8o C. PLINII NATUR. HISTOR.

bram a fulcis removeto : crebroque fodito. In vinea vetere serito ocymum. tÄI Simacra erit, quod granum capit ne serito: & circum capita addito stercus, paleas, vinaceas,aut aliquid horumce. Ubi vinea frondere coeperit , pampinato. Vineas novellas alli-gato crebro, ne caulis praefringatur. lSj Et quae jam in perticam ibit, ejus a pampinos tene-5 ros alligato leniter, 164 porrigitoque. Ubi recte steterint, b ubi uva varia fieri coeperit, vitessubligato.

2 i. 165 Vitis insitio una est per ver, altera cum uva störet: ea optima est. 166 Vineamveterem si in alium locum transferre voles, dumtaxat brachium craflum licebit. Pri-mum deputato. Binas gemmas, nec amplius relinquito. Ex radicibus bene effodito. Et ca-jo ve radices ne saucies. Ita uti fuerit, ponito in scrobe aut in sulco, operitoque, & beneocculcato. Eodemque modo 167 vineam statuito, alligato, 168 stexatoque uti fuerit, crebro-que fodito. 169 Ocymum, quod in vinea feri jubet, antiqui appellabant pabulum, um-brae patiens, quod celerrime proveniat.

22. ' 7 ° Sequitur arbusti ratio, mirum in modum damnataSafernae patri filioque, cele-15 brata Scrofa:, vetustissimis post Catonem, peritistimilque: ac ne a Scrofa quidem, nisiItalia:, concessa: cum tam longo judicetur ano, nobilia vina non nisi in arbustis gigni,& in his quoque laudatiora summis , sicut uberiora imis : 171 adeo excelsitate pro-ficitur. 171 Hac ratione & arbores religantur. Prima omnium ulmus; 173 excepta pro-pter nimiam frondem atinia. 174 Deinde populus nigra , eadem de causa , mi-20 nus densa folio. Non spernunt plerique 6c fraxinum, ficumque, etiam oleam, si nonsit umbrosa ramis. Harum fatus cultusque abunde tractatus est. 175 Ante tricesimum sextummenlem attingi falce vetantur. Alterna servantur brachia: alternis putantur annis: sextoanno maritantur. Transpadana Italia, praeter supra dictas, 176 cornu, populo , tilia, acere,orno, carpino, quercu, 177 arbustat agros: Venetia salice, propter uliginem soli. Et ul-25 mus detruncata a medio 178 in ramorum scamna digeritur, 179 nulla fere x x. pedum al-tiore arbore. Tabulata earum ab octavo pede altitudinis dilatantur in collibus siccisqueagris: a xn. in campestribus & humidis. 180 Meridianum Solem spectare palma: deb en t.

Interpretatio.

a Pampinos. ] Palmites. b Fbi uva. ] Ubi mutare colorem uva coeperit.

N O TjC.

nem. Herbam temere reponit Dalec. pro umbra. A Meis,hoc est, a vitibus quz sunt xn fulcis.

161. Si macra erit. ] Cato : St macra erit, quod granum ca-piat ne serito : hoc est , si vitis est macrior , ne vinea’ interse-ras id quod in lrugem & granum solet maturescere : sed pa-bulum vel farraginem , qu.e viridia subsecantur, prius quamlpicam capiant.

161. Aut aliquid horumce. ] Cato : aut aliquid horum, sivehorumce , quo redius valeat.

163. Et qua jam m perticam. ] Cui longiora jam sarmen-ta seu flagella erunt.

164. Porrigi: oqne. J Cato: Corrigitoque, uti rede [pedent,yhi uva varia feri, coeperit, vites subligato , pampinato , &c. Ha-ctenus ille,cap. 33.

1Ü5. Fitis insitio. ] Cato, cap. 41. pag. 36. totidem ver-bis.

1 66. Fineam veterem. ] Haec deinceps Cato, cap. 49. pla-ne ad verbum.

167. Fmeam statuito. ] Statuminibus, seu pedamentis ful-cito. Sic M S S. omnes, & Cato : non , ut libri editi , statu-minato.

