LIBER SECUNDUS.

. Summum e fle , quod vocant Saturni fidus, ideo que minimum videri, 8 c maximo ambirecirculo, ac trigesimo anno ad brevissima 1 sedis sua; principia regredi, certum eft. Omniumautem errantium siderum meatus, interque ea Solis, £c Luna: , * contrarium mundo agerecurium 3 id efl, laevum, illo femper in dexteram prxeipiti. Et quamvis assidua conversioneimmense celeritatis attollantur ab eo, rapianturque in occasum, adverso tamen ire motu per 5uos quxque passiis: ita fieri ^ ne convolutus aer eamdem in partem «terna mundi vertigine,ignavo globo torpeat, sed findatur, a adverso siderum verbere discretus 8 c digestus. Saturniautem sidus gelida: ac rigentis esie natura: , multoque ex eo inferiorem Jovis circulum, &ideo motu celeriori duodenis circumagi annis. Tertium Martis, quod quidam 4 Herculisvocant, ignei, ardentis a Solis vicinitate, f binis fere annis converti. Ideo que hujus ardore ionimio , Sc rigore Saturni, interjectum ambobus, ex utroque temperari Jovem , salutarem-que fieri. 6 Deinde Solis meatum efle partium quidem trecentarum sexaginta : sed ut obser-vatio umbrarum ejus redeat b ad notas, quinos annis dies adjici, superque quartam partem

diei. Quam ob causam 7 quinto anno unus intercalaris dies additur, ut temporum ratio Solisitineri congruat. ij

Infra Solem ambit ingens fidus, appellatum Veneris, c alterno meatu vagum, ipsisque cog-nominibus xmulum Solis ac Luna:. Prxveniens quippe &c ante matutinum exoriens, Lud-en nomen accipit, ut Sol alter, diem maturans : contra ob occasu refulgens nuncupaturdper, ut prorogans lucem , vicemque Lun« reddens. 8 Quam naturam ejus Pythagoras Sa-mius primus deprehendit, s Olympiade circiter xxxir. qui fuit urbis Roma annus cxm. Jam zomagnitudine extra cuncta alia sidera esi : claritatis quidem tanta:, 10 ut unius hujus steife ra-rec ldantur. Itaque 6 c in magno nominum ambitu est. Alii enim 11 Junonis, alii* -*-sidis, alii Matris Deum appellavere. Hujus natura cuncta generantur in terris. Namque

Interpretatio.

*■ Adverso. ] Siderum contrario motu verberatur aer , dividitur»ac finditur.

b Ad notas. ] Ad easdem lineas in filari horologio.

c Alterno meatu. ] Alterno cursu vagum j modo solem antegre-diens, modo fitbfiquens.

N

O T X.

r

1. Sedis fui principia. ] Principium vocat, punctum quodeumqueZodiaci, & quasi curriculi metam , unde liella movetur : quo Sa-turni sidus non ante tricesimum fere annum revertitur, fere, in-quam , ut caute locutus est Tullius, de Nat. Dcor. pag. 71.«s tyyin* Geminus in Liem. Astron. pag. 4. H

*5s, ut minus accurate, & platice dicam, Tatius, cap. r8. pag^37. Brevistima porro principia illa seu metas vocat, siderumerrantium in signifero limites ! quos ubi unumquodque attigit.non amplius sidus excurrit. Saturno Ricciolus annos adstribit 2.9& dies fere 190. tomo 1. Almag. lib. 7. pag. 500.

i. Contrarium mundo. ] Hoc est , calo inerrantium stellarum.Hoc vero similitudine quadam explanat Tatius in Phaarom. capao. pag. 140. <1>£pto&«/ Si fi.toi (paT. r dtcwna* , &c. Solem aiuntinquit ille Petavio interprete , contrario stellis inerrantibus, ac pro-frio motu ab occasu in orum ferri, interim dum ab inermntiumfphanab ortivis partibus in occiduas rapitur.... Etenim quemadmodunst formica m exteriore rota ambitu , contraria atque illa progressivstab occasu moveatur in orientem , accidet id quidem, uti roto arcuitione ab oriente rapiatur occasum versus : suopte vero motu ab occasiin ortum : at nos proprium illius motum , quod lenijstmus stt , agrdiscernimus ob id oculos nostros effugit formio, progreffio , quod ficonverfio illa rota citatior. Eodem modo A- de Sole cogitandumeft , ut is formica instar stt , e alum rota. Rem. alia similitudine declarat Hyginus * in Astron. lib. 4. de Sole , pag. 104.

z. Id eft , plavtfm. j Plinius Latinorum sententiam secutus, quolaudabimus, fect. 5;. sinistram statuit ad ortivas partes, obversispectantium facie ad Austrum - & planetas in larvam ferti ait. Gratci contra in dexteram ire contendunt, uti ex Pindari Scboliastecctcrifque scriptoribus probat Joan. Bapt. Bellus, lib. de TempliAugur. cap. 3. pag, 61.

