SCRUTINIUM IV. GEO-COSMICUM

76

AlbcrtiM. Arabis ab Alberto Ai. citatisententia, quadicitmetalla excalce St lixivio, sive ex aqua& cineribus instar vitri conflari. Ipse veroAlbertus materiam proximam metallorumesse humidum,subtile, unctuosum St vild -dum sicco terrestri attenuato optime per-

Kircberi. mixtum, prout refert Kircberm in Mund.subtj.io.fest.uc.l. Hic rursus ibidem asse-rit Materiam metallo-geneticam aliud ni-hil esse, quam vaporem St exhalationemsulphureo-sale-mercurialem, sicut St com-

Chymico' muniter Chymici pro metallorum materia

ru ' n ' a dignant salem, sulphur, St Mercurium, 8cinter hos aliqui metalla ex terrä vitriolicä,sulphure St Mercurio componunt.

InterRecentiores Chymicos D .Joach.

Eeche», ß ec / }eruS j n Supplem, phyf.subt.cap, 2, con-cludit, principia metallorum este tres ter-ras siccas, &manw non madefacientes ,in vapo-rem resolubiles, St si conjunganturin sub-stantiam unduosam, postmodum in metal-licam concrescentes; una est alba, quaedatmetalleitatem; altera est rubra, St datcolorem; tertia est fui coloris, St dat cor-pus. Has veröterras aliud nihil esse dicit,quam Salem, sulphur St Mercu rium.Per fi-lem intelligit omnem terram,lutum, li-mum, saxum, lapidem,silicem, calcem, a-renam, glaream, cum salia inde constareexperientia docuerit. In sulphure se obser-vasse dicit, quod omnia metalla penetrer,essentialiter alteret, St in terram demptaadustibilitate conversum, ac metallis inje-ctum ea revera augmentet, unde St unumex principiis metallicis conclusit. Obser-vavit deniqueMercurium communem me-tallicis corporibus amicabiliter Stsympa-

thiceuniri,acpostsublimationemfrequen-temabstractionem super metallis St prae-cipitationem veram alterationem relin-quere; unde conclusit esse, in Mercurioterram, quaemetallissitproprincipio,ne-que enim totum corpusMercuriipro prin-cipio fumi vult, cum illud decompositumfit, quod etiamde sulphure St sale seu terraintelligendum. Plura alia,quae ad confir-mandam, St uberius solidandam hanc suamsententiam assert,vide ripossuntapud eun-dem loco citato.

Egoporrö de his ita hactenus relatissententiis optime dici posse arbitror cumdoctissimo Du Hamel phyf, part . 2. cap , 7.dum ait: Inomnibusforte ratio consentit, ora-tio pugnat : Et pauli > post: qui metalla exaqua & terree exquisit d mi itione prodire wo-lunt, ii communem fofßlium, non propriam me-tallorum materiam afferunt £7 eandem arena,crystallo, imo & gemmis omnibus tribuunt o-riginem . Similia habet lib. 2, / 'offil, cap,p. Utcunque etiam res fitinter Peripate-ticos St Chymicos, videtur eos de natu-ra St generatione metallorum convenirepossessstrique enim ex duplici potiffimummateria, quarum altera humida est, sic-cior altera , meralla componunt: illamChymici Mercurium vel aquam viscosam,hanc sulphur, animam vel tincturam me-talli vocitent, nobis perinde est. Qua-cunque itaque fmt /Id et adorumprimordia, quafatis commode Aristoteles exemplo roris &pruina explicat , id multo efi werijimillimum,

utbene ait Hamelius, ea non tam alte effere»petenda , neque ex interiori telluris nucleo(ut voluit Cartefius ) in partem Superioremspecie halituum attolli , sed paulatim ea forma-ri ex substantia quadam salsa, qua in aquaest exsolubilis , quaque sensim excotta, & di -gesta non amplius aeris iel aqua reformidatinjurias. Rem ita effe multis saltem confessu-ris, imd experimentis suaderi utcunque potest *

Sed haec de materia St origine metallorumperfectorum attulisse sussiciat: Qui ple-niorem de his doctrinam requirit, tämpraefatorum, quam aliorum philosopho-rum scripta consulat. Nos jam ut pro in-stituto nostro propius laboremus, regu-las , St observationes Metallo-gnomicasadducamus, unde plura rem metallicamconcernentia brevi compendio addisci po-terunt.

§.u.

Regulae Sc Observationes mc-tallo-gnomicae de metallis perfe-ctis, eorum locis natalibus, venis,sive fodinis, ac praecipuis qui-busdam proprietati-bus.

1. Metalla frequentius in montibusgenerantur, quod ibi terra fi trarior St plu- pr*'^ribusmeatibuspervia, calor etiam acrior reU $li(‘‘ibidem conferve cur, nec restagnent aquae, ^utin camporum planitie: Primum autemrudimentum Metalli censetur esse substan-tia quaedam salsa, in aqua exsolubilis, quaepaulatim excoquitur, neque aeris ampliüs

vel aquae injurias reformidat,

2. Metalla,quae eruuntur ex locis al-tioribus, plerumque meliora St puriorasunt iis, qua; ex profundioribus terrae vis-ceribus effodiuntur.

z. Regio temperata metallis perficien-dis non täm apta reperiturac aliae minustemperatae, cum ut vult Cardanus de. war. re s.

I ,4s. /d.humor metallo-geneticus nec aSo-lis calore,qui ibi moderatus est,necaterre-stri, qui non potest cogi, itä probö conco-qui possit.

4. Ut in foecundä regione plu re s foe-eundi agri, itä in feraci metallorum pro-vincia plerique aut saltem complures mon-tes etiam praeter spem metalla ferunt.

7. Montes altissimi ut ad perfodien-dum funtdifficiliores, itä ad largiendumsunt liberaliores: Raröenim in humiliori-bus collibus materia metallica copiosiorrepetitur. n ^

6. Plerum<jue montium cacumina, quäad Meridiem tendunt radicibus Boream £spectantibus argumentum metalli prae-bent, St maxime argenti, cujus fodinae ke-raciores rectä ex Oriente in Occidentemsolent procurrere.

7. Omnes metalliferi montes sterile®sunt duabus ex causis potissimum: Q u,ascilicet humor intus absumitur,unde plast'tae generari nequeunt; deinde acres hali-tus jam natas etiam plantas occidunt.

8 . Insigne indicium venae latentis ei-se censetur, si arborum folia tempore ve s -