LIBER SECUNDUS. 71

|° äcra appellant. Vitalem hunc, & per cuncta rerum meabilem, a totoque cbnförturh hu-jus vi luipeniam, cum quarto aquarum elemento, librari medio ipatio tellurem. Ita mutuocomplexu 1 diversitatis effici nexum, & levia ponderibus inhiberi, quo minus evolent: eontra-que gravia, ne ruant, lulpendi, levibus in iublime tendentibus. 1 Sic pari in diversa nisu, iriuo quaque consistere, irrequieto b 3 mundi ipsius constricta circuitu : quo semper in se cur- 5rente, miam atque mediam in toto este terram, eamdemque + universi cardine stare penden-tem s librantem per qure pendeat : ita solam immobilem circa eam volubili universitate,eamdem 6 ex omnibus necti, eidemque omnia inniti. * Inter hanc, castumque, 7 eodem spiritu *Ca£.VI;pendent, certis discreta spatiis, septem sidera, qure ab incestu vocamus errantia, 8 quumerrent nulla minus illis. Eorum medius Sol fertur, amplissima niagnitudinc ac potestate : nec iotemporum modo, terrarum que , sed siderum etiam ipsorum , castique rector. 9 Hunc mundieile totius animum , ac planius mentem : hunc principale natura: regimen, ac numen credereecet, opera ejus astimantes. Hic lucem rebus ministrat, aufertque tenebras: hic reliqua si-era IO occultat, illustrat: hic vices temporum, annumque semper renascentem ex usu na-tura temperat: hic cali tristitiam discutit^ atque etiam humani nubila animi serenat: 11 hicuum umen ceteris quoque sideribus fenerat. Praelatus, eximius, omnia incuens, omnia etiamexau iens, ut principi litterarum 11 Homero placuiste in uno eo video.

_ V. Quapropter effigiem Dei formamque quatere, imbecillitatis humana reor. Quisquis esteus , I} si modo est alius , & quacumque in parte, totus est sensus, totus visus, totus auditus,totus anima , totus animi, totus fui. Innumeros quidem credere, atque etiam ex virtutibus ios vitiisque hominum, ut Pudicitiam , 16 Concordiam., Mentem, Spem, Honorem, Clemen-

Gap. VII

I N T

E RHETATIO.

3 Totoipue. ] Toto insertum , intextumque mundoi

b Mundi. ] Cadi.

N O T JE .

quidem , sed receptum jam tamen itsit a nefirts : tritum eß enim proLatino.

I. P iverfitaiis. ] Natur« dissimilis : terra: , cui gravitas pro-pria : ii aeris , cui levitatis plurimum inest.

i. Sic pari. ] Hoc vero similitudine haud penitus aspernan-da explicant Archimedis discipuli apud Tatium in Phrenom. 4.pag. ir6. Ideo , inquiunt , interprete Petavioj aqua termqueglobi conßßunt in medio , quod fi quis omnium gravissima corpora ,puta plumbum , nec non alia levissima velut suber, ad pondus Aqua-le capiat, A invitem alliget , illud accidet, neutrum ut ab altero tra-hi postit-. TJt fi quis in mare ista projiciat . neque super inprofiindumdeprimatur a plu mbo , neque plumbum ad summam aquam a subereposßt atiolli ijedex &quo utrimque tracia ,suber (fiplumbum,sum-mam inter aquam fundumque suspensa teneantur, stluamobrsm cumsint elementa quatitor , accidit ut ignis (fi aer, qu& Jimt kvijfma ,fiurfi.m suapte (ponte , naturAque impetu ferantur , tfic.

3. Mundi ipfius. ] Catii. Si spargeretur in sublime aer, nullo sineCoercitus, ipsa amplitudine spatii redderetur infirmior. Nunc veroconstrictus includente mundo , hoc est, calo, cogitur in justumiobur , quod sufficiat terrx innatanti feiend«.

4. 'Vuiz-erfi cardine. ] Cum sit ipsa terra veluti universi cardo,ut dicetur sect. 6 4.

5- Librantem. ] Hoc est, continentem circum se fusa corpora,he ob innatam levitatem sursum abeant : dum per eadem iuterim

sustinetur ipsa viciffim, ne ruat, ob insitam gravitatem. Ita Lu-canus, lib. 1. v. 58.

D um lena fretum, tenamqne levabit AerLucretius 1 lib. j.

-X/? alium subter, contra qui subvehat orbem.

Ubi Lambinus : Aoe est alium esse aerem sub pedibus nostris, qui c&-um extrinsecus subvehat , (fi sustollat : quemadmodum vidimus astuviis rotas (fi haustra sublevari , 1 fi circumversari

6- Ex omnibus necli. ] Aeris & aqua: natura terram permeante.

