Band 
Tomus secundus.
Seite
364
JPEG-Download
 

5>; 4 C. PLINII NATUR. HISTOR.

cum : apud Gtwcos vero hyoscyamus appellatur. Plura ejus genera : 3 unum nigro fer* 11 'ne, floribus pxne purpureis , spinosum. Talis nascitur in Galatia. 4 Vulgare autem camdiditis est, &c sinticolius , altius papavere. 5 Tertii femen irionis femini simile : & oninUinsaniam gignentia , capitisque vertigines. 6 Quartum genus molle , lanuginosum , ping uluS5 cereris , candidi leminis , in maritimis nascens: hoc recepere medici. 7 Item rufi femin lS ;Nonnumquam autem candidum rufescit, 8 fi non ematuruit, improbaturque. Et aliofl 111nullum, nili cum inaruit, legitur. 9 Natura vini, ideoque mentem caputque infcst a » s 'Ulus feminis & per fe, & luceo exprelfo. IO Exprimitur separarim, & caulibus foliiffl uC 'utuntur öc radice, temeraria in totum (ut arbitror) medicina. Quippe etiam foliis con-io itat mentem corrumpi , li plura quam quatuor bibantur. 11 Etiam antiqui in vino febre» 1depelli arbitrabantur. 11 Et oleum sit ex femine, ut diximus, 15 quod ipsum auribus intus» 111tentat mentem. 14 Mireque, ut contra venenum, remedia prodidere his qui id bibifl estt ’&. ipsum pro remediis: adeo nullo omnia experiendi fine, ut cogerentur etiam ve» el11prodesse. ^

Cap. v. 15 XVIII. ix. 1 Linozostis,sive parthenion, Mercurii inventum est: ideo apud Gr$cO

Hermupoan multi vocant eam, apud nos omnes Mercurialem. 3 Duo ejus genera: llia '

culus, & femina, quae etficacior, caule cubitali, interdum ramoso in cacumine, ociu*o

angustioribus foliis, geniculis densis, 4 alarum cavis multis, s femine in geniculis dep eI1 >

dente: feminae copioso, mari juxta genicula stante, rariori ac Ä brevi, contortoq» e '

zo femina:, soluto & candido. Folia maribus nigriora, feminis candidiora: radix supervadi’

praetenuis. Nascuntur in campestribus cultis. 7 Mirum est quod de utroque eorum ge» er ^

proditur: ut mares gignantur, hunc facere: ut femina:, illam. 8 Hoc contingere , si a c0) ?

ceptu succus protinus bibatur in passo, edanturve folia decocta ex oleo & tale, vel cw"

ex aceto. Quidam decoquunt eam in novo fictili cum heliotropio, & duabus aut trib»

2$ spicis, donec decoquatur. 9 Decoctum dari jubent, & herbam ipsam in cibo, altero ll

purgationis mulieribus per triduum, quarto die a balneo coire eas. 10 Hippocrates 11111

laudibus in mulierum usu pradicavir has: ad hunc modum 11 medicorum nemo n oVlt '

joS

Ille eas vulva cum meile, vel rosaceo, vel irino, vel lirino admovit: 11 item ad cie»»

menses fecundasque. 13 Hoc idem prxstare potu fotuque dixit. 14 Instillavit auribus

oli^

Notj.

ArUlas: nnde quidam apud alios fingunt. Certe Iiaud temereapud Plinium Arabica in plantis tralatitiis & pastmt nascen-tibus nomina invenias: ac vocem eam elfe Latini oris, nonArabici soni , vel ex Scribonio Largo intelligitur , Com-pos 181. Altertum , inquit, quod Graci dotrxuayov vocant , quibiberunt , caput grave , venisque diflentum habent: mente abalie-nantur ,, cum quadam verborum altercatione : inde enim hoc no-men herba trahit altcrcum. Sic etiam Apuleius , cap. 4. A GratisHyoscyamos dicitur , O* Dtofiyamos .... Latini insanam vocant ,aliqui Apollinarem , alti alterculum , C rc. Ab altercatione gignendanomen etiam altercangeni factum ei elfe aliqui divinant. Gal-lis , Hunne baue : Julquiamus, officinis. Tergemini hyoscyamiicones exhibet l)odon;eus,pag. 447. Vidimus in horto Regio.

3. Unum nigro. ] Dioscor. lib. 4. cap. 6 ?. 'O /st/r' yS Utir\■snzsro'ppopy, pipet .... cartppM fiixat/ , rtss xorhtss sxXu-fXS >q äxaxsiädctf.

4. y'dgare. ] Iit idem nigrum, sed hujus cadi solique, nonGalatici: ncc laturi coloris , led ex candido nigro.

5. Tertii femen. ] Alterum hoc Dioscoridis, qui omnia ge-nera attigit > altcrcum clt: O’ di ti; , yrXuoeih __

aurlpfia izro'%av 6 ov , oioas ipvctpeov. Qiim di yanüdeez^ V 7 mp-%sitn xj xapo/nxol. Alterius flores sunt lutei .... subflavum , Ü*trionis feminis ßmile. Insaniam illa gignunt , & soporem.

