XXXIV

PRAEFATIO I. II.

annotaulmus ftri&im enarranda, in quibus alioquin multi dubitarent. Quaedam inta&a reliquimus,quae nos adhuc lateant, vt poffint alii, vel libris fidelioribus repertis, vel ingenii bonitate et egre-gia praeceptorum doftrina de eruditione et diligentia laudem quaerere. Nam plurimum rei Latinaereferret, hos auftores, qui primi Romano generi omnium rerum expetendarum praecepta tradide-runt, quam emendatifiimos facere. Sed hanc emendationem noftram, qualiscunque ea fit, tibidicamus, BERNARDE IVSTINIANE, praeclare fenator, militiaeque infignibus decorate,quem in omni publico munere magnificum atque prudentem fere omnis Europa cognouit. Namin cenfura domi mirabili quodam temperamento feuerus humanusque fui di. In dicenda fententiaquis fenator te grauior? copiofior? et vehementior auditur? Foris vero in gerendis magiftrati-bus, quanta tua fuit clementia atque iuftitia? Sed in obeundis legationibus peculiarem illam domustuae cum lapientia eloquentiam adeo praeftitifti, vt vere Leonardum illum Iuftinianum, patremtuum, oratorem clariffimum, vt corpore, ita fpiritu et eloquentia reddideris, poffitque in fami-liam Iuffinianam per continuam feri em oratorum id dici, quod in Curionum laudem de eloquentiahistoriae commemorant. Igitur, difertiffime Patricie, fi quando a publicis negotiis otiofus fueris,rusticos hos libros, quos legisse nec inutile nec indecorum erit, paulo accuratius perlegas. In qui-bus (quia in vtraque lingua polles plurimum) fiquid mendofum inueneris, in studiolorum vtilita-tem emendabis, vt poffint latinae quoque literae de eruditione ita debere, quemadmodum de pru-denti et generofo confilio res tua publica tibi debet. Vale.

II.

GEORGIVS * ALEXANDRINVS

DOMINICO GEORGIO,

INSIGNI PATRITIO. 8.

F rancifcus Philelpbus, quo primum magistro ad litteras Mediolani fum vfus, quotiens a difcipulis in-terrogaretur, immo vero, vt est comis facilisque natura, eos vt de fe multa quaererent hortaretur,illud duntaxat affirmabat, quod exploratum fibi certumque fuisset, nixus femper tum nostrorum,tum Graecorum feriptorum teflimonio. Quod fi quempiam [forte quidpiamj vel parum conffirilfer,vel in praefens non fuccurrifiet: non pudebat tantum virum feriptores eu oluere, vel, fi per otium idnon licuisset, ftudiolbs iuuenes ad libros remittebat, locum indicans, vbi quod confuleretur traflariexplicarique putaflet. Nonnunquam etiam fi in exponendis auftoribus fententiam minus veram protulitfet, tum autem ex leflione varia, aut ab alio vel aemulo diuerfum cognouiffet; libenter 1'ua damnata ex-politione alienum fenfum comprobabat. Adeo veram doftrinam colebat, tantaque ex fide dilcipulos eru-diebat, vt nunquam contentiofus in veritatem infurgeret, aut iuuenum mentes iis praeceptis patereturimbui, quae aliquando cum dedecore et damno dedifeenda forent. Admirandus profesto vir, et ab iisinprimis colendus atque testandus, qui prompto et expedito ingenio praediti honeftam cupiunt eruditio-nem. Gregorius item Tifernus praeceptor nofier, nunquam a me fme honorifica et grati difeipuii prae-fatione nominandus, qui viam ad multa aperuerit, quae non dico ignorata, fed vix animaduerla a dostisviris nostro tempore fuerunt. Adeo acutus et exastus rimator Romanae antiquitatis et cenfor Latinaelitteraturae feuerus fuit, vt non modo id probatum elegansque duceret, quod prifeorum vlu confirma-retur: fed inter eos, qui in bonis litteris illustres olim findent, indicium atque diferimen exigebat: quan-do quidem alius eruditioni magis quam eloquentiae conferret: contra in alio eloquentia maior quameruditio lpestaretur. Illud item ante omnia ab ingenuo praeceptore, qui vtilitati difeentium confide-ret, vitari dicebat, id fibi fidei postulate, quod plerique omnes magistri facere folent, vt fine locupletetefte aut ratione conflanti, quae enarraret, credi vellet. Et vt fuit omnibus bonis artibus tam Graecequam Latine insttustus et in nofh-a memoria doftiifimus ac fine fimularione praeceptor veriffimus: fic eosmaxime omnium promeritus fuit, qui reconditae alicuius et indubitatae doftrinae amatores fuerunt.Sed quorfum tanta et tam longe de Philelpho Tiferno que repetita? Vtinam post ea tempora, quibus lati-nae literae diu turpiter oppressae et indigne iacentes paululum rcfpirare et fe erigere coeperunt, pulfa-que fpeda barbarie maieflas Latina aliquantulum emerfit, qui publice per Italiam profeifi 1'unt, flue iipublico falario eondnsti, fiue priuatis difcipulorum impendiis legerent: aut minus fibi arrogalfent, autquos docebant infolelcere non docuissent. Nam iam excitatis studiis, reque Latina in maius crefeente,fi" iuuenes ingenue ( vt par erat) ad diligentiam magis quam ad infolcntem negligentiaminfticuti fuissent:nostris temporibus in Romanam elegantiam exquifitamque eruditionem prope ventum esset. Sed pronefas, perniciofam illam confuetudinem, qua nulla maior pestis fludiofis afferri potest, !n fcholas in-tulerunt, vt quotienscunque paujo folertiorem difcipulum nasti forent, plus quam conueniret eblan-diti atque laudibus attollentes, hunc ex Plauti atque Terentii anima constate dicerent; in illo vim et

copiam

* Habetur in fota Ienfmiana: et pertinet ad Columellam.