I

i6 4 C. PLINII NATUR. HISTOR.

taria , quae egerent alio pulmentario: id erat oleo parcere : 41 nam gari desideria etiamin exprobratione erant. Horti maxime placebant , quia non egerent igni , parcerentqueligno , expedita res & parata fern per : 41 unde & acetaria appellantur , facilia concoqui ,nec oneratura sensum cibo, <Se qua: minime accenderent desiderium panis. 43 Pars eorum5 ad condimenta pertinens fatetur domi versuram fieri solitam: atque non Indicum piperquxsitum , quxque trans maria petimus. Jam in fenestris suis plebs urbana in imaginehortorum quotidiana oculis rura prxbebant, antequam a 44 prxfigi prospectus omnes coe-git multitudinis innumera: fxva latrocinatio. Quamobrem sit aliquis & his honos , neveauctoritatem rebus vilitas adimat, cum prxsertim etiam cognomina procerum inde nataIO videamus: Lactucinoique 45 in Valeria familia non puduiste appellari: & contingat ali'qua gratia opera: curxque nostra:, 46 Virgilio quoque confeflb, quam fit difficile verborumhonorem tam parvis perhibere.

XX. Hortos villae jungendos non est dubium, riguosque maxime habendos, si contin-gat , praefluo amne : II minus , 1 e puteo rota , organifve 2 pneumaticis , vel tolleno-15 num haustu rigandos. Solum proscindendum a Favonio: in autumnum praeparandum estpost xiv. dies, iterandumque ante brumam. b Octo jugerum operis 3 palari justum est>fimum tres pedes alte cum terra misceri , areis distingui, eafque resupinis 4 pulvinorumtoris, ambiri singulas tramitum sulcis , qua detur acceflus homini, lcatebrisque decursus.XXL In hortis nascentium 1 alia bulbo commendantur, 2 alia capite , 3 alia caule,30 alia folio, alia utroque, alia semine, 4 alia cortice , alia cute , aut cartilagine , 5 aliicarne , 6 alia tunicis carnosis.

XXII. Aliorum fructus in terra est , aliorum & extra, aliorum non nisi extra. Qux-dam jacent crescuntque , ut cucurbita: & cucumis. Eadem pendent, quanquam gravioramulto etiam iis qux in arboribus gignuntur: led cucumis cartilagine. Cortex huic uni ma-25 turitate transit in lignum. Terra conduntur raphani, napique, & rapa : atque alio modoinula:, siser, pastinacae. Quaedam vocabimus ferulacea, ut anethum , malvas. 1 Namquetradunt auctores, in Arabia malvas septimo mense arborescerc, baculorumque usum prx-

Interpretatio.

a Pr.eflgi. ] Procludi p- rgulas vel fenestras > quibus prospectus pateret in vicum.b Odo. ] Operas octo jugerum unum pastinare axjuum est.

Not#.

pag, 35, Forum olitorium : hoc erat antiquum macellum, ubi bisCCXCVIII.

olerum copia. Ea loca ctianmmn I.aced.emonit vocant cty- *k22. X'TM : 46. Virgilia quoque. ] Libr.O 4. Georg. Vers 6 •

fid Iones ostia hortorum ts* castelli , (c^x-iAstsc. Secundum Tiberim In tenui labor.

ai Junium , Forum pifarium .... H.ce omnia postquam contra fla Sefl. XX. I. E puteo rota. ] Sic recte Tliriiebus. CX M S S-in unum locum qu.e ad vilium perlinebant, C 7* xdificatus locus, vestigiis , lib. XI. Adverf. cap. 20. cum prius/whr.! infulse D'appellatum macellum , ut quidam scribunt quod ibi suerit hortus , &c. geretur. Rota ea machina est ad hauriendam aquam , quar