7- Lodern spiritu. ] Hoc est, iit aere, sive, ut Cicero ait, in«t ere , quod & consuetudo loquendi, & olim Pacuvius cteluminterpretabatur , apud eiimdem Tullium, lib. r. de Nat. DeOr.

CPO-. RR_ ’

Hccqnod memoro , nostri caIum , Graii perhibent Atbera.

,.s u iusC ’ P a S' 9 1 - Restat ultimus, (fi a domiciliis nostrisaltiffimus omnia angens (fi coentns caU complexus, quijdim Aiher"oocatur , cxtnma ora (fi determinatio mundi , in ctuo cum admira-j * Sate maxima ignea form a cursus ordinatos definiunt: cx quibus Sol] r ’ ct t .F a: ^ urn uunc Plinius peculiarem esse appellationem putatomicilii inerrantium stcliarum. Quam vere de planctarum situ

«e motu senserit Plinius j dicemus corollarii vice , in Notis &Einend. num. VI.

8. Quum errent. 1 Tullius , lib. x. de Nat. Deoi, pag- 7 1 -xime vero , inquit, admirabiles sunt motus earum qu.nquejh anqtu falso vocantur errantes. Nihil enim errat quod in omni Atirni

conservat prcgnjfus, (fi regrejfus, reliquosqtie motus constanterratos.

<J. Hunc mundi.. . animum.] Animum, quod rebus hisce iniserioribus per radios , ceu Jpuitiis quoldam > vitam impertiat :Mentem, quod consilio, & Capientia, Si rata lege cidcilia terre-,naque regere ac moderari videatur.

10. Occultat. ] Vide Notas & Emend. num. VII.

11. Hic suum lumen. ] Ceretis nimirum stellis errantibus de suolumine quiddam accommodat. Vide Notas & Emendat, num.

VIII. N .

ix. Homero. ] In solo , inquit, Homero id lego ; nec quisquampostea adnotavit ita Homerum sensisse. Solem animatum esse tumibi sensit Homerus, tum vero maxime Odyss. fi. 313 m fabula dcbobus Solis. Iliad. 3. v. 177.

’H i/WoV 6’, oV mire ipofxs, mutr bimy.tt&e.

Quod Maro tamen imitatus videtur , lib. 4. AEneid. versu 606.

Sol qui terrarum flammis opera omnia lustras.

1 Z. Si modo est alius. ] Deus sit, necne : ac si dandum'est-essealiquem j num ille in Sole, num in alia quacumque mundi partesedem habeat, ambigit. Deum ratus mundi animam esse oporte-re , de eo id putat inquirendum, quod de hominis anima veteresPhilosophi sciscitati sunt , quanam illa in parte, in ccrebrone ^an in corde poiius , sedem haberet, unde tanquam ex arce reli-quum corpus moderaretur ac' dilpensaret. Discedere aperte nonaudet a popularium suorum Romanorum religione , qua Solemin primis colebat : ut ille , praiter alia, nummus Imp. Aurelianidocet,, inscriptus :,sOi dominus i m teri r O m a-n 1. In parte aversa, aurelianus gonS. AurelianusConservator, ejusdem Romani scilicet Imperii. Et alter FI. Clau-dii Juliani Aug. genio antiocheni Apollonis a n c.x 0 s M N. Sententia est : G E N10 A ( hoc est , prima)tiarbonenfis , 'Eutatori Imperii > O dio c Hrstianorum Et tatstN obis I rato, Apol&i L ibamsntum Obtulit, 'Numini IdianiS A N c t o : ( hoc est , Numini sancto Juliani Conservatori: }Societas Mercatorum Piarbonenfium.

14. Totus anime. ] Idem vita:, idem mentis , consilii, rationis-que plenissimus ; idem totus juris fui : ut felicitatis fu« a se unosuspensas habeat rationes, neque aliunde pendeat. Anima est,qua vivimus -..animus , quo sapimus: hoc bruta: carent -. dc quibusJuvenalis, Satjra ij. v. 148.

Communis conditor illis.

Tantum animas: nobis animum quoque.

Totus fui autem idem est, atque propria: qualitatis > ac fui ge-netis.

15. Vitiisque. ] Impudentia: fanum > & Contumelia: Athenis fa-ctum Cicero ait, lib. 1. Lcgib. pag. 333-

-16. Concordiam.-] Tullius , lib* x. de Nat. Deor. pag. 74.Tum autem res ipsa i inquit, in qua vis hust major aliqua fic ap-pella.. ir, ut ea ipsa vis nominetur Veus : ut Fides, ut Mens; quas inCapitolio dedicatas videmus proxime a M. Mmilio Scauro : ante au-tem ab Atilio Calatino erat Fides consecrata. Vides Virtutis templum ,vides Honoris a M. Marcello renovatum-, quod multis ante armiserat bello ligustieo a Mttximo dedicatum , (fic. Plenius autem

S jj