrius,& ornatius,ä Graecis ob eximium orna-tum vocatus K»V©-»ab Heb-rons vero Holam , quöd jam per aliquotsaecula subsistat (quasi dicatur saeculum,in quo rerum ortus , St interitus sit) Re-ctius ä Latinis ob rerum omnium com-plexum,St copiam appellatur Universum!Undö etiam a Marciano definitur , Uni-versitas creatorum conglobata in Sphae-Ejus figu-ra: modum. Mundi equidem figuram ro-IpLi», tundam ° censent Philosophi, U Astro-nom. peni omnes (de aggregato ea coelosidereo, St Elemente ©str«r mo ,reum enim cum aquis supercoelestibusad Theologos,Sc Sac. Scripturae Interpre-tes pertinet) colliguntque probabiliterex eo potisti müm , quod nobilissimo , Stomnium capacislimo Corpori nobilissima,St capacissima debeatur sigura, qualis estsphaerica : Undö dicit idem Marcianus :Nec fuit alia figura Mundo itk congrua,sicut Orbicularis, St rotunda, St hoc pro-pter Universitatis perfectionem, St pro-pter illam» quam habet in esse perpetuocum suo Opifice, qui fine caret,St princi-pio,configurationem, Addunt alii prae-terea, inde quoque argui ejus rotundita-tem, quöd coelum serenis diebus , St no-ctibus appareat concameratum,* quödsiderum motus ab Oriente in Occiden-tem sit circularis, piseter plures alias ra-tiones, quas apud illos videre licet.

Mundi ta- Celebratur autem potissimum tamri a U a cce- apud Veteres, quam novos etiam Philo-ptio, sophos , St Theologos acceptio Mundiquintuplex , ac dicitur comprimis aliusMundus Archetypus, alius Angelicus , aliusElementares , alius vocatur Mundus Ma-gnus, sive Megacofmus, St tandem aliusAdundus parvus> i'ivö Microcofmus, qui esthomo, Ideö autem hic parvus Mundusnominatur, quöd omnium in unum con-fluentium naturarum possessionem , Sttotius Universitatis summam in se con-tineat. Magnus verö Mundus vocaturproprie Universum, estquetota creatura-rum omnium collectio. Per MundumArcbetypumsweintelligibilem ,ac Idealem in-dicatu i:Mens divina, jn qua sunt omnesformae , St Exemplaria rerum facienda-rum; vel ut rectius definivit D.Augußi -nus i . Re traft:* cap, 3. dum ait; M undum

iflum aliud non ejse, quam ratiobemsempiter-nam , incommutabilem , qua fecit DEUSmundum. Angelicus Mundus triplici An-gelorum hierarchiä constat. Elementaresporrö est , qui componitur ex quatuorElementis St corpore coelesti, quod etiamElementum vocat Ariftoteles lib, 3, de coelocap. 1 . texi. 1. Meteor. /♦ cap. 3. & initio li-bri, de color:

Aliis tamen Coeleste corpus distingue- MMidu«re ab Elementari St HyUo Mundo, ac fide - ßde.cus,

Mundum vocare placet,ita ut sidereusmundus dicatur illa compages superior,quae ex lucidissimis quarumvis stella-rum facibus cöordinatur aptissimö: Hy-Uus verö sit Compages ea inferior, quaec*<j«atuor Elcmenrorum, St aliis quibus-däm mistorum classibus construitur, utmelius infrä exponetur. Unde necessa-no iextuplex Mundi emergere debet ac-ceptio.

Nos porrö in hoc opere Mundi Side-reo Elementares structuram triplici sub re-rum differentia indagare, St perscrutariconabimur,dum nempe complexum Coe-li St Terrae cum Atmosphaera huic cir-cumfusa ita intuebimur, ut prius Scruti-nium sit, St dicatur ä nobis UranoCosmi-cum, alterum Atmo Cosmicum, post hocaliud Geo Cosmicum. Complexi verö hu- Mundijus partes praecipuae, cum sint Coelum, 5 “pos“io8 t Elementa ; partium earum talis est di- &ordo.fpositio, St ordo, ut comprimis in medioElementaris Sphaerae sit Terra, omniumnempö Elementorum gravissima. Ter-rae partim infusa, partim circumfuso estAqua, Oceano, maribus, fluminibus, la-ctibus , fontibusque discreta, unumquecum Terra globum constituens, qui obid etiam Terraqueus globus, (eu uno voca-bulo Terraqua appellari solet. Circa T?rr-aquam e(k.Atmospbjera , sive expansus aer intres distinctus regiones, infimam, scilicet,mediamhsummam. Circa aerem putaturesse ignis, quem aliqui melius defaecatumaerem ; alii verö, me quoque annuente,appellant Aitherem, cum ignis careat pro-prietatibus, ut qui nec lucere,nec urere,nec pabulo indigere afui Assertoribus di-catur.In hujus autem Aitheriis superio-ribus, St altioribus tractibus choreas suasperagunt sidera tam planeraria, sivö Er-rantia, quam fixa, sive Stellae, quarum lo-cus St Firmamentum dici meruit; sicuterrantium stellarum locus propriö Coe-lum planetarium; totum verö comple-A 2 xum