4 - Herculis. ] 'ttycesus äff dicta fEgypciis stella Martisinquit Tatius, in Phatuomen. cap. 17. pag. 136. Ita Hyginus etianin Astronomie. Poet. lib. 1. pag. 76. Apuleius, lib. de Mundo, pag169. Arist. de mundo, cap. 1. pag. 601. 8c alii.

5. Binis fere.^ Cicero, lib.x.dclSIat.Deor. pag.72; Quatuor tjo xxmenfibus , fex,ut opinor, diebus minus. At recentes Astronomi , spatiiu nius anni, decemque mensium, & quindecim fere dierum, lignifccum lustrare orbem Martis stellam aiunt. Vide Ricciolum, looante appellato.

<J. Deinde Solis, j Solis qutidem cursus, ut & aliorum planetarumu c c. & l x. Zodiaci partibus, sive gradibus, perficitur : Sed illaPartes ocyus alii, alii serius excurrunt. Sol quidem certe quinqudiebus ad annum conficiendum additis, & quarta parte dtei, uti observatum est C x notis umbrarum in planitiem horologii cadentiumquas umbras ad notas easdem anno Vertente regredi animadversuriest: quarta autem parS illa diei nonnisi post plureä annos est deprehensa. Quin etiam huic quarta; diei parti,sive horis sex,deesse sensiteceutiorum accuratior observario^exageslimam hor.v partem,mi

nutam vocant; & fere dimidiam aseram minutam, seu 23. minutasfecundas.

7. Quinto quoque. ] Computatis scilicet duobus.extremis,primo«& quinto : utroque enim intercalationem fieri ne agricola; quidemignorant.

8. Quam naturam. ] Stobams pariter, lib. 1. Eclog. 53. ex Apollo-doro refert a Pythagora primo deprehensum,eumdem esie Lucife-rum,Vesperumque. Ita etiam Laertius,lib.8.in Pythag.Quamquamalii Parmenidi tribuunt, ut ait idem in hujus vita: lib. 9. Sed pla-ne Pythagora: hanc laudem asieriu nummus antiquus , quem vidi-mus , in Cimelio Regio , in quo Pythagora, ipsius exprefla effigies,baculo stella in globo signantis, cum epigraphe , nYQAl'OPHCCAMI.O.N.

9 Olympiade. ] Vide Notas & Emend.num. XI.

1 o. T H unius hujus .] Nec tamen toto cursu suo,sed cum minimum,distat a terra, Venus umbram efficit; quam nos sirpe Lunari sermoparem mirati fumus. Keplerus in Opticis, pag;263- distincta luminain pariete a se visa testatur, non Veneris modo, sed Jovis, Sc Spica::quod & nos, inquit Ricciolus in Almag. tom.i. üb. 7. fect. I.cap.7:pag. 503. non semel in Jove & Mercurio vidimus.

11. Junonis. ] Arist. lib. de mundo, cap. 2. pag. 60 x. Hygin. inAstron. lib.2-pag.76. & Apuleius, lib. de mundo, pag. 170. LepideAug. lib. 7. de Civit. Dei, cap. iy. Luciferum enim quidam Veneris ,quidam dicunt este Junonis: Sed, ut filet, Venus vincit. N am multopluns eam stellam Veneri tribuunt, fec.

12. ifidis. ] Forte quia Isidem nonnulli, eamdeiii este Juno-nem putarunt, ut scribit Diod. Sicul. lib. 1. Bibi. pag. 22. Ma-ter Deum apud Romanos Natura rerum est vel per se , vel perVeneris stellam, cujus mirifica quxdam vis eft,- magnos cxcel-sosque animos existimata gignere , quales sunt Principes viri acfemina: ; sed femina: in primis. Quamobrem & eamdem alii, uthoc loco Plinius ait , appellavere Junonem : de qua vide qua:nuper diximus ad Homeri Iliadem. De Matre Deum, qu* ScMater Magna , paffim agit Plinius , locis ex Indice repetendis.In nummis antiquis turrito capite pingitur ; nam mentem inje-cit condendi civitates, quibus viri & femina: principes imperantiVel ipsa deinde leoni insidet , vel pictiim juxta se unum habet,aut piares : symbolum generositatis magnorum , quos regit, ani-morum. Tympanum gerit, quoniam celebres magnis dotibusPrincipes facit : sceptrum , quia Principes : Denique eadem estSalutaris, & Conservatrix Deum, dum valetudinem eorumdemPrincipum tuetur integram. Hinc crebro in nummis antiquis le-gas , MATRI SIUM ; MATRI MAGNjE: MATRIDEUM SALUTARI t MATRI DEUM CONSERVAT.

Conjervatrici .-matri Sium conserv. aug. Conser-vatrici Augusti, Commodi nimirum 3 qui Princeps tenui valetu-dine fuit.