j54 C. PLINII NATUR. HtSTOR.

sed & malevolum , sicut anser verecundum : quoniam has quoque quidam addideruntnotas in his , haud probatas mihi. ,

XXIII. 1 Pavonem cibi gratia Romx primus occidit Orator Hortensius , * aditialicoena sacerdotii. Saginare primus instituit circa novistimum piraticum bellum 3 M. Au*5 fidius Lurco,, exque eo qusstu reditus sestertium sexagena millia habuit.

Cap. xxi. . XXI V.: Proxime gloriam sentiunt & hi nostri vigiles nocturni, 1 quos excitandis mopera mortalibus , rumpendoque somno Natura genuit. Norunt sidera j & ternas distm'guunt horas interdiu cantu. Cum Sole eunt cubitum , 1 quartaque castrensi vigilia - adcuras laboremque revocant. Nec Solis ortum incautis patiuntur obrepere : diemque ve-lo- nientenv nunciant cantu , ipsum vero cantum 3 plausu laterum. Imperitant suo generi»6c regnum in quacumque sunt domo, exercent. 4 Dimicatione patitur hoc quoque in-ter ipsos 5 velut ideo tela, agnata cruribus sitis 'intelligentes : nec finis saepe commorien-tibus. 5 Quöd si palma contingit , statim in victoria canunt , seque ipsi principes te-stantur. .Victus occultatur silens , aegreque servitium patitur. 6 Et plebs tamen aeque fu*J5 perba graditur ardua cervice-, cristis celsi<.: caelumque sola volucrum aspicit crebro , i stsublime caudam quoque falcatam erigens : itaque terrori sunt etiam 7 leonibus seraruntgenerosissimis. Jam ex his quidam ad bella tantum & praelia astidua nascuntur , quibu 5etiam patrias nobilitarunt , * Rho dum , aut 9 Tanagram. Secundus est honos habitusIO Melicis., & Chalcidicis , ut plane dignaä -alitu tantum honoris praebeat 11 Romana20 purpura. Horum sunt 12 tripudia solistima. 13 Hi magistratus nostros quotidie regunt,domosque ipsis suas claudunt aut reserant: hi fasces Romanos impellunt aut retinenti

N o T

Enintvcro cur verecundum anserem Philosophus dixerit >nulla fatis probabilis ratio nunc occurrit : cute inverecun-dum probent, plurima; : quas Scaliger attigit in eum Phi-losophi locum’, pag. xs>. Tamen Albertus M. lib. i. de anim.tract. i. cap. 4. pag. 9. Aristoteli suffragatur : Non enim ani-malia ., inquit, principium suarum operationum habent virtutem !sed quamdam natura inclinationem ad virtutis ßmilitudinem. Sicturtur Or palumbus imitantur caßitatem : anser autem , £?• catus , ve-recundiam , &C.

$eß. XXIII. r. Pavonem. J Varro, lib. 3. de re ruft. cap.

6. pag. 101. ■ Primus hos (pavones) Q^Hortenstus augurali ad-jiciali cana posuisti dicitur , quod protinus salium , tam luxuriös tquam severi boni viri lautLtbant. Hunc Varronis locum refert& Macrob. lib. 2. Samt. cap. 9- pag. 351. Hortensii factum,aElianus, lib. hist. anim. cap. 21. & Tertull. lib. de pal-lio , sub finem , pag. r 19. .

2. Aditiali. ] Ita Reg. r. 2. Colb. 1. 2. Paris. Chiffl. &c.Alii adjiciali legunt; Barbarus adipali. Affluentem, lautam-que c cenam significari ea voce plerique omnes consentiunt.Eruditiores , ab aditu sacerdotii, vel adeundo sacrificio. Me-minit Suetonius in Claudio, cap. 9. sumptuum qua: facereeum oportuit ,pro introitu novi sacerdotii.

3. M. Aufidius. J Totidem verbis habet ista Varro , loc. cit.Refert eadem pariter & Tertull. ante laudatus. Efficit porroGallica: monet* h*c summa lexagenum millium nummum ,sive sestertium , libras 6000.

Seß. XXIV. I. Quos excitandis. ] Hinc dhlvmp apudGrxcos gallus vocatur, quod nos cX § xturpu , e lecto ex-citet > inquit Athenasus , lib. s>. pag. 374.

2. Quartaque. ] Nocturna: in castris excubia:, ut jam antemonuimus, in quaterna dividebantur horarum spatia , ira utprima, secunda, tertia, quartaque vigilia diceretur.

3. Plausu laterum. ] Alii plosu malunt ; quoniam in vet.

Glols. Plosus , d £ tpavijf Plausus , Tuasy a. rg cruy-

xputtT vzdljy , Trltpay , Scc.

