s*a. i.

Se(l. r.

Sed. 3.

Ibld.

Sed. 4.

X

7ZS

NOTi£ ET EMENDATIONES

A D LIBRUM XIV-

NATURALIS HISTORIA;

C PLINII SECUNDI

O D E M tamen , habendiqus a l sses , om-nium tendente voto. ] In hujus loci expli-catione exercuere se frustra summa in-genia. Rhenanus legendum putavit :Eodem tamen > habendiqus st>es amnium ac-cendente voto. Hoc est, eodem voto , nem-_________ pe habendi - spes omnium accendente.

Parm. edit. Eodem tamen quastus ad spes habendi omnium tendentevoto.' Pintianus : Eodem tamen, quastus spe , omnium tendente Voto :expuncta habendi vocula. Nobis ab omnium M S S. fide -qui lectionem eam, quam secuti sumus , totidem apicibusreprasfentant, discedere religio fuit : nulla Frobenio, quiprinceps & auctor ita edendi fuit, quemadmodum in librishactenus editis habetur , Eodem tamen habendi , quo eat spes, om-

nium tendente voto.

II . Quam odorifera. ] Ita restituimus admonitu codicumReg. Colb. Th. & aliorum. Nullus enim , ipso attestanteRhenano , habet qnanquam odorifera , ut in libris vulgatislegitur. Et vox ipsa qnanquam , quas ttatim iterum occur-rit , locum hic sibi deberi negat. Et ipsa loci sententia,quam odorifera , hoc est, praeterquam odorifera, legi postu-lat : Ait enim vitium bono , gentium ceterarum , terra-rumque , si odoriferas exceperis, bona superari : ac velutise ipse deinde retexens, oratoria correctione, ne h®c iplaquidem odorifera bona, excipi oportere subjicit: Quamquam ,inquit, ubicumque pubescentium vitium odori, nulla suavitas odo-riferarum arborum prafertur.

III. Populus arbor. ] Sic libri omnes - etiam M S S. pro-xime appellati. Sunt tamen, qui opulus arbor legi hoc locoex Columella malint: quibus ego lubens assentior. Sic enimille, lib. 5. cap. 7. pag. 1 9z. Est alterum genus arbusti Gal-lici , quod vocatur Rumpotinum : id defiderat arborem humilem,nec frondosam : cui rei maxime videtur idonea opulus : ea est ar-bor corno fimilis. Quin etiam cornus , CT' carpinus , ormus ,nonnumquam & salix a plerisque in hoc ipsum disponitur. Ita-que Rumpotinum Columell® arbusti genus est , 0' AvtTp&i»,vitibus maritandis idoneum , ex opulo, cornu , aliifve con-ditum , quemadmodum ulmarium ex ulmis. Ipse vero ar-bores , quibus rumpotinum constabat, rumpotinas quoque& ipse dicebantur, teste eodem Columella, pag. 1^8. Pli-nius , lib. 14. sect. m. Rumpotinum arborem demonstravimusinter arbusta. Peculiare arboris genus hac voce signat : at-que , ut arbitror, opulum eam , de qua Columella. Quovero nomine appellari apud nos oporteat, atque adeo numapud nos vivat, disceptant herbarii. Verum & populum inhos usus olim adhibitam haud tenere credimus : cum ho-dieque ad Bononiam, Parmam, Placentiamque, in agrisvites , infinita serie, arborumque potius nemora populnea-rum , ulmorumque sint, in quibus sublevatae ab humo vitescum pendulis racemis jucundo propendent spectaculo.

I V. Et alie improbo reptatu , pampinorumque superfluitate ,peritia domini, amplo discursu atria media complentes. ] Ita qui-dem Parmensis editio, alseque. At in M S S. Reg. Colb.Th. &c. hoc tantum : Et ahe improbo reptatu , pampinorum-que peritiam damna discursu atria media complentes. Quae, qui-dem verba expedienda aliis & corrigenda relinquimus , pro-perantes ad majora.

V. Principatus datur Ammineis. ] Ita liXC vox scribitur etiamAusonio, Epist. 2. ad Ursulum :

Solus qui Chium miscet . LS" Ammineum.

Alii Aminaeum scribunt. Q^Serenus, cap. 3 8. pag. 1 j o.

Aut in Aminao cochleas haurire Eyao.

Helychius , pag. 74. ’ Aptvat®- , di ivee » . oiv@- ■ r, yd Ihlb-xenu , ‘AfauaiX' XiytTtq. Ex quo Hesychii loco , Macrobiumemendamus, apud quem in vulgatis codicibus ita legitur,Ilb. 2. Satum, cap. 16. pag. 37-). Vva Amiuaa, stiheet a regio-ne : nam Aminxi fuerunt , ubi nunc Falernum est. Lego, ubi nuncSalernum efl , nempe Salentinus ager, ubi olim Peucetia re-gio , Plinio reste lib. 3. sect. 1 6. Nugatur, ut sepe Servius,,qui Amineum dici vinum putat, quasi sine minio, id est,ruborecum nigram Ammiueam Plinius agnoscat hac ip-

se sect. Obtinuit deinde usus , ®vo Galeni, ut vetuftisiirnaquLqiie vina, neque Itala modo, sed Graeca quoque AnU"nea dicerentur. .

