94 e. PLINII NATUR. HI STÖR.

ctio, bmmaque , cum tempestatibus confici sidus intelligimus. Nec imbribus tantum tempe-statibusque, sed multis &, corporum, Lc ruris experimentis, i Afflantur alii sidere, alii com-moventur , statis temporibus, alvo, nervis, capite, mente. -> Olea, & populus alba, &C sali-ces , solstitio folia circumagunt. 3 Floret ipso brumali die suspensa in tectis arentis herba pu-5 legii, rumpuntur intenta: a spiritu membranae. Miretur hoc, qui non observet quotidiano ex-perimento, herbam unam, quae vocatur heiiotropium , abeuntem Solem intueri semper, om-nibusque horis cum eo verti, vel nubilo obumbrante. Jam quidem lunari potestate ostrearum,conchyliorumque, & concharum omnium corpora augeri, ac rursus minui. 4 Quin &; sori-cum fibras respondere numero Lunae, exquisivere diligentiores: minimumque animal f for-

, 10 micam, sentire vires sideris, interlunio lemper cessantem. Quo turpior homini inscitia est,

fatenti praecipue jumentorum quorumdam 6 in oculis morbos cum Luna increscere, ac mi-nui. Patrocinatur vastitas caeli, immensa discreta 7 altitudine in 8 duo atque septuaginta sig-na. Hae simt rerum, aut animantium effigies, in quas digestere caelum periti. In his quidemmille sexcentas adnotavere stellas, 9 insignes videlicet effectu, visuve. Exempli gratia, in cauda*5 Tauri 10 septem , quas appellavere Vergilias $ in fronte Suculas } 11 Booten , qui sequitur Sep-temtriones.

Cap. xlii. XL II. Extra has causas hon negaverim exsistere imbres ventosque : quoniam humidama terra, alias vero b propter vapores 11 fumidam exhalari caliginem certum est : n Nubesqueliquore egresso in sublime , aut ex aere coacto in liquorem , gigni. Densitas earum , corpus-ro que, haud dubio conjectatur argumento, cum Solem obumbrent, perspicuum alias etiamurinantibus h in quamlibet profundam aquarum altitudinem.

Cap. xliii. XLII I. Igitur non eam inficias, poste in has & ignes superne u stellarum decidere, qua-les sereno saepe cernimus: quorum ictu concuti aera verum est, quando &; tela vibrata stridunt.Cum vero in nubem pervenerint, c vaporem disionum gigni, 15 ut candente ferro in aquam25 demerso 5 &c fumidum vorticem volvi. Hinc hasci procellas. Et si in nube luctetur flatus autvapor , tonitrua edi: si erumpat 17 ardens, fulmina : 18 si longiore tractu nitatur, fulgetra. His

Interpretatio.

ä Spiritu. ] Aere incluso intenti rumpuntur utres. lari a terra vaporem.

b Proper vapores. ] Propter Solis ardores fumo similem cxha- c Vaporem. ] Calorem in nube gigui, cum sono incondito.

Noti-.

tibus tempestatum fieri conversio solet: quippe eo tempore extempestatibus, imbribus > ventis, fidus eile peractum , hoc est,pervenisse ad metam, & e quatuor anni tempestatibus unam sig-nare intelligimus: sic Fidicula; sidus, autumno conficitur: bruma,Vergiliarum, uti dicemus, lib. 18. fest. 69. & 74. Hunc locumMilichius, ceterique interpretes, non intellexere. Sidus confe-ctum , pro solstitio peracto dixit pariter Plinius, lib. 16. sect. z6.aliasquc sxpius.

1. Afflantur.] Siderantur. Sideratio morbi genus est, partemaliquam corporis, ipsumque sxpe totum corpus pcrcutientis su-bito : quod quam repentino eveniat impetu , c casto vi quadamsideris evenire putatur. Plautus:

Sideratus est , movere se nequit.

z. Olea, fic. ] Vide lib. 18. sect. 68.

3. ploret ipso. ] Tullius, lib. 2, de Divin. pag. 114. Ut enim,inquit, jam fit aliqua in natura rerum cognatio, quam esse conce-do : multa enim Stoici colligunt: nam (fi musculorum jccujcula bru-ma dicuntur augeri, (fi pulegium aridum florescere ipso brumali die,(fi inflatas rumpi veficulas ; (fifemina malorum, qua m his mediisinclusa fint, in contrarias partes se vertere: jam nervos in fidibusaliis pulfis resonare alios: ostreisque, (fi conchyliis omnibus contingere,ut cum Luna crescant pariter, pariterque decrescant, <fic, Vide prae-terea Gellium, lib. 2. cap. 8. &Alist. sect. 20. Problem. 11. pag.774 -

4. Quin (fi soricum. ] De his rursum Plinius , lib. xr. sect. 76.& lib. 29. sect. 15. Plutarchus, lib. 4. Sympos. quxst. 5. non dequovis mure hoc affirmat, sed de mygale tantum, hoc est, dearaneo mure.

