z8r

Cap. x v.

$

* CA pu t 20

C. PLINII NATUR. H I S T O R:

XIII. 1 Solum autem animal menstruale mulier est: 2 inde unius utero , st uaS .pellarunt 3 molas. Ea est caro 4 informis, s inanima, s ferri ictum & aciem respuens. M 0 ^vetur, sistitque menses: 7 & a ut partus , alias letalis , 8 alias una senescens, b aliq uan 'do 9 alvo citatiore excidens. Simile quiddam & viris in ventre gignitur , quod vocafl..IO scirron: sicut Oppio t Capitoni Praetorio viro. 11 Sed nihil facile reperiatur muliet L111profluvio magis monstrificum. 11 Acescunt superventu musta , sterilescunt 13 tactae fru5 eS 'moriuntur 14 insita, exuruntur hortorum germina , & fructus arborum , quibussedere, decidunt: speculorum fulgor aspectu ipso hebetatur , acies ferri praestringi^ 111 '

. eborisque nitor: alvei 15 apium emoriuntur : aes etiam ac ferrum rubigo protinus 17 c ° ^10 ripit, 18 odorque dirus : & in rabiem aguntur gustato eo canes , c atque insanabili sneno 19 morsus inficitur. Quin & bituminum sequax alioquin ac lenta natura, in laCJudaeae, qui vocatur Asphaltites, certo tempore anni supernatans, non quit sibi avel i >ad omnem contactum adhaerens , 20 praeterquam filo , quod tale virus infecerit. U iailformicis , animali minimo , ineste sensum ejus ferunt : abjicique 21 gestatas fruges,

15 postea repeti. 22 Et hoc tale tantumque omnibus tricenis diebus malum in muliere ex *siit, 23 & trimestri spatio largius. 24 Quibusdam vero saepius mense : 25 sicut aliq^ 11numquam: sed tales non gignunt, quando haec est generando homini materia , f eltllll __e maribus coaguli modo hoc in fefe 25 glomerante , quod deinde tempore ipso anin 1 -^tur, corporaturque. 27 Ergo cum gravidis fluxit, invalidi aut non vitales partus edu 1 ^tur , aut 28 ianiosi , ut auctor est Nigidius. * 29 Idem , lac feminae non corrumpi a * eil

x v I. ti partum , si ex eodem viro rursus conceperit, arbitratur.

Interpretatio.

a _ Vt partus. ] Ut fetus.

b Aliquando, ] Aliquando cum dysenteria laborat alvus,cx utero mola simul excidit.

c Atque insanabili. ] Et canum morsus gustato eosus homini redditur , insanabili tum morsus illius vC

NOT£

X. Solum autem.'] Solinus , cap. I. pag . 6 . Itaque, ut Demo-critus physicas ofleniil , mulier solum animal menstruale efl , &c.Contra Aristoteles, lib. <t. hist. cap. 17. pag. 724. & 72s.equabus, vaccis, canibus, aliisque - menses contingere ait:sed mulieribus, quam ceteris, largiores. Et Virgil. lib. 3.Georg. v. 281. Lentum dißtllal ah inguine virus &c. iI.Vc pau-lo uberius explicatiusque tradit Albertus M. lib. 6 . de anim.tract. 3. cap. 1. pag. 208. unde Plinius egregie illustratur , acdefenditur. Pracipue tamen , inquit, in feminis vaccarum ,equarum apparet menstruum in quadrupedibus • & reditus futis noneß quolibet mense , sed potius in quaiuor aut fex mensibus , & parumaißlUat : Cr ideo difficulter hoc scitur , nifi a paßonbus observantibust empora earum : b ideo etiam opinio vulgi eß has non menstruarefe-minas. Mule autem non menstruant omnino , sed purgantur urina:sua fpißitudine , &c.

2. Inde.] Nimirum ex menstruis , quibus mulier abundatprx ceteris: inde aut in mulieribus solis, aut in iis maxime ,hat molx gignuntur , eure yJic/qiß cdXcfxs , b (jJ.'Aisa, bpjvajs , inquit Arist. lib. 4. de gener, anim. cap. 7. pag.a 13 1. Perinde quasi ex solo sanguine menstruali, sine viricongreflu, gigni etiam in virgine mola postit, quod Scali-gcr quidem affirmat : plurcs cum Senuerto negant. Vide quxdicturi fumus lib. 10. sect. 84.

3. Molas. ] MvAifv Arist. vocat loc. cit. Est autem mola,caro & massa sine ostibus ac visceribus, ex imperfecta con-ceptione loco fetus genita. Vide Sennertum, lib. 4. Practi-cx, pag. 7x2.

4. Informis] Historia ab Hippocrate relata, lib. 2. Epi-dem. forma etiam humana edi poste molam arguit, modoneque olla , nec viscera habeat. Vide Sennertum loc. cit.

