2<S

M. CATO CAP. XI.

miae efie poflinfc, culleum s Dc cc h . dolia 1 vbi vinaceos condat, xx k . frumentaria2 xx. opercula doliorum, et tectoria 1 priua m . Vrnas fparteas n v i. amphoras fparteas

mi.

g) culeum l.B.R.W. culeorum l.I.G. h) Sexcentorum IV. l.B.R. oflingentorum I.l.H.A. Ba. oflo-glutorum Gr. G. i) minora decem ini'. [. B. R- IV. item inf. l.l - G. k) XX. deeft I. B. R. W. 1 ) te (luriaPol. m) parua plura vrn. I. B. R. IV, n) fparteas dccft I. B. R. fpartbeas W.

citat hunc locum. VRSIN. Sunt in torculari vnotria prefforia, vt eodem tempore, tribus, vt loqui-tur, torculis valis vinum prematur. TVRN.

II, I DOLIA V, VBI VINDEMIAE ESSE"POSSINT.) Quinarii numeri notam fufpeftamhabeo; quoniam li c. io in quo minor vineae mo-dus ftatuitur, dolia vinaria X recenfentur, cur inmaiori modo V? Profeflo fcriberem XX. hac du-flus conieflura: Cum videam c. io dolia vinariaefie X, totidemque ea, quae vinaceos excipiunt,eadem vterer in hoc capite proportione; propter-ea vbi dolia, in quibus vinacei conduntur, funtXX; dolia quoque vinaria XX fuiffe opinarer.PONTED. Praeterquam quod Icilio haec, neapice quidem vno abit ab ea, quam in Mfto Flo-rentino obferuauit Politianus, cuius codicis reli-gionem quam perpetuo alias fequitur, hic fortealiud agens, praetermifit Viflorius, ita porro rebusjpfis eft accommodata, vt ita legendum ante conie-cerim (duabus voculis fcripturae Viflorii vbi etquinque transpofitis) quam ita e(Te in Mf. Polit,deprehenderem. Quid enim? dolia V fufficiuntvineae C iugerum? vbi vinaceis condendis XX re-quiruntur ? numeralem notam plane omittunt I.1 -G, quae etiam a prima litera vocis vindemiae,ante hanc enim lletifie debuit, hauriri potuit faci-le. lidem opercula hic inferciunt, quorum paulopoli feparatim fit mentio. Quin Cato requirit do-lia infinito numero, magnitudine incerta > fed ca-pacitatis eius, vt in illis elTe poifint vindemiae V,{. quinque annorum prouentus, culleum oflingeno-rum. Agit nimirum de vinea iugerum centenum.Jugerum autem vnum reddebat Catonis aetate inItalia etiam culleos, fi bene refponderet, oflo. Vi-de mihi Varr. i, 2, 7, vbi ex Catonis originum li-bro felicitatis fpecimen profert, inagro cis Arimi-num in fingula iugera dena cullea vini jiunt, et inagro Fauentino iugerum tricenas amphoras reddit.b. e. DC vrnas fiue culleos XV. Ex eodem, vtvidetur, Catonis loco Plin. 14, 4 f.; extr. IdemCato denos culleos redire ex iugeribus fcripfit. Pau-lo ante dixerat, faepe numero feptenes culleos, fin-gula iugera , h. e. amphoras centenas quadragenasmufii dedere. Coi. 3, 3 , 2 fq. vbi haec ipfa Cato-nis, et Varronis refert, fubitcit, Senecae vinearumiugera fingula culleos oflonos reddidtjfe plerumque.Oflo igitur cullei in iugera optandus ytique pro-ventus, idemque non delperandus diligenti agri-colae, ex iplius Catonis lententia. Quod autemquinque vindemiis lufficientia dolia parari vult,rationem reddit Varro l, 22, 4, vbi hunc ipfumlocum noftri Catonis prae oculis habuit, quam-quam ita reddit, vt obiiuifci videatur eorum, quae

1, 3, 6 ipfe de fertilitate Italiae commemorauerat.Tantum, inquit, numerum culleorum fcrtp/ijje puto,ne cogeretur, quotannis vendere vinum. Veteraenim, quam noua , et eadem alio tempore, quam aliopluris. Quin DCCC culleum dolia in vnum mo-do annum, ipfo Varrone telle, fuffecifient. Sci-licet follenne ell errare etiam doflilfimis , illispraefertim, qui tam multa fcribunt, et tam varia.Secundum notem interpretationem quater milleculleorum dolia efie debuere. Varronem impro-vide fecutus videtur Turn. 7, 23, qui rw (quinqueomittit. Itaque line fraude fuerit fpero, leflio-nem Polit, id eft optimi codicis in ipfum contex-tum Catonis recepifte.

11, 1 CVLLEVM DCCC) V. C. culeorum.Sed hoc magis Catone dignum: veteres enim ac-culatiuum lingularis numeri pro genitiuo pluraliponere amabant. Sifenna Hift. lib. IV. Qui ta-men quibus litibus foedera maiorum fuum difioluta.Vide Nonium de numeris, et cafibus, qui pluriaeiusmodi exempla congelfit. MEVRS.

11,2 DOLIA, VBI VINAC. COND.) V. i,22,4 vno verbo acinaria vocat.

11,2 VRNAS SPARTEAS) Ad vinum me-tiendum parari reor. nam fi fifliles e fient traflan-do faepe, vt in metiendo fit, frangerentur. Sicper corbem metiuntur iurisconfulti, quod nos perhajlam dicimus. Faciundum, inquit Vlpianus Lfivinum fi. de peric. et com. rei vend. quod veteresputautrunt per corbem venditorem menfuram facere,et effundere: veteres enim propter hoc menfuramfualerunt, fi quanta menfura e fiet, non appareat:videlicet, vt appareret, quantum emtori vini perie-rit. TVRN. Putauerim tum vrnas, amphorasqueCatonis fparteas , tum corbes Vlpiani per quos men-furam fuadet faciendam, tum denique naues vimi-neas Caefaris, quas aduoca: Cuiac. obf. 2,36 picisbeneficio, (vel limplicis, vel lentiore quadam ma-teria temperatae, ne ita facile difliliret) ita fuiffefirmatas et obftructas vndique, vt cum infigni le-vitate futiles efie delinerent, et fideliter cominif,fum liquorem continerent. Quanquam non ne-gem totum illud de menfura per corbem facienda,aliquando milii prouerbiale et iocofum vifum efie,'vt nihil aliud fignificet, quam effundendum efievinum antea menfuratum, vt inteJligatur, quantumemtori perierit, i. e. quantum foluere cogatur, licetnon acceperit. Licuifie enim hoc venditori ea-dem lege (1. 1. t. de peric. et comm. rei vend. §. 3)conftituitur, et nofter Cato c. 148, 2. fi ante K.Qflobr. (vindemiae tempus) non dcpi rtetuerit Domi-nus, vine quid volet, faciet. Vid. quae ad 1 . c. dicen-tur. Ad hoc genus etiam pertinent fifcellue texendae

et