5

30

15

Cap. IV.

20

25

Cap. v.

30

55>i C. PLINII NATUR. HISTOR.

Iit nullis carentibus corde atque jecore. 4 Sic nec spirare ea , quibus pulmo desit. O 1de numerosa quaestionum series exoritur. s Iidem enim & vocem • esse his negant , ^tanto murmure apium, cicadarum sono , & aliis quae suis aestimabuntur locis. Nam 1111)11contuenti 5 se persuasit rerum Natura, nihil incredibile existimare de ea. 7 8 Nec vide 0 .’cur magis possint non trahere animam talia , St vivere, quam spirare sine viscetis -quod etiam in marinis docuimus , a quamvis arcente s spiratum densitate St altitudn iehumoris. Volare quidem aliqua', 9 St animatu carere in ipso spiritu Viventia , habe*lensum victus , generationis , operis , atque etiam de futuro curam : St quamvis 11011sint membra, quee veiut carina sensus invehant, IO esse tamen his auditum, olfactu 111 /gustatum, eximia praeterea Naturae dona, solertiam, animum , artem , quis facile creder it i Sanguinem non esse his fateor, sicut ne terrestribus quidem' cunctis, verummile quiddam. 11 Ut sepia; in mari 11 sanguinis vicem atramentum obtinet , purp l j urum generi infector ille succus; sic St insectis quisquis est vitalis humor, hic erit Lc singuis. b Donec aestimatio sua cuique sit, nobis propositum est , naturas rerum manifct aindicare , non causas 13 judicare dubias.

III. Insecta , ut intelligi possit, non videntur nervos habere, nec ossa , nec sp llia ^nec cartilaginem, 1 nec pinguia, nec carnes , ne crustam quidem fragilem , 2 ut st 11 "dam marina, 3 nec quas jure dicatur cutis : sed mediae cujusdam inter omnia hac n atLlras corpus , arenti simile , nervo mollius , 4 in reliquis partibus 5 siccius vere , st L,aI11durius. Et hoc solum his est, nec praeterea aliud. 5 Nihil intus, nisi admodum P aUC ! Sintestinum implicatum. 7 Itaque divulsis praecipua vivacitas, St partium singularum p^P 1 -tatio. Quia quaecumque est ratio vitalis , illa non certis inest membris , sed toto in ectpore, * minime tamen capite, solumque non movetur , nisi cum pectore avulsum -., 1nullo genere plures sunt pedes. Et quibus ex his plurimi , diutius vivunt divulsit j ut Tscolopendris videmus. Habent autem oculos, 9 practerque e sensibus tactum atque guutum : aliqua St odoratum , pauca St auditum.

IV. Sed inter omnia ea principatus apibus , St jure praecipua admiratio, soliseo genere hominum causa genitis. Mella contrahunt, succumque dulcissimum a N l,esubtilissimum , ac saluberrimum. Favos confingunt St ceras , 1 mille ad usus vltae : laborem tolerant , opera conficiunt , rempublicam habent , consilia privatamac duces gregatim ; St quod maxime mirum sit, mores habent. Praeterea , cum sint f 10

Interpretatio.

a Quamvis. ] Quamvis prohibeat spirandi facultatem den- b Donec. ] Dum erit fas unicuique , ut libuerit, jeI °^.sitas & altitudo maris. xstimare.

N O T JE.

4. Sic nec ßirare. ] Arist. pag. 243.

3. Iidem enim Z? vocem. ] Philosophus subtili admodumdisputatione , lib. 4. hist. anim. cap. 9. pag. 486. vocem asono differre statuit: sermonem ab utroque : sonum & vo-cem aere eliso fieri , nec differre nisi instrumentis : quo-niam ore tantum fit vox : sonum in insectis , ab attritumembrorum : sermonem > articulatione vocis. Negat dein-de alia parte , quam gutture, vocem edi : quamobrem, qua:pulmone carent, atque adeo gutture sive arteria, carere ea-dem pariter omni voce.

6 . Se persuasit. ] M S S. omnes , semper suafit.