41. Nam gari. J De garo dicemus lib. 31. fest. 43. a Vitruvio describitur cum tympano , lib. 10. cap. 9.

42. phitle cs* acetaria. J Olera sunt, qua: cruda lumun- 2. Pneumaticis. ] Inter machinarum genera, wdjfag.TtHS*

tur ex aceto. . fuit, seu spiritale, quod vi status ac spiritus aquam lvuiriiet

43. Pars eorum. ] Hortorum scilicet. Ut piper Indicum & attraheret: cujulmodi fistuls nostrae sunt, vulgo Pompes*& condimenta trans mare nascentia sihi gula: proceres com- Aliud k>i a«',«,, appellatum, juxta puteos politum , ad hau-pararent, cogebantur plerumque versuram foris facere , hoc ricudam facilius aquam, alteram partem praegravante pon-est, pecuniam aliunde mutuari. At homines frugi & so- dere : tollenonem pariter vocant Festus & Vegetius: Galli,brios, qui condimentis in horto suo nascentibus erant con- une Bafcule. Vide Vegetium , lib. 4 cap. 21.

tenti, domi versuram facete dixit eleganter Plinius, quali 3. Palari. ] Hoc est, ut Plinius ait lib. fup. sect. 8. nmn-qui domi sumerent, non ex aliena arca, quo cibos suos 3. verti pala, seu pastinari. Est enim pala rusticum instru-condirent. H.ec Salmasii interpretatio est , in Confut. Cer- mentum ad fodiendam terram.

coetii, pag. 1 iy. Multo simplicior veriorque Pctavii, in Ma- 4. Pulvinorum toris. ] Sic libro 17. sect. 35. num.7. Pulvi-*stigoph. 2. pag. 10. Eleganter ille, inquit, versuram domi natis a devexitate labris. Pulvinus dicitur areola: terra elatafacere, hoc eit, ab horto fenerari scribit eum, qui ut gu- inter duos sulcos in hortis, a similitudine pulvinorum in1 * , tamquam dtcieu-v! satisfaciat, non ab alio quam ab hor- quibus sedemus : idcirco & torus dicitur. Couche de jardirt»to Ilio mutuum accipit. Ita versura proprie est creditoris de melous , de concombres, &c.

mutatio. __ Sefl. XXI. 1. Alia bulbo. ] Rotunda: radices suis mcni'

44 Prxsigi projpeflus . ] Praefigere interdum praecludere est. branis tunicata:, bulbi nominantur: sive pluribus capituli*Canis , in Digest. Ist». 8. tit. de servitutibus urbanorum prae- coagmententur, uno folliculo omnes ambiente , sive qua'diorum > lege 6. H ec autem jura. P'elutifi .edes tu.e , inquit, adi- damtenus distincta: separentur : quales sunt croci, liliorum,btts meis serviant , ne altius tollantur , ne luminibus mearum «dium narcissi, scillae , arundinum. Ha: bulbose radices sic sub ter'officiatur : tr ego per statutum tempus fenestras meas prxfixas ha- ra crescunt, ut ad novam quotannis sobolem decerpi ali'luero , vel obstrux. ro , ita demum jus meum amitto, &c. Virgll. qua portio possit.

lib. 3. Georg, versu 3<j8. z x/G capite. ] Id quod sursum deorsumvc in globun 1

Multi jam excretos prohibent a matribus bados, extuberat, aut in olbem glomeratur , caput dici conluevit ;

Primaqneferratis prxfigimt ora capistris. ut in papavere : si magnitudine cesserit, capitulum : a q l, °

Prospectus vero pergula' elt, seu fenestra, seu quilibet si- multa herbarum capitulata visuntur fastigia. Radices non'tus altus, unde proljiicere in vicum licet. Infra lib. 21. sect. nulla:, ut porri & ceparum , extuberant m capita: unde #7. Populus, qua prxferebatur funus, flores ex profpeflu, omni capitatum porrum sibi nomen arrogavit.sparsit. _ 3. Alia caule . ] Quem & scapum Latini vocant.

45. In fqleria familia. ] In una gente plures familia: sue- 4. Aha cortice. ] Cortice, ut cucurbita:: cortice & cartila-runt agnominibus distinctae: Volusiorum ,'qui & Publicola: ginc , raphani: ut dicetur inferius , sect. 26.postea appellati: Maximorum , in quibus Lactuca:, seu I.a- 3. Aha carne. 2 Ut poma , pira , pepones,

ctucini. Apud Diodor. lib. 12. pag. 74. Consul legitur M. 6. Aha tunicis.] Utcepct.

Valerius Lactuca : OtiaAt&tov A ax.rux.ae> vocat. Ei- Sefl. XX II. I. Namque tradunt. ] Theophr. lib. I- lii"'

dem & Maximi cognomen fuit: gessit Consulatum auno Ut- cap.