5
io
15
20
* Caput 2 <viu. }
t 4 o ' - C. PLINII NATUR. HISTOR.'
ad coronamenta , ut irin, atque saliuncam, quanquam nobilissimi odoris utram que . 1 ^iris radice tantum commendatur , unguentis & medicinx nascens. 1 Laudatissima in Mp 1CO) & ibi quoque non in maritimis , sed in silvestribus Drilonis & Naronx. 3 Proxima 111Macedonia, longissima hxc & candicans, & exilis. 4 Tertium locum habet Africana» 3111plistima inter omnes , gustuque amarissima. Illyrica quoque duorum generum est: 5phanitis a similitudine: 6 & qux melior, rhizotomos subrufa. 7 Optima, qux sternun '> cl1ta * tactu movet. Caulem habet cubitalem, erectum. 9 Floret diversu coloris specie > h alC'arcus cxlestis, unde & nomen. Non improbatur & Pisidica.Et fossuri tribus ante m enlibus mulla aqua circumsuta, hoc veluti placamento terrae blandiuntur , circumscripta 11111erone gladii orbe triplici: & cum legerint eam, protinus in caelum attollunt . 11 Natura cfervens ,* tractataque pustulas ambusti modo facit. Prxcipitur ante omnia , ut casti leg allt 'Teredines non licca modo , .^erum & in terra celerrime sentit. 11 Optimum aH teairinum Leucade & Elide ferebatur: jampridem enim & seritur: nunc e Pamphylia'- ^Cilicium maxime laudatur, 13 atque e septemtrionalibus. .
XX. 1 Saliunca folio quidem subbrevi, & quod necti non possit, radici numerocohxret, herba verius quam stos, densa veluti manu pressa, breviterque cespes suigen erlS ‘Pannonia hanc gignit & Norici, Alpiumque aprica: urbium, Eporedia: tantaefuavit atlS ’* ut metallum esse coeperit. Vestibus interponi eam gratissimum.
X X I. 1 Sic & apud Grxcos polion herbam, inclytam Musxi & Hesiodi laudis 5 ’ad omnia utilem praedicantium, superque cetera ad famam etiam ac dignitates: proh 3 "que miram, li modo ( 2 ut tradunt ) folia ejus mane candida, meridie purpurea, .Occidente cxrulea aspiciuntur. 3 Duo genera ejus : campestre, majus : silvestre, quodm ’ 1111est. Quidam teuthrion vocant. 4 Folia canis hominis similia, a radice protinus, numq 113 * 11palmo altiora.
XXII. Et de odoratis floribus latis dictum: * in quibus unguento vicisse Natu 1 ' 3111gaudens luxuria, vestibus quoque provocavit eos flores qui colore commendantur. h° sanimadverto tres esse principales. 1 Rubentem, in cocco: qui a rolis migrante gr 3t1,1 ’idem trahitur 1 fulpectu & in purpuras 3 Tyrias, dibaphalque, ac Laconicas. Alii » 31 111
No T/E.
»
Secl. XIX. i. Sci iris.] Ex qua unguentum irinum, dequo nos obiter lib. 13. fect. 2. plura prolixe Dioscor. lib. 1.cap. 66 .
2. Laudatissima. ] Theophr. lib. 9. hist. cap. 7/1^5) «'§/-
ea 'iXdogdois , eint ci tu asOs faXarlx* gupet ' dxx ci tü
dyxut yoiptixsot , Kujatyri st p{si?*.ey aalSs xpui^y. Iris optima , quxapud Illyrios exit , non tamen prope maritima , sed mediterraneamagis <ar deserta regione , &c. Nicander m Thericac. pag. 4).
Iga» i' >)'» iAgiAai» ^ tia’p»»®-
Naronam coloniam Plinius maluit, quam proximum amnem,signare. Porro in olfiemis retinuit iris appellationem : ruranostra partim ¥ lambe , partiin G Lacui vocant, a similitudi-ne Horum cum gladiolo , lilioque, ut Lobelius animadver-tit in Adverser. pag. 13. Incolis Drilonis & Naiona: Mrti-i-,iiir» appellari ait Angui Hara - lib. de fimp. par. 1. pag. 17.Vide RueUium, lib. 2.cap. 1. pag. 282.
3. Proxima in Macedonia. ] 1 lieophr. lib. 6 de Causis , cap.28. pag. 38er.
4. Tertium. . . . Africana. ] Diosc. lib. 1. cap. 1. & Gale-nus , lib. 1. de Antid. cap. 12.
5. Raphanitis. J A similitudine radicis cum raphano : Ga-lenus lib. us^rlsctSS > cap. I. dspXyuXl'rty vocat.
6 . It qua melior .. . subrufa. ] Plinius infra fect. 38. Iris ru-fa nieder quam candida. Quam sententiam Diosc. probat loc.cit. & Anguillara , qui non foris, sed intus rufam eile ra-dicem rette admonet, pag. 18.
7. Optima 3 que. ] Auctor libri de sinip. med. ad Patern,tom. 13. operum Galeni , pag. 992. Optima , inquit, est irisIllyrica - W Macedonica : est enim Jpißißima . . .. CP* dum tundi-tur , sternutare facit.
