5«r l. I. M. COLVMELLAE LIB. III. CAP. III.

mox Terentius 1 Varro prodidit, fingula iugera vinearum fexcenas vrnas vini prae-buifle, id enim maxime afleuerat in primo libro rerum rufticarum Varro; nec vnaregione m prouenire folitum, verum et in Fauentino agro, et in Gallico, qur nunc

3 Piceno n contribuitur: haec ° iis p certe temporibus 4. Sed Nomentana r regionunc s celeberrima fama eft iiluftris, et praecipue quam possidet Seneca, vir ex-cellentis ingenii atque do£trinae, cuius in praediis vinearum iugera fingula cul-leos 1 oftonos reddidifte 11 plerumque, compertum eft. nam illa videntur prodigi»'liter in noftris Ceretanis * accidifle, vt aliqua vitis apud te excederet vuaruni nu-merum duorum millium i, et z apud me octogenae * ftirpes insstae intra bienniumfeptenos culleos ^ peraequarent, vt primae yineae centenas amphoras iugeratimpraeberent, cum prata, et pafcua, et fiiuae, fi centenos feftertios c in* 1 fingula iu-

4 gei a efficiant, optime domino conlulere videantur, nam frumenta maiore e quidemparte * Italiae quando cum quarto refponderint, vix meminisse possumus. Cur er-go res infamis eft? non quidem fuo, fed hominum inquit vitioGvgecinus. Primum,quod in explorandis feminibus k nemo adhibet diligentiam, et ideo pessimi generisplerique vineta conferunt: deinde fata non ita enutriunt, vt ante conualefcant, a c

5 profiliant, quam retorrefcant: fed et ss forte adoleuerint, negligenter colunt. I» 01illud a principio nihil referre cenfent, quem locum conferant; immo etiam seli-gunt deterrimam partem agrorum, tanquam fola fit huic ftirpi maxime terra ido-nea, quae nihil aliud ferre possit. Sed ne ponpndi quidem rationem aut perfpl'eiunt, aut perfpeclam evequuntur: tum h etiam dotem, id eft inftrumentum, rar°vineis praeparant; eum ea res fi omissa sst, plurimas operas, nec minus arcam p»'

6 tris familias femper exhauriat 1 . Frutlmn vero plerique quam vberrjmum prae-fentem COniecrantur, neeprouident futuro tempori, fed quafl plane in diem vi'yant, lic imperant vjtibus, et k e,as multis palmitibus onerant, vt pofteritafci noU

confli-

1 ) Varro Terentius I. B.R. m) regionum I. B.R. n) pycene I. B. R. /. /. H. A. Pyeeno Gr. G. o) baetemi(T. I.B.R.l.l. p) bis I.B.R. q) temporibus noment. P. temporibus et I.B.R. temporibus, noment’1 , 1 . temporibus, fed H.J. r) noment anca P. noment ancae L momentana L. s) nunc ab eft /. B. R- />f't ) culeos t, B. R. u) reddijje I, B.R, x) cclcyetank Goef. y) milium /.B.R, %) vt J.B.R, a) obii' 1 "

gcntac I.B.R. b) culeos I . B. R. c) fextemos P. fextertlos I. B. R. /. I. ci) Jfr deficit J.B.R. e)isrem P. GoeJ. f) partem P, Goef. g) femibus I,li, h) cum /• B> R, i) exhauriet /. B.R. Jc) vt II’

APVD TE) Siluinum in his libris omni-bus alloquitur auftor.

3,4QVANDO CVM QVARTO [decimo]RESPONDERINT) Ita videtur legendum cxV. t, 44, in quo eft: Vt ex eodem femine aliubi,cum decimo redeat, aliubi cum quini odccimo, vt inEtruria et locis aliquot in Italia. Plin. 16, 21, Invulgatis editionibus deeft apud Columellam, de,(imo. VRSIN. Iam ad V, 1,44, 1 iaudauimiis lo-cum Cie. in Verr. 3,47 qui de Leontino Siculo-grum agro agit: cuius hic denuo mentionem faci-mus, non modo ad di&ionem Columellae illu»Arandam, verum etiam ad indicandum diften-fum aliquem Plinii et Ciceronis, qui etfl caulaealiquid dedifte dicatur, cuius intererat extenuarifertilitatem agri Leontini, quem tamen inter opti-mos et nobiliffimos retulerat c. 44; tamen nonvidetur decuplo integro a veritate difcelTurustpmere fuifte, Plinius enim iz, 40 f. 24 de eo.

dem agro, Cum centejimo, Inquit, et Leontini Shcpliae campi funflur.t aliique, et tota Baeti( a e *inprimis Aegyptus, Paullo ante dixerat, i» fix'%acio Africae campo, centenos quinquagenos modio 1e modio reddi, Cicero lic fatis {ibi conftat, q? J *minorem etiam prouentum Hyblen fis in SiciliPgri commemorat l,c. c, 4J. Cum enim di x i" cC ’fexies tantum, quam quantum fatum Jit , ablatu" 1,c JJe. [per iniuriam publicanorum] ab aratorii" 1 ’lubiiclt, plus aliquanto ablatum efpe, qftatn natu " 1Jtt. Hic igitur ager cum quinto tantum,fexto vt reddiderit, necefle eft. ,

3,5 DOTEM, 1. E. INSTRyMENTVM/Confiderat vineam quali virginem, quae c ’° c ftur cui dos danda eft. Dotis autem loco Cinftrumentum, hoc eft, comparatio omnium eo-rum , quae ad eius culturam fu ut neceuar 1 'schoettg, v. Bynkersh, Dbf. VI, S' P'