7Z8 C. PLINII NATUR. HISTÖR.

que illa imbui , ne bibant oleum. 3 Amurca subigi areas terendis messibus , ut formicae4 rimaeque'absint. s Quin <$c lutum parietum , ac tectoria , 6 & pavimenta horreorumfrumenti , vestiarium etiam contra teredines, ac noxia animalia , 7 amurca aspergi: fe-mina frugum perfundi : 8 morbis quadrupedum , arborum quoque illa medendum, efh-5 caci ad hulcera interiora humani quoque oris. 9 Lora etiam ac coria omnia, & calcia*mina , axefque , decocta ungi, IO atque aeramenta contra aeruginem , colorisque gratia ele-gantioris: & totam supellectilem ligneam , ac vasa fictilia 11 in queis ficum aridam libeatasservare: aut si folia baccafque 12 in virgis myrti : 13 aliudve id genus simile. Postre-mo ligna macerata amurca , 14 nullius fumi taedio ardere. 15 Oleam si lambendo capraIO lingua contigerit, depaveritque primo germinatu, sterilescere, auctor est lS M. Varro.Et hactenus de olea, atque oleo.

■' A p. ix. IX. Reliqui arborum fructus vix [specie figurave , non modo saporibus , succisquetoties permixtis atque insitis, enumerari queunt.

Cap. x - 1 Grandissimus pineis nucibus, altissimeque suspensus, intus 2 exiles nucleos lacunatis15 includit toris , vestitos alia 3 ferruginis tunica, mira Natura; cura molliter femina collo-candi. Harum genus alterum 4 terentinae , digitis fragili putamine , aviumque furto inarbore. Tertium 5 sappiniae , e picea sativa , nucleorum cute verius quam putamine >adeo molli, ut simul mandatur. Quartum s pityida vocant e pinastris, singularis reme-dii adversus tussim. In meile decoctos nucleos Taurini aquicelos vocant. 7 Pinea coro-20 na victores apud Isthmum coronantur.

Cap. x i. X. His proxima amplitudine mala , quae vocamus cotonea , & 1 Graeci cydonia, exCreta infula advecta. Incurvatos trahunt ramos , prohibentque crescere parentem. Pluraeorum genera : 2 chrysomela , incisuris distincta, colore ad aurum inclinato. Qua: can-didiora , 3 nostratia cognominata , odoris praestantissimi. Est & Neapolitanis suus honos.25 4 Minora ex eodem genere struthea, odorarius vibrant, serotino proventu, praecoci ve-

N o T JE.

prius colluito , agitatoque dia , ut bene combibat : id fi feceris ,metreta oleum non bibet , ey oleum melius fuerit, ey ipsa metretafirmior erit.

3- Amurca subigi. ] Saepius conspergi. Cato, cap. y. i. pag.

J f. Aream fic facito. Locum ubi facies confodito. Lojlea amurcaconfpargito bene , finitoque combibat. Postea comminuito glebasbene. Deinde coaquato , Ü" paviculis verberato. Postea denuo amur-ca confpargito , finitoque arefiat. Si ita feceris , neque formte, e no-cebunt , neque herba nascentur. Idem repetit, cap. I zy. pag.68. & Colum, lib. z. cap. 20. Auctor quoque Geopon. lib.

2. cap. 24. pag. 64. .Xp>i j tnunyfit rivi d>.a a/afip-

yy ,. . yi o\ peopeiyuie firu dhKytrooot.

4. Rimaque. ] Ita M S S. omnes : neque herba reponi prorima placet, etsi visum ita Pintiano.

s. Quin ey liitum. ] Neu scilicet frumento curculio no-ceat, neve mures tangant, ut ait Cato, cap. yz. pag. 55..atque ut frumentum inde densius ac solidius fiat, ut auctorGeopon. lib. 2. cap. 25. pag. 6 J. r oiowr teptonepor ^nu^roTipov -eroni. Columella lib. I. cap. 6. Parietes oblinun-tur amurca fabacio luto , cui pro paleis admixta fiunt arida olea-stri , vel fi ca non sunt , olea folia. Deinde cum pradi cluni tecto-rium inaruit , rursus amurca respergitur , qua ficcata frumentuminfertur. Ea res ab noxa curculionum - ea' fimilium animalium , vi-detur conditas fruges d.fendere , &c.

6. Et pavimenta .] Ne rimas agant, inquit Colum, lib. I.cap. 6. pag. 2 6. qur cava prsbent & latebras subterraneis ani-malibus.

7. Restiarium. ] Arca est in qua vestes servantur. Cato ,cap. y 8. pag. 57. Restimenta ne tinea tangant, amurcam deco-quito ad dimidium, Cy ea unguito fundum arca , ey extrinsecuspedes , ey angulos. Ubi ea adaruerit Vestimenta condito. Si ita feceris ,tinea non nocebunt.