8. Tallu movet. ] In M S S. R. I. 2. tracht. Reg. 2. trafla-tu. Ego tritu malim , tum ex auctore proxime appellato,tum ex Diosc. lib. 1. ubi de iride , tt xpftxs re ci rS
df kukto. Mox tamen ipse Plinius traßatu videtur agnos-cere, dum ait , Trallata pustulas ambusti modo facit.
9. Floret diversi. ] Sic Dioscor. loc. cit.
10. Et fosiuri. ] Haic quoque Thcophr. ad verbum , lib. 9.hili. cap. 9. de silvcllri iride, qua?& idg/c vocatur.
11. Natura est. ] Iheophr. lib. de odoribus, pag. 189.0 f pfiij j svjsvkii ij i&ti • K«fl’ vvrtpßo^f st mKgsi staitm, r gsiäitt T tpyec^ostjphny cuitiiv tQiXugi.
12. Optimum antea. ] Vide quae diximus libro 13. fect. 2.
13. Atque e septemtrionalibus. ] Hoc cft, ex iride concin-natum , qua: in septemtrionalibus Cilicia; nata sit. Vide No-tas & Einend, num. VI.
Sefl. XX. 1. Saliunca. ] Qua: saliunca sit hodierna die,fiaudfacile est statuere. Neque Lavcndula nostra est, neque
• rb.F
nardus Celtica , ut recte Matthiolus animadvertit, mDiosc. pag. 34. & ea est quam Virgilius breviter inm cin Eclogis,
Puniceis humilis quantum saliunca rosetis. * ^
2. Metallum. ] Ut in vectigali redituque publico emperit j haud sectis ac metalli fodina. , ,jt,
Seil. XX I. 1. Sic CP* apud Grxcos. ] Ut Romanis ,saliuncam, sic & apud Grxcos polion vestibus intcrscj.M,est, ad tineas necandas. Hxc iisdem verbis Thcophr. 3 ' ^hilf cap. 2 I. K«f äs bl cptetst , 7» mftoy , iyili‘ 11 f “, 1 st,M.Utm 7 oy ets 7 rxy an-tsdtiity fycu 'dio ^
Ttstly ottiTe yduttup , &c. Et lib. I. bist. cap. 1 6. llsAU" d<söt tus miras rtss ci rtis 'tftxvots dyccsiv. Est ailteU’ut Gloilx admonent, tinia , sive tinca vestes corrodens-de herba tiniaria appellata, teste Scribonio Largo C fpos. 83 .Ad sanguinis eruptionem , sive ex arteriis , i .pulmone ,.. . prodest CP* herbx quam 7 roXtdy vocant, nos, HtVtiniartam, fasciculum , &c. .$•
2. Pt tradunt. ] Fama-, opinionisque vulgi, vadem ‘ L ’ > 0 ,bere non andet: quod eruditi nonnulli eam dotem ,. nlio, led tripolio asiignarent : quos inter Diofcorid ci Llendus, lib. 4. cap. 135. . „jß-
. 3. Duo genera ejus. ] Utrnmquc a Dodonso pingitur , 'fst
281. UtriulijueDioscorides meminit, lib. 3. cap. 1 i4 '
Aia» - Ta' flj! isty opety a'» > a kJ -nultg/o* njeAfi-ra) , &C. ^>f
4. Folia canis hominis. ] Polium Salmasius non •
negat in Prastat. ad Plinium, pag. 1 o. St 11. ea ca»^quoniam id Dioscorides sileat, anirmetque hoc tantnnU^gpitula in summo este, quadam corymbi specie, ca:sart clsimili. Vel si Dodonxum legiilet, Plinium erroris 111lando, suum non proderet. * c 0 l 0 r
Seil. XXII. I. Rubentem in cocco. ] Rubens , inqutr >^^„1in cocco micar ( est enim coccum rubens granum, llC ,,rii'est lib.-9. Icct. 65.) cujus colori* gratia omnis a U f[iU'secta, sive a rose iimilitudine : inde trahitur & 111ras , dibapasque > & Laconicas, in quibus idem colos En'henditur suspectu, hoc est, cuin in sublimi posita: ‘1’tur. Vide Notas & Einend, num. VI 1 . fe-?'
2. Sufpeßu. ] Usus iterum ea voce Plinius > lib. 3 7 ^„^"40. Prxcellens, inquit, debet ejfe in fufpedu, vclnt eX c f rlo refulgens , quidam m purpura leviter roseus nitor. V Jl11
aperit egregie Seneca in hoc ipfb purpura: argunien t0 ^ytitans , lib. 1. Quxst. Natur, cap. 5. Sunt etiam '' ,r
qtti ex intervallo vim suam ostendunt. Purpura Tyrie 1 , 5 ^ ^t>Itor faturiorque est , eo oportet altius teneas , ut fds,° n
ostendat, &C.
3. Tyrias , &c. ] De his egimus lib. 9. fect. Eo. ,
ameh 1 )
tv
/
*