S>i

■> *

N O Tr£ ET EMENDATIONES

AD LIBRUM XVII.

NATURALIS HISTORIE

C PLINII SECUNDI

Setf.i.

&a.i.

Ibid.

Ibid.

Ed prius mirari succurrit, ijn.t retulimuspenuria pro indiviso postesta a feris. J Slll-ceiillima haec est omnium codicum le-ctio , Reg. 1.1. Colb. z. z. 3. Th. Chiffl.aliorumque , nunc primum a nobis re-stituta : cum interpolatorum scelere in__________ vulgatis libris ita legeretur 1 qu.e abstu-limus penuria, vel pene injuria , labefactata prorsus hujus locisententia. Innuit enim Plinius haud oblcurc , docuille sealiquanto prius arborum fetus non hominum modo , sed &ferarum quoque, volucriumque usibus destinatos : Atque idsane verbis conceptis prodidit ipso libri superioris exordio,ubi de pomiferis arboribus agens, id munus etiam, inquit,feris volucribusque dedimus.

II. Ad ceeli cuiusque mores. ] Prius legebatur insulse, mi-nores. At prseterquam mores habent exemplaria omnia ma-nu exarata, Reg. Colb. Th. est usu recepta Latinorum eaforma loquendi, ceeli mores , Plimoque ipli lib. 14. lect. 3.ubi cxli mores dixit, solique ingenia. Virgilio quoque lib.I. Georg, vers $ 1.

sentos, ovarium cedi preedifiere moremCura fit, ac patrios cultusque h.ibitusque locorum,

Cxli statum dixit Columella, lib. 1. de re rust. cap. r.

III. In Africa meridiem vineas /pedare, vili inutile, colono in-salubre est. Columella Plinio fusti agatur, lib. 3. de re rust.cap. I z. pag. 10. Ferventibus provinciis, ut/F.gyplo CT’ Numidia,uni feptemtrioni reflius opponentur , vineta scilicet. Quaproptervisa longe est potior scriptura codicum M S S. 111 quibuscolono insalubre legitur, quam editorum - in quibus , planecontra scriptoris mentem, & a veritate prorliis abhorrentesententia - colono salubre. Irrepserat & alterum paulo post in-signe mendum , prxpostera interpunctione, quam nos om-nium primi sanavimus. Sic enim libri editi exhibent. Qua-propter qui ibi , in Africa, >» occasum aut septemtriones conseret,optime miscebit solum calo , cum Virgilius occasus improbet. Necde feptemtrione relinqui dubitatio videtur. Atqui in Cisalpina Ita-lia magna exparte vineis postis , compertum cfl nullas este ferti-liores. Ciu vero , amabo, idonea ea ratio videatur , cur pro-betur occasus in Africa , quod Virgilius occasum improbet ?Scribi nempe, ut curavimus, oportuit: optime inifiibit solumcalo. Cum Virgilius occasus improbet, nec de feptemtrione relinqui du-bitatio videtur : quam emendationem & ipsa orationis feries,& interpretatio nostra corroborat.

IV. Similis C?” suminum, stagnorumque ratio. Nebulis adurunt,aut afluantia refrigerant. Opai itate , atque etiam rigore gaudent,qua diximus. ] Locum hunc partim ope codicum ante lauda-torum refinximus , partim ex indubitata conjectura aliter,

versum. Unde liquido intelligas in probatione terra: dotemhanc geminam ab eo desiderari, ut & operi optima sit, &latis , i eu frugibus.

VII. Signini modo. ] Prius legebatur, cymini modo. Cymi-mum vero nocere solo nusquam legere me memini. Nequevero cymini habent M S S. ulli codices, led uti curavimusedi, Signini , Reg. 1.2. Colb. I. 2. 3. Th. Chiffl. vet. Dalcc.Glyllomargam vero recte intelligimus, quum densius jus-to immittitur, instar pavimenti Signini sua spislitate boca sterte incommodi, quod Theophr. lib. 3, de causis, cap,

20. pag. 2^3. creari monet ab hurnido limosoque solo , cumsiccatur, ut commista semina oblinat, obstruatque, adeo uttransmittendi potestatem adimat. Signini operis densitatem,praeter ea quae limius alibi dicturi, illud Columellae dictumarguit, lib. 1. cap. 6 . Solum ternnum. . .. velut Signinum opus ,paviculis condensatur.

Vl 11 . Aut inflo O* conficio arboris trunco. ] Forte sincerior Sdi-f'lectio Reg. 2. & Tolet. quem Pintianus laudat, ««r »«/>•in consito arboris trunco. Modum enim insitionis explicat,quem diximus, qui consecto fieret iiisoque summo arboristrunco, inscrtisque eo surculis , einer en flute. De eo mie-ten di modo Virgilius , lib. 2. Georg, veis 78.

Aut rursum enodes trunci resecantur, CS“ alteFinditur m solidum cuneis via : deinde feracesFlanta immittuntur: nec longum tempus , C?' ingensExiit ad calum ramis felicibus arbos: ,

Miraturque novas frondes , 13 “ non sua poma.