7. Nec video. ] Nec video , inquit, intelligi polle expe-ditius quidquam , quod spiritum aeremque non trahat , vi-vere: quam spirare aliquid, quod visceribus his careat. Namfine internorum viscerum pulmone spirare marina docuimus :libro nempe 9. sect. 6 . quoniam' CJ- pulmonum vice aliis poffuntalia jfirabilia inejfe viscera , ita volente natura : fient ep- pro san-guine est multis alius humor: Sic. Vide Notas & Emcnd. num.III.

8. Spiratum .] Sic MSS. omnes, nonjpiritum. Sic Tulliusrefiiratum , quod idem est , pro spiratione, seu respirationedixit, lib. 2. de Nat. Deor.

9. £r animatu. ] Quis credat lpirandi facultate carere eaqux in medio spiritu, hoc est , in medio aere vivunt ? qui-bus inest auditus , olfactus , gustatus , quanquam iis ea mem-bra desunt, quibus in ceteris animantibus, ceu carina aliqua ,sensus invehuntur ?

10. Eße tamen his. ] Arist. lib. 4. hist. anim. cap. 8. pag.'483.

11. Ut sepia. ] Vide qua: diximus lib. 9. soct. 4 3. de sepia :de purpura eodem libro , sect. 60.

II. Sanguinis vicem. J MSS. omnes, sanguinis vires.

13. Judicare dubias.] Rectius ut in Reg. z. Pansi & vet.Dalec. indagare.

Sctf. Ili. I. Nec pinguia. ] Nec adipem sii cnuOJ/S .guia carent sanguine nimirum, qux adipis materia est. Arist.

lib. 4. histor. animal, cap. 6 . pag. 470. jj, u j

z. Ut quxdam marina. ] Ut loculis , & cancri , dclib. 9-sect-jo. _ v ,

3. Nec qute jure. ] Arist. Atp/cys i’ 'tppofC /äst »

rs<9 Aratio-/. Cutem quidem , sed pratenucm habent. ^1'

4. In reliquis panibus. ] lis nimirum qux vulgo extra .pus censentur : cujusmodi sunt tauri &■ searabxi eorsl c | l i-sunt enim hxc multo, quam sint crustx conchlcarurti,riores , ut quidam loquuntur : sive, ut Plinius mavult,

C1 ° reS - - - rhifl-

5. Siccius vere.] Ita Reg. I. 2. Löst), r. z. Pari!. ^

Editi perperam , verius. ,

6 . Nihil intus.] Neque alia intus viscera, prxtermfnum , quod in paucis admodum est implicatum , ü ve 'V ,xum. Aristot. pag. 471. tinrpev ici , (sir /äst -zrrfifi ssL5 lC

Jtj £4 ST As y . pttxeu f iidho i fu , ÖAlßlc ij'‘ iAf/ptS ' 1 Jjj.

enim ex Plinio liquet legi oportere , non 0 Aiyov, ut vulg°betur in editis. . ■ )S n

7. Itaque divulfis. ] Insecta omnia, etiam praecisa , v * ^

retinent. Reliquum fere caput , exstat totidem sere vCapud Arist. lib. 4 hist. anim. cap. 6 . pag. 466. co0 -

8 . Minime tamen capite, ] Sive, in capite. Facit hoC ^tra Galenum, qui ruditer nimis putavit in cerebro

esse anima: primariam , non in corde : cum tamen £anguillarum, & serpentium caput präcisem non vivat •terum corpus vivat diu : fine peclore autem , u\Sj itfr* 7 * ,quit Philosophus, loc. cit. de insectis agens, r, *

non vivit caput. i £1 ,l,

9. Praterque. ] Prxtereaque. Hxc sunt & apud Aristo

lib. 4. hist. anim. cap. 8. pag. 477. j, t io-

Seil. IV. I. Mille ad usus.] Vide Notas &nes , num. IV. Interim huic Pliniana: de apibus P u L r it,ni, si quis Gallicam dissertationem D. Maral di adjunqux est in Historia Academi? Regix Scientiarum171z. a pagina 299. ad pag. 353. plurimum ex ea

eruditionis colliget & voluptatis.