V I. Germana minor acino , melius deflorescit. ] Prius melior Ibtl.legebatur. At M S S. omnes, Reg. Colb. Th. &c- melius: ip*seque Columella. Sic enim ille lib. 3. rei tust. cap. 2. pag-84.de Ammineis: Duas germanas cognovimus: quarum minor ocyusC 7 - melius deflorescit: habilis arbori, necnott jugo , &C. ßjfc

VII. Austeritatem annis accipiunt. Etruria nulla magis vitegaudet .] Pliniani interpolatores sic locum hunc ediderant:austeritatem annis accipiunt, O“ rubra sunt. Nulla magis vite gau-det. Cum & vox ea fiunt a MSS. omnibus libris absit, & quidea verba postrema significent, obscurum sit. In MSS. Reg.

I. & Colb. z. accipiunt UT rubra nulla magis. In Th. Et rubrianulla magis. At in Reg. 2. & Chlstf planissime , accipiunt.Etruria nulla magis, &c. Et sane cum cuique generi suumhactenus affignarit in Italia natale solum, Ammineis Vesu-vium Surrentinolque colles, Rubellis Nomentum, Apianacujates sint, nusquam aperit, nisi hoc loco facit. Sic Pli-nius ipse inferius , hac ipse sect. num. 5. de helvenaca vi-te : Nulla , inquit , vitium minus Italiam amat.

VIII. Visula magis quam denso uvarum partu. ] Libri ha- jii»

ctenus vulgati, Vix ulla magis quam denso. Sinceram lectio-nem eruimus tum ex MSS. 1. Colb. Th. aliorumque, inquibus visulla magis quam denso legitur: tum vero maxime,quod multo est certius, ex Columella, ut in Notis vidi-mus. Et vero Vifulam aperte Plinius ipse appellat pauloinferius, num. 4. Sed & voculam excidisse pneterea ama-nuensibus autumamus , integrumque fore locum , si sic le-gatur, Visula 'materia magis quam denso uvarum partu. Cumscilicet ii viderent scriptum per notas & compendia, VisulamMS magis, medias hasce litterulas , quibus materia indica-tur, ceu superfluas induxere. Suspicandi causa ex Columel-la ipso ducitur , qui postquam de Bituricis uvis aliisque egit,lib. 3. cap. 2. pag. 87. Visula deinde ab bis, inquit, fertiles va-stis materiis, uvis exuberant. Sed desunt MSS. codices quiconjectui® faveant. Itaque indico tantum, non judico. ,

I X. In pergulis vero feruntur escaria appellata , e duracinis al- Ibiba nigraque : Zif bumasti totidem coloribus. ] H®C summa sideexpressa lectio a codicibus M S S. R. 1. 2. Colb. 1.2.3. Th.

Chiftl. vet. Dalec. & Paris. In Parm. edit, edura acinis. Fro-benius interpolavit, eiera acinis , exanimi conjectura: cuiSalmasius favit, in Solin. pag. 366. ita emendans: In per-gulis vero feruntur escaria appellata. Edera acinis alba nigraquebumasti, totidemque coloribus. Quam emendationem & M S S.omnium consensus, & Pliniana ipse oratio, & interpreta-tio nostra convellit. Nec bumastus igitur uva appellatur, utSalmasius existimat, qu® acinos eder® habet: neque edet®acini, ut idem colligit ex hoc uno loco, ^•sti proprie Gr®-cis vocantur. ;

X. Ducentis fere annis. ] Cum hac forma loquendi Plinius Setl c 'noster, temporis notam quo h®c edidit, post vini Opimia-ni «rarern , fatis aperte signet: quidam existimarunt se pollePetronii Arbitri amim pariter agnoscere ex iis verbis ejusSatyrici, pag. 114. Statim allata sunt amphora vitrea diligentergypsata , quarum in cervicibus pittacia erant adfixa cum hoc titulo ,

FALERNUM OPIMIANUM ANNORUM

C E N T UM. Reserunt alii hunc scriptorem ad Neronis,ad Antoninorum alii, alii ad Gallieni principatum : nullosene omnes fatis idoneo ducti argumento.

X I. Neque aliud voluptatibus. ] Redundate h®c vox voluptati- fest- 7 'bus Mureto videtur, lib. 6 - Variat, lect. cap. 12. pag. 140-meliorque futura sententia, si ea deleatur. Hoc enim dicet,immodica vino maxime debilitari corporis vires: quod &poet® cecinerunt, quos eo loci recitat: sed & libri testi-moniorum pleni sunt, & exemplorum plena vita. Illud ta-men voluptatibus ,quod expungendum credit, & Hermolaus,

& Politianus agnoscunt: & quod his tutius est,MSS. om-nes, Reg. Colb. Th. Chiffl. Paris &c. .

XII. Trifolinis gloriata. ] Sic M S S. omnes ,& editi libri. A».Frustra Cluverius iu Ital. antiq. emendat, Trifolinis gloria j»a.

\