Alteram simul inserendi viam, quae fiebat semine, uti di-ctum est lect. 22. subobscure Plinius indicat: cum & alte-ra ratione , hoc est, & consecto arboris trunco, fieri insi-tionem docet. Cave porro Dalecampium audias, haec ver-ba , consedo arboris trunco , sic interpretantem, concijo fruflu-latim C7* in terram demisto : quod quemadmodum fieri postit,nemo qui agriculationi studuerit, novit: etsi Dalecampiumhac parte Virgilii quosdam interpretes secutos intelligimus.

I X. Sic O 1 Jpinas jepis cauja serunt , tomice moris spinarum cir- p e st.cumlita. Pibts autem laurus C5” myrti inopia a trimatu tempestivum ”j l .est transferre. ] Sic libri omnes , tum exarati manu , tumtypis editi. Has vero pilas concoquere Dalecampius cum mi-nime pollet, nec capere quid ex sibi vellent, quid ea voxvaleret, sic immutare , seu venus pestiimdare locum huncomni ope nitebatur : Pullas autem lauros O' myrtos anopas ,a trimatu, &c. Lauros deinde ac myrtos ait, cum sint gran-diores , a colore subnigro inu-ms vocari. Quosdam legereaddit idem : Pullos autem lauri e* myrti in inopia : Alios, Pul-lulos autem. Sed nec a germana hujus loci scriptura, quamexemplaria omnia prx se ferunt, discelfille oportuit, & quid

quam olnn interpunximus. Sic enim prius legebatur : Ne -, piU eisent decuit indagare solemus. Est enim hujus loci fen

Scfl.3

Ibid .

Iulis adurunt , CV afluantia resigerant opaciuite , atque etiam, C FcIn M S S. omnibus , aut. Atqui prior pars hujus orationis,nebulis adurunt, &c. ad fi limina & stagna spectat, ut dixi-mus. Posterior , opacitate , &c. ad arbores, qua: varios cxlisitus postulant.

V. Terram amaram, stve macram, fi quis probare velit, de-monstrant eas atra, degmerefque herba. ] Sic totidem plane lit-teris & apicibus Colb. 2. 3. & Paris, nisi quod eam habent,non emdAt in Reg 1. 2. Colb. 2. Thuan. & aliis, eas legitur.I11 his tamen posterius appellatis mutila sententia est inhunc modlim: Terram amaram probaverim , demonstrant eas,Scc. Unde Salmasius ita refingit, in Solin. pag. 114. Terramamaram prolataverim demonstrantia atra degenenfijue herba , tkc.

V I. Erit igitur hac optima Cr operi, cr filis. J In edit. Parin.& operi sativa. Hermolaus, V operi satior. Reg. 1. & Colb.ac Chiffl. Operi satia. Reg. 2. & Tolet. U* operiet sata. Un-de Pintiani conjectura fuit,quam consecuti lumus, coope-ri , cr fatis. Conjecturam egregie firmamus, ex auctore Geo-ponicon, lib. 2. cap. 8. pag. 46. ita statuente, laudatilfi-mum esse solum terrx nigra:

sit, nec repugnet operi , ^ _ _

m , fti dtnnfyrfc. Sed & haud paulo validiore argumen-to, ex ipsius Plinii verbis, qui paulo ante, cum de argilla& rubrica ageret, ubi operi difficillimas has elfe dixit Tub-jccit idem : Quanqu.tm non quod operi , h*i Cf frudui st ad-

tcntia, ut diximus, baccas lauri myrtique , reste , lcu to-mice, ut dictum est, circumlitas , atque adeo pilarum effi-giem exhibentes, atque ita latas, ubi cogit inopia, statiina trimatu tempestive transferri. Myrtum quidem ita feri,non ex Plinio modo, hac ipsa scct. liquet, sed & ex Flo-rentino , in Gcoponicis , ut diximus prioribus Notis. Sic Pal-ladius m Martio - tit. de citreo : Potest hinc trima planta trans-ferri.

X Oh hoc pavitur vestigiis. ] Sinceriorem hanc arbitratifumus Chiffl. codicis lectionem , quam librorum hactenuseditorum , oh hoc pariter vestinis : Catonis in primis aucto-ritate adducti, a quo manalsc hxc videntur. Is enim. lib.de re rust. cap. 151. ubi terram supercerni seminibus cri-bratam julfit; id bene tabula, iivpait , manibus, aut pedibus com-planato : quibus verbis, gravius onus excipitur.

X I. Rariores ferendas in campestribus. ] Hoc est , versu &ordine laxiore. In libris hactenus editis aridiores perperam.In MSS. Reg. Colb. lh. & Tolet. ariores: unde nos ra-riores elicuimus. Antecedit enim, Intervalla ex loci naturai^uia & ad lata percommoda Jumumur. Vox autem rariores spatii & intervalli laxitatemOf irrm,stelaf \ X u- notat. Sic ipse Plinius , lect 35. pluvio & caliginoso trac-

tu rariores vineas poni jubet, sicco densiores. Et, quodcaput rei est , sicut rariores hoc loco monet serendas incampestribus arbores, sic versa vice scct. 131. hujus libriper fi colles minora arborum querere intervalla Jocet: quod

1