4. Dimicatione. ] Exstat hujus loci paraphrasis non incon-cinna , Joannis Pafleratii , in eo carmine , quod de galloinscripsit:

Scilicet in gallos filis audacia gallisInsta , Pergamea renovat Jpeßacula sena.

Namque ubi magnanimos campo irritavit apertaBilis amara duces, agnataque mißt in arma,

Vnguibus , (V rostris , repetito verbere penna ,Pendentem exercent pugnam : rapit impetus ambos :

Fit sonitus crebro assultu : volat aß a per aurasPluma, nivis ritu , fiatque atro pulvere calum.

Quin adeo ignescunt stimulis discordibus ira ,

Viribus exhaustis , ut sepe occumbat uterqueSternalurque pari per mutua vulnera leto.

Et quisquam humana miretur clade parariImperium , proceresque animas impendere sceptris .

Cum tanti exigua fiirgant de corte tumultus?

Nulla quies pugna , rabido mora nulla furori.

Nunc capitis rubros apices , nunc tempora figunt tLumina nunc fodiunt nigro stillantia tabo.

Halima interea tacita formidine mujjant ,

Quem fortuna fili regem velit este, virumque• ‘

Alter ut inferior ceßtt , tenebrasque petivit ,

Multa gemens , filio regni quod pulsus aviti:

Laude tumens alter, primos jublimis in unguesErigitur , vißorque suum canit ipste triumphum.

' 5. Quod fi palma. ] Hiantis, lih. 4. hist. anim. cap- z 9 ‘

6. £t plebs tamen. ] Palseratius :

Principio crista infignis , paleaque rubenti,

Et grestu intrepido, calcaribus aspera durisCrura movet, ravifque oculis procul omnia lustrat.

Pißa micat vanis fulgoribus ardua cervix.

Ostentat validum pcßus , forlestjne lacertos:

Praliaque infesti meditatur acumine rostri.

,-'. A fpiciant vasti qualem fi forte leones,

Tunc oblita fui domitrix vis illa ferarum ,

T erga fuga mandat filvis teßura pudorem :

Demittnque jubas , & caudam subjicit alvo. .

7. Leonibus. ] Vide qui' diximus, libro octavo,

8. Rhodum&c. ] Columella, lib. 8. cap. 2. pag. 280. &

ci, quoniam procera corpora , V animos ad praha pertinacesquirebant,pracipue Tanagricum gallorum genus, i? Rhodium s'babant : nec minus Chalcidicum , Lc Medicum > quod ab tsto.rito vulgo littera mutata Melicum appellatur , &c. Petr. C—^queranus, lib. 2. de laud. Prov. fol. 38. Rhodii qtdiet» $,lieris, inquit, mihi gallus unus semestris erat allatus, i? ?dem non exigio auro redemptus: ceterum in ea atate tamnimus, animoque ai frxlia comparato, ut ne liceret quidemcortem intrare, nist male mulßari vellet : vulgarium vero ärum quofiumque astequzbatur , occidit. j,

9. Tanagram. ] De gallis Tanagri is , priter Columlam modo laudatum, Varro lib. 3. de re ruft. cap 9 ; P,$74. Proverbio jactabant veteres , «xe^rfuo*«

tutest ov , gallum pugilem Tanagreum. Vide Suidam.

10. Melicis. ] Medicos appellat Varro, loc. cit. pag-

Si pag. IOJ. Gallinas Medicas, quia ex Media propter n!a s 11 ^dmem erant allata. Sed imperitum vulgus, ut ait Colum^la, loc. cit. post Varronem , littera mutata Melicos applavit. , ,.- uS

11. Romana purpura. J Consulum Magistratus. Sic Oviudc Pisone :

Cum tua liffenos numeraret purpura fasces.

Et lib. 1. Fallor.

Jamque novi prxeunt fastes , nova purpura fulget.

Vide qui’ diximus superiore libro, sect. 60. , . r,

11. Tripudia. 2 Festus : Puls potijstmum dabatur pultispiciis , quia ex ea neceste erat aliquid decidere , quod ^VVsti-faceret, id est , Terra pavium : pavire enim faire est. ‘ >0 ( j enSmum vero dicebant ab imo solo - quod offa ex ore 9 c3 }3aCferiebat, ut Cicero refert lib. 1. de Divin. pag- ^

genere augurii maxime usi Romani , ut prastii eventumjectarent : nam si avide cibum oblatum pulli app eter ’auspicatum fuit. _ ,, -flratuS

13. Hi magistratus. ] Horum, inquit, auspiciis nl .?§! j 0 , n jnostri reguntur : sine quibus nihil militias , ni3Ulagunt.