G PLINII SECUNDI

NATURAL IS

HISTORIA

LIBER XXIII

Eracta cerealium in medendo quoque natura est, omniumqueciborum aut florum , odorumve gratia proveniunt 1 supina tellus'Non cestit his Pomona , partesque medicas 1 & pendentibus ded^'non contenta protegere , arborumque 3 alere umbra quae dixim uS ’immo velut indignata plus auxilii inefle his quae longius a caelo abd-ient , quaeque postea coepissent. 4 Primum enim homini cibum t" .se inde , J 6 c lic inducto caelum spectare , pascique & nunc ex ^

poste line frugibus.

I I. 1 Ergo hercule has in primis dedit vitibus, non contenta delicias etiam, &io res, atque unguenta, 1 omphacio, & oenanthe, ac massari, ( quae suis locis diximus, /nobiliter instruxiste. 3 Plurimum, inquit, homini voluptatis ex me est. Ego succumliquorem olei gigno. Ego palmas & poma, totque varietates: neque ut tellus, oM^per labores, aranda tauris, terenda areis, 4 deinde saxis, ut quando, quantove opere ei ^ 1fiant? At ex me parata omnia, 5 nec curvo laboranda, sed sese porrigentia ultro:^.1 Z si pigeat attingere , etiam cadentia. Certavit ipsa fecum , plusque utilitatis causa gen ulCetiam, quam voluptatis.

I I I. 1 Folia vitium & pampini capitis dolores, inflammationesque corporum mitig alltcum polenta. Folia 1 per se ardores stomachi ex aqua frigida: cum farina vero hordeaarticularios morbos. 3 Pampini triti & impositi, tumorem omnem siccant. 4 Succus e°'20 rum dysentericis infusus medetur. 5 Lacryma vitium, quae veluti gummi est, lepras 1 ^lichenas, & psoras nitro ante praparatas fanat. 6 Eadem cum oleo sxpius pilis iH iris ’psilothri effectum habet, ? maximeque quam virides accensa: vites exsudant: qua & ver "ruca- tolluntur. * Pampini sanguinem exscreantibus, & mulierum a conceptu 9 defectio 111.

11 HI

Nota

Sed. I. r. Supina tellure. ] Humi, in ipsa terrx superfi-cie > in qua stores frugesque adhxrescere natura voluit : pen-dere contra in sublimi arborum fructus, Pomona CollesJiipittos Virgilius - Horatius Tibur supinum dixit.

i. Et pendentibus. ] Fructibus ex arbore pendentibus.

3. Alere umbra qua diximus. ] Fruges, & laxa qua: dixi-mus libro 17. scit. 18. No» fastidienda hac quoque scientia ,atque non in ultimis ponenda , quando quibusque fatts umbra autnutrix , aut noverca est , &c.

4. Primum enim homini. ] Plinius, lib. 12. sect. I. hincprimum ahmenta , harum fronde molhor specus > &C.

s. Et sic. ] Dum cibum ex alto petit, sursum oculostollere hominem Pomona > cahtmque tueri iufjit.

Sedi. 11 . I. Er<<v hercule has. ] Partes scilicet medicas.

1. Omphacio, Sic. ] De his egimus lib. iz. sect, 60.

&61. .

3. Plurimum,inquit. ] Pomonam loquentem inducit, om-nis pomorum generis Deam.

4. Deinde saxis. ] Molis frumentariis. Virgil. lib. I. Georg,vers. 267.

N»»c torrete igni fruges, nunc frangite saxo.

j. Nec curvo laboranda. ] Nec ab homine curvato aranda.Sic curvus arator apud Virgilium, Ecl. 3. vers 42. Vide No-tas & Einend, mini. 1

Sedi. III. 1. Folia virium, ] Hxc pariter tradiditDiosc. lib. cap. 1. totidem verbis: a,«äiAk oiyotpöpv 7« po’z-X« , cui'xiut; Aei ai uy.vmxh’tcise pdpeu , KipuXaxsiacVOOOJ, ®Ai [yyyrjr 7r j m «Afpirai.

z. Folia per se. ] Diosc. loc. cit. Kcei vjtR taum. iomt%’qtc-ru m <po».K , nnpirusi tptey(U$vr)t tt ftjqgitfu , xj i&omv.

3. Pampini . ] Hoc est , capreoli, sive clavicula? , «i * ** t j$Diosc. loc. cit. De lns diximus lib. 17. sect. 35. ntim.eleganter Kufinus in prxfat. ad librum Judx :

dicunt Grab , non tam palmitem , quam illos runcinulos , . -y

cinnulos palmitis, quibus succrescens palmes ipse , innedere Jsitjpendere solet, Vel palis, vel quibuscumque innititur ^lis, quos capreolos, ut arbitror , appellant agricola : quib* 5bus tutus , fine lapsus periculo , vel gravatur frudibus f livel vaga proceritate distenditur. Cxlius Aurei, lib. I • ccap. 1. de capitis passione, quam Grxci ccphalxam 13nant, eleganter anulos vitis, quos helicas vocant, app e ’ ^

4. Succus eorum. ] Plinius Valer. lib. z. pag. z8. Dgr " ;t(jricompescenda : succus pampinorum CA* vitium clysterio

Hunc vero succum Diosc. loc. cir. dysentericis non 1,1di tantum civilere , led & propinari bibendum /ubet-

5. Laayma vitium. ] Hxc totidem verbis Diosc- 11cap. I, To J Ci'.K ovov aury'c ofagtot 6 v es) u eia , SCC.

6. Eadem cum oleo. ] Diosc. loc. cit. C<

7. Maximeque quam virides. ] Subliltellige lacryU'-'

antecedentibus , seu liquorem , quem accensa hustict 1tium exsudant- Diosc. loc. cit. 0 X-n n %

iffloftttti xhstt&Tvf dpiffttfti,®* «H • ov fcuffOI* 1

<d*ß UX.H. c 0 \i,}

8. Pampini sanguinem. ] Hoc est , ut diximus ,claviculxque. Diosc. loc. cit. ’3 ’ö, “‘stei** 1 '

ci* d^av,u^ 7 n%imtf, aiptAiscri duorvntQuxisc , ^

>h xsf , xioaaeof. . , e sa-*

9. Desediont. ] Dioscorides xlxsiu/ vocat: propf 1 ^stidium est feminarum prxgnantium , cum alios a £t lcibos appetunt, gustatosque mox respuunt.