E S TIV U M illud quidem , sed & verissimum eruditorumeffatum est , in Plinianum opus cadere illum aptissime de naveac muliere Comici vatis jocum :

Negotii ßbi qui volet vim parare ,

N avem ac mulierem , hxc duo comparato .

Nam nulla magis res dux plus negotiiHabent , j-orte fi occeperis exornare.

Neque umquam fatis hx dux res ornantur ,

Neque ulla eis ornandi fatis satietas efl.

Annon enim prodigii simile est, rem tot tractatam curis ac vigiliis , minimam usqueadhuc consummationem habuisse ? ut quamvis priorum interpretum nonnulli tersumse & integrum exhibere Plinium jactitarint, Lucinam eos, quod ille ait , inclamasse fetunondum concepto eventus edoceat ? nihil ut ad hunc diem opere ilio depravatius, nihilinquinatius in lucem exierit : <5c in Pliniano adhuc agro ,

Interque nuentia culta ,

Infelix lolium , & fleriles dominentur avenx ?

Quare Pliniani operis emaculandi, explanandique provincia deposita fere ab eruditisest, quorum in animis scilicet insedit penitus ea persuasio, vel quantacumque diligentia,vel quam longissimo Lvo , vel quam diuturnis vigiliis , exhauriri vix umquam hunc labo-rem posse.

Nos igitur, si quod ambustum hactenus, truncum , mutilumque exstitit , nunc id ter-sum opus omni ex parte ac nitidum , atque integritati fuse post tot saecula, post toteruditorum sudores , veluti postliminio restitutum : si emendatissima , quse mendosahactenus : si explanata omnia , quae tetris adhuc obducta tenebris credebantur , hocoperis hujufce limine profitemur : quis non arrogantius, ambitiosiusque dictum , quamverius, putet ? Atque id tamen ipsum nisi maxima ex parte sit praestitum, quis non no-stram inaniter collocatam operam - ac spem deinde eruditorum delusam exclamet 5 Planeut si plura polliceri videar, quam tot ingeniorum lumina videre potuerint , fides : velsi minus praestem, quam sit hominum exspectatio, fama hic nostra periclitetur, existi-matioque operis.

Dicam tamen, nihil reprehensionem veritus - aut jactantiae notam : quanto sum illis,qui ante me in hac arena desudarunt, ingenio industriaque inferior, tanto me plus labo-ris & diuturnae curse, quae in hoc studiorum genere potissimum dominatur, tanto plusadeo opis ad operis hujus absolutionem attulisse. Facere itaque id sum aggressus, quodante me nemo - ut silvam hanc litterariam, quanta quanta est, totam percurrerem,. lustrascrutarer, monstraque errorum omnia , quibus ea scateret, minora quidem quam Her-culea , sed multis longe partibus plura , profligarem.

Debet hujus operis suscipiendi expoliendique consilium litterarum respublica Excel-lentissimo viro Carolo SanctaMAUR iO , Duci Montauserii, non civili modomilitarique prudentia inclyto, qua prseter claritatem generis viam sibi ad gratiam Prin-cipis & summos honores fecit: sed litteratae etiam sapientiae alumno ac patrono : cui seille sic addixit, ut jam studia 6c humanitatis artes per ipsum in Gallia patriam, sangui-nem , spiritumque receperint: qui cum esset ab Christianissimo Rege Ludo vicoMagno Serenissimi Delphini institutioni praepositus - ut ei veterum monumenta om-nia pernoscendi cupiditatem afflavit, sic privata illius studia ut in publicam simul orbistotius redundarent utilitatem , auctor fuit. Accessit etiam viri illustrissimi J a c o b i Be-nigni Bossuetii j Condomensis olim, nunc vero Meldensis Episcopi, auctoritas;

mm

Plaut.in Pes-nulo.