4Z0 L. I M. COLVmiLAE UB. I. CAP. II. III.

II. censeo igitur in propinquo agrum mercari, quo et frequenter Dominusveniat, et frequentius fe venturum, quam fit venturus, denunciet. fubhocenmimetu cum familia villicus erit in officio 3 . Quicquid vero dabitur oceafionis, vtir . t ;moretur. quae non fit mora fegnis, nec vmbratilis. nam diligentem patrem?*^ 11 'lias decet agri fui particulas omnes et omni tempore anni frequentius circufflir e *quo prudentius naturam b foli, fiue in frondibus, et herbis, fiue iam maturis fr u '

2 gibus contempletur: nec ignoret quidquid in eo recle fieri poterit. Nam illud ve-tus c eft, et Catonis, Agrum peffime multari d , cuius dominus quid ineo faciufl'dum fit, non docet, fed audit villicum. Quapropter vel a maioribus traditum pof'fidenti, vel emturo fundum praecipua cura fitfcire, quod maxime regionis genu?

3 probetur: vt vel carent inutili, vel mercetur laudabilem f. Quod fi voto fortun*iubfcripferit B , agrum habebimus falubri caelo, vberi glaeba, parte campeftri, partealia collibus vel ad orientem vel ad meridiem molliter deuexis; terrenis que f alii*cultis f , atque aliis fylueftribus et alperis, nec procul a mari, auts nauigabili fiu'mine, quo deportari fruflus, et per quod merces inuehi poffint. Campus in prata

r 4 et arna, fali&aque et arundineta f digefius, aedificio fubiaceat. Colles alii vacuiarboribus, vt folis fegetibus feruiant, quae tamen modice ficcis, ac pinguibuscampis melius, quam praecipitibus locis proueniunt. Ideoque etiam celfiores agrifrumentarii planicies :£ habere, et quam molliffime deuexi, ac fimillimi h debent effiucampeftri politioni. Alii deinde colles oliuetis, vinetisque et earum futuris peda-mentis veftiantur, materiam*, lapidemque, fi neceffitas aedificandi coegerit, nec

'5 minus pecudibus pafcua, praebere poffint. Tum riuos decurrentes in prata, ethortos, et fali£ta, viuae k aquae falientes demittant l . nec abfint greges armento-rum, caeterorumque quadrupedum m , culta et dumeta pafcentium. Sed haec po-litio, quam defideramus, difficilis et rara paucis contingit, proxima eft huic, quaeplurima ex his habet: tolerabilis, quae non pauciffima.

III. pohcivs quidem Cata cenfebat in f emendo infpiciendoque agro prae-cipue duo efle confideranda, falubritatem caeli, et vbertatem loci: quorum fi alte-rum

[C. II.] a) officio I.B.R. b) matura P. c) vt veteris Ca. L. d) MulUari /. B. R. /./. f) latudabile L. e) fubfcribit I. B.R. fubriferit L. f) tenerisque L. i) aliis cultis om. L B. R. L. g) ante?-•J*) b arundineta P.L . ^ ) planitias p t Goef. h) Jimilhni G . /imiUme Goef. i) maceriam

V) villaeque aquas L.Goef I.B.R. 1 ) emittant /. B.R. m) quadripedium culta P. [C. III.] f) '*infpiciendo agro P. Goef. in emendo agro /, B. R.

r, r CATONIS) Haec auroM^t) non funt inCatane, qualem hodie habemus, fed eadem ferefententia eft c. r ne plus cenfeat facere fe quamdominum. Plin. 18 ,6 f. 7. quam proximum tlominoeordi ejfe debere, et tamen /ibi non videri.

L, j NAVIGABILI FLVM.INE) Idcircolaudat Cicero S. Rofcii praedia in Orat, pro filioC. 7. Magnitudo pecuniae demonjlratur: bonitaspraediorum : (nam fundos decem et tres reliquit,qui Tiberim fere omnes tangunt) huius inopia etfolitudo commemoratur. Plinius ep. 5» 6 , 12. Me-dios ille (Tib eris) agros fecat ; nautam patiens, omnes-fate fruges deuehit in vrbem. Horatius Od. r,3, IS. Villaque flauus quam Tiberis lauit. HaecCteaius pari. io.p. ;i. f CHOETT&

2 , 4 MOLLISSIME) Vid. p. 1,5, s.

8,4 MATERIAM LAPIDEMQVE) A&?haec verba excidisse videtur alii-, certe intelh-gendum.

j, 1 PORCivs CATO) Non meminiapud Catonem extare, fed falfus eft nofter: vol*)*enim citare Varronem, apud quem priora veX"leguntur 1, 2,9, fequentia 1,4, 3. 3 C H O E T TMihi videtur Columella fententiam Catonispuifle ex 1,2 et 3, eamque extulisse partim, ss*"nimirum ad fertilitatem falubritatemque P erti . n n averbis Varxonie; qui de via, aqua et vicino P.- lUalio loco, nim. 1,16 aliisque verbis P raeHaec igitur fuo more eleganterque exfe5 ufU *- UJColumella. Ia hoc autem paullo fecit h ce,1 j