8. Morbis quadrup. ] Nempe oves ne scabra: sint. Cato ,cap. y 6. Et boves uti valeant , ey curati bene fint , ey qui fastidientcibum , uti magis cupide appetant , pabulum quod dabis amurca fiar-gito , eyc. Idem cap. 103. pag. 58. Adde etiam Colum, lib. 6.cap. 4. pag. 216.

y. Lora eyc. ] Cato , cap. $7. pag. 57. Amurca decolla axemunguito - £y lora , ey calciamentia , ey coria omnia : ey meliorafacies.

10. Atque «ramenta.'] Cato , cap. y8. pag. 57. Item aheneaomnia unguito , sed prius .extergito bene. Postea cum unxeris , eyea uti voles, iterum extergito , splendidior erit , ey erugo non eritmolesta.

11. In queis ficum. ] Cato , cap. yy. pag. 57. F ici arida fivoles ut integra fint , in vas fülle condito : td amurca decoüa un-guito.

12. In virgis . ] Hoc est, immaturas, cum adhuc in virgishsrent: seu virgas myrteas cum baccis, ut ait Cato, cap. 101.pag. 58. Sic poma immatura cum harent in sua virga , Varro dixitlib. 1. de re tust. cap. ;y. pag. 71.

13. Aliudve id genus. ] M S S. Reg. Colb. Chiffl. aliudve quod

genus.

14. Nullius fumi. ] Cato , cap. 130. pag- 68 . Ligna amurcacruda perfpargito , ey in Sole ponito : perbibant bene : ita neque fu-mose erunt , ey ardebunt bene.

Is. Oleam. ] Vide qua: diximus lib. 8. fect. 7 6 .

1 6. M. Varro.] Ita nunc legitur in Libro 1. de re tust.cap. 2.

Seü. IX. 1. Grandissimus.] Subintellige , fructus. Potnniede pin.

2. Exiles nucleos.] Despignons: qui in squamarum quibusdamtorulis in foveam seu lacunam excavatis , delitescunt, & luatedules.

3. Ferruginis. ] Coloris ferruginei.

4. Terentina. ] Subintellige , pinea nucis. Ita M S S. Reg.I. & Colb. non Tarentina. Et Macrobius quidem , lib -•Saturn. cap. 14. pag. 374. Nux terentina dicitur , inquit, q»*sta mollis est , ut vix attreüata frangatur : de qua in libro Fa-vorini fic repetitur : Itemque quidam Tarentinas nuces dicunt , q« £sunt terentina , a tereno , qnod est Sabinorum lingua molle : undeTerentios quoque diSlos putat Varro , &c. Videri postit Se eavoXa Grxco derivata fonte : est enim v/pijv tener. Has aviumrostris in arbore pertundi, & ab Allobrogibus Piquarellosvocari , ait Dalec. lib. 1. bist. plant. cap. 12.pag. 48.

Sappini«.] Nempe nucis, e picea sativa, quam GalliPesse vocant. Sappium imperiti oliin dixere, ipso teste Plinio ,lib. 1 6. fect. 23.

6. Pityida. ] Non pinistra modo , sed Se pinus piceaque

fructus, in conis seu metis contenti, m-nihc Gracis ap-pellati. Diofc. lib. 1. cap. 87. nnvidif j « ucopnis T

-m-ivoi-i f- ss-duKys 0 <AiQsexdpdps@- ce ffis kcovois. Galeno quo-que, lib. 8. de fac. simp. med. pag. 2zo. Calius Aurei, lib-

3. Chron. cap. I. Nucleo pineo , quem Gr«ci mivida, voca-verunt.

7. Pinea corona. ] Plutarch. lib. s. Sympos quast. 3. pag-Vide qua superius diximus fect. 5.

Seü. X. I. Grast cydonia.'] K oifua fivjXa , ab urbe Cre-tensi sic cognominata. Des Coins. Q. Serenus Samonicus,cap. 25.

Aut qu« poma Cydon Cret«is mißt ab oris.

'2. Chrysomela. ] S-tvc-iurAu , aurea mala. Columella, lib. f*cap. 10. pag. 202. Cryfimeliana. Hac sunt de quibus Virgili uscecinit:

Aurea mala decem mifi: cras altera mittam.

3. Nostratia. J Hac Diolc. Ot A y 5 'i . d vera appellat, lib. I-cap. 160.

4. Minora ex eodem genere.] Neapolitano videlicet : allo-

qui <qus 3 ia teste Diofc. loc. cit. & magna , St minus bona cen-sentur , f feiyxAu ., si y-ttoi ifiv /jyyyfx.. Galenus quoquolib. de 1’anit. tuenda, cap. ult. u.yAa cydontcorum eile

maxima tradit. dica sunt Athenao , lib. 3. pag. 8 i-Poires-coins.