Buch 
Specula physico-mathematico-historica notabilium ac mirabilium sciendorum, in qua mundi mirabilis oeconomia ... nunc autem ad lucem protractus, ac ad varias perfacili methodo acquirendas scientias in epitomen collectus thesaurus curiosis omnibus cosmosophis inspectandus proponitur / authore Joanne Zahn ...
Entstehung
Seite
324
JPEG-Download
 

aH SCRUTINI UM IUdepastis, ütTnutrimenti ulterioris inopiacxtinguuntur, ita cxtincta contagiosamefficiunt putredinem; suntque ex eorumanimalium numero primö vermium co-lore St figura differentium multitudo, bu-fonum praeter ordinem vastitate enor-mium, ranarumque caudatarum, muta-rumq; ingens numerus, serpentes quoq;peregrinae formae,qui & montium latebrisemergunt. Item si erucarum, bruchorum,

soricum,papilionum,ac locustarum agmi-na per estatem volitantia colore ex flavo in

AT MO-COSMICUM _

viridem degenerantia ubertim advertan-tur, epidemicae infirmitatis mox secuturesignum apertiusdenotabunt. Sideniq;insuperioribus domuum conceptaculis om-nia tabulata, muri, lectisternia, mensae*praeter solitum humectata reperiantur,carnes quoque, panes, ova , poma talemmucorem vermibus scatentem concepe-rint, qualem in locis subterraneis, vel pu-trido aere infectis positae dicta: res conci-derent, cerrd concludi poterit, pestiferamuem praesentaneam elfe.

CAPUT VII.

Mirabiles quaedam pestilentis aeris, & inde enatarum conta-gionum, sive pestium proprietates, Exempla item mira circa ortum,propagationem, & varias differentias earundem recen-sentur.

Dmirandtc plane sunt, acnon nisi cum maximo hor-rore commemorande pesti-lentis aeris, Scex eodem c-natae contagiosae luis fune-sta: tragoediae, quas rite, si-cut calamus veretur exarare, ncc linguadecenter eloqui,necsensus ullus,aut men-tis cogitatio profunde latis rimari,ac per-scrutari valet.Kecte/7 compa-ra tfera venenata in vulgus involanti, ut quaenullius occursum reverens, nulli parcens,omnibus, ut occurrit, inimicam sese obii-ciens, aliter, semper atq; aliter pro innatasaevitie tyrannidem exercet, prout ipsiusobvii corporis oppositio , «ut dispositioconstituta est.Pestis etiam idcircö dici re-cte meruit haud indigne a pascendo, quodomnia, haud secus ac immitis fera depas-catur, lsidorJ. 3. Etym. ä pastulentiä etiampestilentiam vocat, sicut ä contingendo,contagium, quod solo tactu noceat; llnd&res qusecunq; illa infectae cane pejüs Se an-gue vitando:. Solet St Lues vocari ä Luctu,qucmcausat: vel A labe,quod facilius nihilfit, quam in eam labi. Sed his nominibusprolatis contenti, quibus exitialis virulen-tiae ejus saevities sufficienter indicatur,nunc varias compertas proprietates,dein-de St mira exempla circa ortum, propaga-tionem,St varias differentiaspestifere luisin medium ex probatillimis Authoribusadducemus.

§. I.

Variae Proprietates aurae virulen-tae, sive pestium exinde grassantiumproferuntur.

resti* Infecto pestilenti aeri, S: exeo ena-

,empore taepestilentiae, dum virulentiam suam un-omneü diquad; diffundit, naturalis &t ambitiosarestem de" qucedaminesse videtur potestas, quänul-x e «erane. Ium serrne alium morbum conregnarepa-titur,fedomnesalios currentes morbos infui naturam conversos suae facere solet ju-nsdictonis.Unde S zMar.Ficdn epid.An.c.4.s*f/f»,inquit, tempore omnis infirmitas inpestj-lenti am facile transire potest,prefirthnfebr essu-ri°fe& continua. Unde nulla agritudopr aterpeßemapp clre f ;: q UO fj l apparensptjliscejsat .

2. s rigus intensum,uti pestiferam fetu-ram no n in acte tantum stabulantem,sed Sc

in ipsis corporibus latitantem mox de-Fngusii»'struit;ita e contrario in calidioribus locis, mimiitp«'ac temporibus pestis semper truculentius c rsqvire,& virus suum amplius explicare cum ior tan-majori strage foler.Sic in Germania acce ^dente brumali solstitio ob intensius frigus pa8dC 'pestis plurimum remittit: ccontra in Ita-lia, ubi calor ma jor, Sc hyeme,Sc a state ae-qua datur pesti saeviendi potestas.

z. Loti terrestres qualescunq; magis Qiiiiociobnoxii aeris corruptioni Sc indk nataepe- p ^ nt ob'stilentie censentur,in quibus aer plurimumpulverulentus, Sein hyememaxime; itemnebulae graves sine pluvia in aestate: Insu-per ubi in die magnus calor,in nocte saeviusfrigus dominatur: quoniam, ut inquitCard, l.2.deVen c. 10. Corpora humana nonillam ferunt mutationem ; &Urbtx,qua sunt ob'noxia huic mutationi> sunt etiam obnoxia pe-stilentia.

4. Habet hoc omnis putredo excellens A«r cot*(qualis est in peste) ä natura sibi insitumP tuS u0 ,ut effluendo cum foeto re ab insecto corpo- dueTn^re in alterum mediante aere eadem viru-lentia contaminato feseexoneret;quod de-inde concepta simili putredine vehiculoaeris contaminati in complura alia corpo-ra conserere,'atH; it a aer semel corruptus,undiquaq;propulsus communis,Sc popu-laris effectus per continuam propagatio-ne virulentia suaepidemius evadere solet.

y.Pestis ordinarie ab Oriente magis in Pestig jn»'Occasum prolabi solet, quam e converso; gis ^eoquodSoli potiffimum obsequatur motu, rienri j f|1 -&propagatione:Quod hCar damas annota "m 'icti*'vhdevar. / 1 f.cap. 78. scribens: Solet pestisut reliqua quas motu Cadi diurno ab Oriente inOccidentemprocedere : Unde cum regiones pro-xima peste laborant, peri culum haud leve mi-nantur, maxime dm Orientaliores junt. Plin.etiam/, y.nat. bist. scribit: Observatum eilesuo tempore, a meri di anis partibus ad Occa-sumS olis pesti lenti am semper ire,nec unquam for-te aliter , ni fi hyeme , nec ut ternos excedat dies .

6. fnlocis frigidiori Coelo gaudentibusObst jt u $tantum abest , ut fcetura pestifera du- AA,ret, ac persistat , ut potius quantociustum siccitate aeris , tum nativa regio-nis proprietate destruatur. Hinc in Lap-piaaer ram est salubris , utnoque pestis,aut febres malignae, aut quicunque mor-bi epi-