IIZ

C. PLINII NATUR. HISTOR.

CaputL X X X.

tranquillo , ut volatus avium 1 lion pendeant, subtracto omni spiritu qui vehit : nec um-quam, nisi post: ventos, condito scilicet in venas a Lc cava ejus occulta flatu. 1 Neque aliudest in terra tremor, quam in nube tonitruum : nec hiatus aliud, quam cum fulmen erumpit:incluso spiritu luctante, & ad libertatem exire nitente.

L XX XII. 3 Varie itaque quatitur, & mira eduntur opera: alibi prostratis moenibus, alibihiatu profundo haustis, alibi egestis molibus, alibi emissis amnibus : nonnumquam etiamignibus , + calidifve fontibus , s alibi averso fluminum cursu. 6 Praecedit vero comitaturque /terribilis sonus, i alias murmur similius mugitibus, aut clamori humano, armorumve pulsan-tium fragori : pro qualitate materiae excipientis : formaque vel cavernarum, vel cuniculi,io per quem meat: 8 exilius grasiante in angusto , eodem rauco in recurvis, resultante in duris,fervente in humidis, fluctuante in stagnantibus: item fremente contra solida. 9 Itaque & sinemotu sepe editur sonus. Nec simplici modo quatitur, sed tremit vibratque. Hiatus veroalias remanet, ostendens quce sorbuit, alias occultat ore compresso, rursusque ita inducto'solo , ut nulla vestigia exstent, urbibus plerumque devoratis, agrorumque tractu hausto.

15 10 Maritima autem maxime quatiuntur. 11 Nec montuosa tali malo carent. Exploratum estmihi, Alpes, Apenninumque sepius tremuisse. Et autumno ac vere terra: crebrius moventur,sicut fiunt fulmina. 11 Ideo Gallis &^Egyptus minime quatiuntur : quoniam hic sstatis causa'obstat, illic hiemis. Item noctu Ispius, quam interdiu. Maximi autem motus exsistunt ma-tutini , vespertini que : sed propinqua luce crebri interdiu autem circa meridiem, n Fiuntao Le Solis Lunsque defectu, quoniam tempestates tunc sopiuntur. Prscipue vero, cum sequiturimbrem sstus, imbresve sstum.

LXXXIII. Navigantes quoque sentiunt non dubia conjectura, sine flatu intumescen-te fluctu subito, aut quatiente *+ icti. Intremunt vero Le in navibus posita, ceque quam inaedificiis, crepituque prsnunciant. Quin Le volucres non impavidae sedentes, u Est 6c in cadoiy signum, prsceditque motu futuro, aut interdiu , aut paulo post occasum sereno , ceu tenuislinea nubis in longum porrectae spatium. 16 Est Lc in puteis turbidior aqua , nec sine odoris taedio*

L X X XIV. »7 Sicut in iisdem est remedium, quale & crebri specus praebent : concep-Caput tum enim spiritum exhalant 1 quod in certis notatur oppidis, qua: minus quatiuntur , crebrisLxxx 11. ad eluviem cuniculis cavata. Multoque sunt tutiora in iisdem illis 18 quae pendent : sicut30 Neapoli in Italia intelligitur ; parte ejus, qus solida est , 19 ad tales casus obnoxia. Tutissi-mi sunt xdificiorum fornices, zo anguli quoque parietum , 11 alterno pulsu renitente. Et la»

CaputL X XXI.

Interpretatio.

a Et cava. ] Vento in terta: concava abdito.

N O T

507, Spiritum ejfe qui terram moveat, & plurimis, (fi maximisauctoribus placet. Archelaus antiquitatis diligens , ait ita Venti inconcava terrarum deferunturdeinde ubi jam omnia spatia plenasunt, (fi in quantum aer potuit , densatus est , is qui supervenietspiritus , priorum premit (fi elidit.... Tunc ille qiurens locum , om-nes angustias dimovet , claustra sua conatur effringere. Sic evenit,ut terra, spiritu luctante, (fi fugam quarente , moveantur. Itaquecum terra motus futurus est , pracedit aeris tranquillitas , A •'videlicet , quia vis spiritus, qua concitare ventos filet, in infernasede detinetur .... ffjuid ergo 'i Numquam flante vento terra concussaest ? Admodum raro duo simul flavere venti. F ieri tamen potest ,(fi filet »... In hac sententia licet ponas Aristotelem , (fi discipulumepus Theophrastum, (fic. Vide Arist. lib. i. Meceorol. cap. 8. pag.$6 8.

i. Non pendeant. ] Non asquabili volatu fese librent, ob sum-mam aeris tenuitatem > ied alas crebro concutiant.

i. Neque aliud est. 1 Ut in nube, inquit, luctatione flatus autvaporis, tonitruum editur, sic in terras cavis aeris agitatione cie-tur tremor.