5 - Inanima.] Inanimam cum dicit carnem , & moveri'ta-men , pailio laxius locutus est. Et crescit sime mola per ex-ceptionem alimenti: unde & sistit menses, quoniam in eamallumitur sanguis ad menstrua destinatus. Quod si alitur , vi-vit certe. Palpitatio tamen verius, quam motus, dici potest :quoniam & xquabilis est, neque ab organicis partibus oritur.

6- ferri ulum. ] Anit. loc. cit. «Ve sofft scnbrjfu , ut ferro vix tranfigi postit.

7. Et ut partus. ] Vide Notas & Einend, num LI V.

8. Altas una senescens. ] Et commorieris , inquit Arist. loc. cit.

, <£ ovramivbm-4.

9. Alvo' citatiore. ] Si dysenteria mulier afficiatur, tumcarnem ejicit, quam molam vocant, ias bioesTtg/.as yevo-fxivr,S , 'iittu Oe.fxa >11 xaAuci fjoxbt, inquit Arist. loc. cit.In M S S. cod. legitur alvo citatior : sed mendum iis subesteAristoteles arguit.

10. Scirron. ] Suis fev Medici tumorem induratum vocant,cum nullo aut modico dolore. In nummis gentis Oppix le-gitur O 1 M> I V S T K. & O P IM V S CAPITO.

x I. Sed nihil facile. ] Hxc Solinus ad verbum transscripsit,

cap. 1. pag. 6. Pleraque iterum repetuntur, lib.

12. Acescunt.] Si supervenerit mulier, cui mensescum mustum fit, vel cum in vasa conditur , acelcit t

gJ'

tinus.

13. Tafla ] Fort ttaBu, ut prius superventu.

14. Insita.] Novellx arbores per insitionem plantata!-

,2. &Chiffl-. ut

lis, les entes.

15. Insedere. ] Ita Paris cod. At Reg. 1.re. Forte, pro incidere.

1 6. Apium. ] Ita M S S. omnes ubique, non apum , -

17. Corripit. ] Vide Notas & Emend. num. L V. m.

18. Odorque. ] Plinius lib. 28. sect. 23. AE scontaflumSvirus accipere , b eeruginem , &C.

19. Morsus inficitur.] Ita Reg. I. 2. &C. Ht Chi®'

gitur , quod Salmasius magis probat, pag. 26. -

20. Preterquamfilo. ] vide Not. & Emend. num.

21. Gestatas fruges. ] Vide Notas & Emend. num. /z ,

22. Et hoc ta'e. ] Cautius hxc multo veriusque M 1 ^

quam Aristoteles : qui lib. 7. hist. anim. cap. 2. pag- 8°°' u fna decrescente solvi menstrua universe pronunciat. b' a _i.|[in eum locum Scaliger animadvertit, vix menstrua --^csdecima quaque mulier, Luna sic decrescente : sed vir | c otantum aliqua, quamquam nec omnes. Cur autem 2 r}tempore mulierum menses aberrent, in causa sunt teMfpartuum. Nam si contingit purgari puerperas, ita ut n t a.nilunio desierint, altero plenilunio ,’scu tricenis ' cxC ‘diebus repetent.. .j 0 i

23. Et trimestri. ] Rursum id propius vero est, qua 1 * 1Philosophus ait loco cit. evenire paucis, ut quot m e ^purgentur, sed tertio quoque mense plurimis. Nam P r

e contrario fit. > c*

24. Quibusdam. ] Philosophus loc. cir. pag.yuucojKcia ylmuii 7nXt.ax.1s rgjs ? fxlwcs , tas «v **

VI : quibusdam ter in mense , donec concipiant. \ zi'

2 5. Sicut aliquibus. ] Anst. lib. 1. de gener, anim- ci Ppag. 1068. _ _

~ 6 . Glomerante. ] Aristotelis bxc doctrina est hb- 2 ' f fener. cap. 4. pag. 1081. aientis semen e maribus mJcoaguli , quo unito commixtoque cum menstruis 1

1 "" 1 gQ y

rum, cogantur ea & sermentesoant ad concipiendum

27. Ergo cum. ] Arist. lib. 7. hist. anim. cap- 2 ' P qjfit utfetum ait tum fore ejusmodi, ut aut servari non f >crescat, aut imbecillus lit futurus: b]f* ? v»'£s«3> “ {

b äcQ-e-ii) 7 W ix'fisa ylsiäs. _ . r mj'‘

28. Saniofi. ] Quod Grxci, quod Philosophus st’

>.o> /kjj»«» appellavit loe. cit. hoc saniosum a jjuic

dici arbitror. Obvium alioqui, qux vis alia prxt er “voci subsit, a sanie. -i/Tls

29. idem lac. ] Vide Notas & Emend. num- ^ ’