5. Pormicam. ] Vide lib. xi. sect. 36.

6. In oculis morbos.] Vide lib. xr. sect. ff.

7. Altitudine. ] Rectius fortafle latitudine: hxc enim est, qua;in tot signa discernitur.

8. Duo atque Jcptuag. ] Consentiunt in eum numerum omniaexemplaria. Nihilominus qui plurimas numerant constellationes,e veteribus quidem Ptolemxus, 48. agnoscit: Keplerus in tabulaRudolph. stellarum , pag. 10;. additis novis astris, quae naucleriobservarunt ultra -equatorem transgressi, omnino habet duo &csexaginta. Forte Plinius particulas astrorum pro integris censet,puta' Haedos ab Auriga distinctos , Gorgonis caput a Perseo, aTauro Pleiadas Hyadasque , Asellos a Cancro > Urnam ab Aqua-rio, Scc. quo numerus major excrescat. Si quid invitis MSS.mutari oporteat , legam duodequinquaginta : Tot enim sunt

ab Hipparcho, Eudoxo, & aliis designata;.

9. lnfigr.es videlicet. ] Quid si igitur addantur ad hunc numerumex qua: priscos illos observatores latuerunt, ultra Zonam torri-

dam posita; ? Quid si prxacutis oculis illa ipsa, qux novere, cer-nantur - In Orionis clypco amplius quadraginta, quatuordecimin Pleiadibus vident, qui sunt visus paulo perspicacioris : teles«copii beneficio, quadraginta. Sinenses longe plures habent in nu-merato , quam nos.

10. Septem , quas. ] Septem sunt apud Aratum, & Hipparchum:apud Geminum, sex : quia una ex iis nebulosior est ; unde illudOvidii, lib. 4. Fallor v. 169.

Pleiades incipiunt humeros relevare paternos,

Qu& septem dici, sex tamen esse solent.

ix. Booten?] Qui etiam Arctophylax vocatur, id est, Ursarumcustos, & Bubulcus.

12. Pumidam. ] Terrenum vaporem (fi siccum , fumo similem , quiventos, (fi tonnrua, fi fulmina facit, inquit Seneca, lib. r>.Natur, quxst. cap. iz. pag. Sjo.

13. Nubesque. ] Nubesque fiunt, inquit, partim e vapidis exha-lationibus , qux e terra & aqua subeunt in sublime : partim e<acre ipso qui concrescit frigore , atque crassescit. Hxc etiam ha-bet Arist. lib. 1. Meteorol. cap. 9. pag. 540.

14. In quamlibet. ] Nimium istud laue , ac prxter verum. Nampiscatores unionum maris Pacifici juxta Panamam, in Orbe novo,referunt non infra quindecim cubita aspici a se Solem. Idem affir-mant urinatores Indix Orientalis ad Ormuzium, ut narrat Fro-mondus didicisse se a religioso teste, lib. i. Meteorol. cap. 4. arti2. pag. ;i.

15. Stellarum decidere. ] Hos ignes ex xthere destillatos, quo»nubes inclusos custodiant, causas esse tonitruum, putavit quoqueAnaxagoras, teste Seneca , lib. 2. Natur, quxst. cap. 12. pag. 830.

16. Ut candente firro. ] Sic Anaximenes , apud Senecam loc. cit-cap. 17. pag. 8;i. ubi hanc tonitruum causam is affert. Quidam 1inquit, exislimant ipjum spiritum per frigida atque humida euntem ,sonum reddere : nam ne ferrum quidem ardens silentio tingitur. Seiquemadmodum, fit in aquam fervens mafla descendit, cum multomurmure extinguiiur: ita, ut Anaximenes ait, spiritus incidentnubibus tonitrua edit: fi dum luctatur, per obstantia fi intercisa va-dens , ipsa ignem fuga accendite

17. Ardens fuimina .] Iterum Seneca,'loc. cit. cap. 19. Anaxi-mandrus ait omnia tonitrua fic fieri, ut ex athere aliqua vis in infe-riora descendi!. Ita ignis impailus nubibus frigidis sonat. At cum iU<* Sinterscindit, fulget: fi minor vis ignium fulgurationes facit, maj 6 *fulmina. Adde his & qux dicenda sunt ex Tullio, sect. 49.

18. Si longiore. ] Planius Seneca loc. cit. cap. 16. Quid ergo in tlffulgurationem , fi fulmen inierefl dicam, pulguratio tjl late ignitexplicitus: pulmen efl coaBus ignis fi impetu jaBus. Qux ibi se-quuntur , similitudinem continent lectu digniffimam.

/