5. Varie itaque. ] Vide Aristi lib. de mundo, cap. 4. pag. 608.

4. Calidifve. ] Quales circa AEdepsum simili ex causa prodiere,teile Arist. lib. z. Meteorol. cap. 8. pag. 566. Aio L m Jifffi/ofia&t A/jYyOy Ari retabitis conias

y. Alibi averso. ] Ita MS S. omnes! non, ut editi, adverso. Videlib. zi. sect. 30.

VrSicedit vero. ] Sic Arist. lib. z. Meteorol. cap. 8. pag. 569.

7. Alias murmur. J Seneca, lib. 6. cap. 13. pag, 908. Ideoque,flic , antequam terra moveatur, filet mugitus audiri , ventis in ab-dito tumultuantibus: nec enim aliter posset, ut ait noster Virgilius,Sub pedibus mugire filum, (fi juga celsa moveri,nist hoc esset opus ventorum 1 &c.

8. Exilius. ] Hoc ad sonum referri debet, qui tum editur,cum per angustum foramen spiritus meat. Nam si de vi agiturvehementiaque concussus , secus se res habet. Per aliquam rimammaligne fugit, inquit Seneca loc. cit. cap. 14. A hoc acrius fertur,quo angustius. Hunc locum ex vett. codd. aliter interpunximus ,quam libri hactenus editi: Vide Aristotelem , loc. cit.

9. Itaque fi fine. ] Arist. loc. cit.

10. Maritimst. ] Reliquum fere caput totidem verbis exstat apud

Arist. loc. cir. pag. 567. ubi singularum rerum causas explanatuberrime.

11. Nec montuosa. ] Ita M S S. omnes, non montosa. Vide Se-necam loc. cit. cap. z6. pag. 912..

ia. Ideo Gallia.} Narrat Monstrelctius, an. 1414. ProvinciaeNarbonensis tractum motu concuflum. Sed Gallia: nomine apudPlinium Narbonensis Provincia admodum raro censetur , ut dice-mus, lib. 16. sect. 13. Agathias, lib. 1. pag. 51. Alexandriam^Egypti. cum ibi juri discendo daret operam, tremuifle ait: id-que prodigii instar suille. De AEgypto, vide Senecam, lib. 6 .Natur, quasst. cap. z 6. pag. 911. Ejus hoc multo verius pronnn-ciatumest. Erramus, fi ullam terrarum partem ab fericulo immu-nem credimus. Omnia Jub eadem jacent lege. Nihil ita, ut immo-bile effit, natura concepit, Stc. Et sane hoc ipso quo ista commen-tamur anno, post Christum natum i6Sz. die Maii duodeyima,hora post mediam noctem secunda, cone uti Lutetiam terra: motilsensimus: quo deinde motu accepimus vehementius quaflata elfecomplura Campanias oppida, dirutas «des circa Vogesum mon-tem , in Lotharingire Alsatixque confinio.

13. Fiunt (fi Solts. ] Vide Notas & Einend, num. EXXI.

1 14. Iäi. ] Reg. z. & Chiffl. ictu.

15. Est (fi in edo. ] Ad verbum ita Arist. lib. z. Meteorol. cap-

8. pag. y69. To li ccbfi Arm £ 7L tia(pTs distor ereilst 7t(?

T eeurftav. ij yctp uist itlsav , 5 (UY.fiv fis Otcfufis, üljplees iistit ryECjlEAioV AEtHiv tfiwera) staoutai y <c ftgtegh, oio» 'jgavqAiSAbfilmst otOy.gA Ca^svsv , &C.

1 6. Est (fi in puteis. ] Vide quas de Pherecyde dicta sunt, sect-81.

17. Sicut in iisdem ] In puteis perfugium, & cavis specubus.

18. §hi& pendent, j Structis fornice- cameris imposita axlifio*intelligit: quod genus camerarum spiramenta plerumque habetnon pauca, quibus exeat ad libertatem aer.

19. Ad tales castus . ] Huc refer quod Tacitus ait lib. 15. Annal-theatrum Neapoli rerne motu sine ullius noxa collapsum.

10. Anguli quoque. ] Seneca > lib. 6 . Naturalium quxstiouuiu >cap. 30. pag. 913. Diductis udificia angulis vidimus moveri, iteru»t*que componi.

21. Alterno pulsu. ] Quando, ut paulo post ait ipse, alter mo tuSalteri renititur.