168. Flexatoque. ] Ita Cato , & M S S. non laxatoque.

169. Ocymum. ] Differt ocymum ab ocimo, de quo Pli-nius lib. 19. fest. 35. & alibi. Utrumque distinguit Varro,lib. 1. de re rust. cap. 31. Ocymum, inquit, ditium a Graco ver-bo oinleof , quod valet cito. Similiter quoque ocimum in horto. Hocamplius diclnrn ocymum , quod citat alvum bubus , C ideo datur utpurgentur. Id genus pabuli sunt segetes sed,e virides antequam ge-rant siliquas. Vult igitur ocymum aeque ac ocimum ab antae

1 (ito nomen traxisse : istud > quod celerrime nascatur , ut Pli-nius mox cit. illud quod bubus alvum citet. Est igitur ocy-mum , boum , equorum , aliorumve animalium pabulum - exfrugum leguminumque mixtura. Nos farraginem vulgo di-cimus , du Fourage. Agricola?, de la Dragee. Vide qua: de far-ragine dicturi fumus lib. scq. sect. 10. n. 1. Catonis locus este cap. 33. ut ante diximus.

170. Sequitur arbusti. ] Quid arbustum sit, diximus sect. Is.

171. Adeo excelsitate. ] Pallad. lib. 3. in Fcbr. tit. 13.pag. s9. Qui frudum volunt maximum, materias vitium pluresper ramos arbons submittunt: Qtii vinum melius, sarmenta in ca-cumen extendunt.

171. Hac ratione. ] Sic & arbores, inquit, pati vinculadocuimus. Prius eliguntur in libris editis legebatur: nos con-ditiva ac vetusta exemplaria, qua: sunt sinceriora & saniorasequimur.

173. Excepta. ] Ne hanc quidem excipit Columella, lib.'s. cap. 6. pag. 184. & lib. de arboribus, cap. 1 6.

174 - Deinde populus, c rc. ] De populo nigra, & fraxino,eadem Pallad. loc. cit. pag. 56.

173. Ante tricesimum. ] Columella , lib. de arboribus, cap.Id. Ante triennium ferro ne attigeris. Completis fex trigintamensibus ad recipiendam vitem formabis, C , v supervacuos ramos am-putabis , alterna brachia tn modum scaLirum relinquens, Cfc.

176. Cornu, populo. ] Ita M S S. omnes. De alba populoaccipiendum id est : nigra: enim facta jam superius men-tio. Alii hic opulo ex Columella substituunt: sed vide No-tas & Einend, nostras ad lib. 14. num. III.

177. Arbustat agros. ] Arbustare, est arboribus agrum con-serere ad maritandas vites. Itaque salices vinitores Veneticonserunt, quod sint uliginosi in eo tractu agri, hoc est,naturali humore madentes, qui numquam ab ipsis recedit.Sunt autem aquatica; salices , & in aqua fere lata:, ut di-ctum est lib. 16. sect. 67.

178. In ramorum fiamna. ] Scamna ramorum, & tabula-ta vocat, ramos prominentes in arbore, multiplici quasicontignatione in circuitum ordinatos : Brauches di/posees en di-vers et ages. Describit hxc Columella , lib. s. cap. 6. pag. 187.Fimum , inquit, novellam sic formare conveniet: Loco pingui odopedes a terra fine ramo relinquendi , vel in arvo gracili septem pe-des : supra quod spatium deinde per circuitum in tres partes arbordividenda e(l, ac tribus lateribus singuli ramuli fiummittendi, primatabulato afjignentur. Mox de ternis pedibus superpositis alti ramifiummittendi Junt , ita ne iisdem lineis , quibus in superiore positisunt : in eademque ratione usque ad cacumen ordinanda erit ar-bor. Et paulo ante : T abulata inter sie ne minus ternis pedibus ab-sint , Sic.

1 79 ' Nulla fere XX. ] Columella, lib. 5. cap. 7. detrun-cari praicipit ad altitudinem X V. pedum. Poteft etiam ulmussic disponi , ut adhuc tenera decacuminetur , ne altitudinem X V.pedum excedat. Nam fere ita constitutum rumpotinetum animadver-ti , ut ad odo pedes locis siccis C” clivosis , ad duodecim locis planis

uliginosis tabulata disponantur.

180. Meridianum.... palma. ] A similitudine palma?, seilvola? manus, palmam vocat in ulmo partem eam teretemtrunci, (eu caudicis, cujus ab utroque latere rami ceu di-giti enascuntur. Palmites ipsi vitium sarmenta appellantur , in-quit Festus , quod in modum palmarum humanarum virgulas quasidigitos edunt. Palm* arboris seu caudici primum vitis inni-titur : mox in ramos etiam palmites diducuntur: ramosspectare orientem Iblem, vel occidentem convenit, ut nie-

181 Rami