6 . Quartum. ] Quod Dioscoridi loc. cit. tertium est, eis—demque plane verbis ab eo describitur.

7. Item rufi . ] Quod, inquit, est rufi seminis, SwOx . inmedicina: usus adhibetur. Diosc. loco cit.

8. Si non ematuruit. ] Cum nequit maturescere, aut percoqui.

9. Natura vini. ] Inest vis ci vini : nam caput tentat, &c.Ita libri omnes, non veneni. Et aliud ei nomen ab ea cau-sa inditum. Mihmmdrum > inquit Papias , vulgus vocat, pro eoquod elevationem mentis inducat : h.tc herba hyoscyamos appellatur.

i o. Exprimitur. ] E femine ait, & caulibus , & foliis, se-paratim exprimi succum , utilem in medicina. Vide Notas& Emend. nuin. V-

II. Etiam antiqui. ] Dioscor. loco cit. Terna , inquit, qua-iernave folia cum vino pota febres epialas depellunt, nond-Xss s mipiTtsf fisßs'fioi. Febris continua: quotidiana: genus hocnom»ne Grxci intelligunt.

IX. Et oleum _ ut diximus. ] Libro ij. fest. 7 . & lib.

az. fest. 49.

13. Quod ipsum auribus. ] Prodest auribus, menti nocet.Apuleius, cap. 4. de Symphoniaca , sive hyoscyamo , tit. I.Ad aurium dolorem : Herba symphoniaca siccus tepestllus cum oleorosaceo , er in aurem inf illatus, aurium delerem mirifice tollit : W/ vermes fuerint, necat ets.

14. Mireque. ] Mirum est a medicis , tamquam cq n ^ u(I inenum, remedia tradi, ab iis sumenda, qui hyoK}' -1bibissent: & ex ipso simul hyoscyamo remedia peti. ^

Secl. XVIII. I. Linogoflis. ] Diosc. lib. 4. cap. stsöioinf , 01 di mtpjiuor , 0! di Epyti ßtmviovin Nothis : Pai ysiot ipßu MtpxttptaXtz psoxuXa. I» e . rC c flllem Galli, ut Latini, vocitant, Mercuriale. Vide 1 I yj-maris ac femina: apud Lobelium , in Obscrv. pagdimus in horto Regio. . ^0

X. Hermupoan. ] Jä'p^od orbus/, id est, Mercurii h cr .sensu & Henuubotane, ipuoS ßomm , ab Apuleio et )a ’pellatur, cap. 82.

3. Duo ejus genera. ] H*c totidem verbis Dio1C°

co citato. ,

4. Alarum cavis.] Dioso. tcoXP.uC , orvxrU 1

ia proprie pars est hominis concava , subter bra 1

qua: & axilla dicitur. Ad hujus similitudinem, in lieIV '~ ca il'quae Grxcis /ay,ci/uXu , significat cavum illum , i' ,(:lem, & ramulos > anfractum : unde nova proles eg>

I11 arborum ramis pars eorumdem cava , qua n 1 * 11 * 1relcunt: in qua & gigni aliquando viscum fungosque c °‘ _

5. Semine in geniculis. ] E sinu foliorum , depena j,

6. Brevi contortoitue. ] Iu formam testiculoruni, a c

pfiisfa ., inquit Diosc. unde & testiculatam Latini di*auctor est Apuleius , cap. 81. < ^, IS 7

7. Mirum est. ] Hoc pariter Dioscor. totidem ve rco citato.

8. Hoc contingere. ] Diosc. loco cit.

9. Dccoftum. ] Diosc. loco cit. ,

10. Hippocrates. ] Libro 1. de morb. mul. text. 5 pjg.455. text. 74. pag. 461. text. 8x. pag. 4text. 5 ^468. &c. Libro de nat. mul. text. 8. pag. Z64. ^ ^^t-pag. 366. text. 18. pag. J71. &c. Libro x. de morbi ,

ii pag. 43. &c. tfosti**'

11. Medicorum nemo.] Carpit aevi fui medicos, c

täte mercuriali utuntur in pestis. ^ mit>*

11. Item ad ciendos.] Apuleius, cap. 8x. tit. *•strua cienda : Herba Mercurialis cum oleo irino veleojaeta , mox provocat sanguinem menstruum. „ ppstf

13. Hoc idem.] Hippocr. lib. de nat. mul. text377. ad ciendos menses, is m bmunua ys }i l >ITC ^ 1 ! / i er 0si^ > , St x-apwdv <c to <fd>js,u co citu hiiicq 7rtur.femen er folia in vino bibenda prabe. Et pag. Z7.b-. st*si®- poSXa afi-sus ci puxet «RrtSo&etvuf. Mercurialis J*-in linteo subde. q\C(»

Insillavit auribus olidis. J Cum quis cx aure 1