IO

37« C. PLINII NATUR. H I S T O R.

ex vini cyathis qtumor datur. 1 Item altera, qua: lanugine distinguitur spinosa - 3 cU1 _capitula vipera: iimilia sunt, hxc ex vino &c aceto. 4 Quidam echion personatam vocai >cujus solio nullum est latius, grandes lappas ferentem. Hujus radicem decoctam cx acdant potui. Hyolcyamum contusum cum soliis ex vino datur peculiariter contra alpiJ jS 'LIX. 4. Nulla tamen Romanae nobilitatis plus habet j quam.hierabotane. 1 Alist ul ”.ristereona, nostri verbenacam vocant. 1 Hxc est, quam legatos ferre ad hostes inuic*mus. 3 Hac Jovis menta verritur, 4 domus purgantur lustranturquc. Genera ejus duo Ist,foliosa, quam feminam putant: mas rarioribus soliis. Ramuli utriufque plures, tenues>cubitales , angulosi. Folia minora , quam quercus, angustioraque, divisuris majoris’

15

20

flos glaucus, radix longa , tenuis. Nalcitur ubique in planis aquolis. 5 Quidam non

guunt, sed unum omnino genus faciunt, quoniam eosdem effectus habeat.

Utraq llS

sortiuntur Galli, & prxeinunt responsi. Sed Magi utique circa hanc insaniunt. Hac perun^?impetrare qux velint, febres abigere, amicitias conciliare, nullique non morbo mederi. Coi ^circa Canis ortum debere, ita ut ne Luna aut Sol conlpiciat, favis ante & meile terrocpiamentum datis. Circumscriptam ferro effodi sinistra manu, & in sublime tolli. Siccasumbra separatim folia, catilenj, radicem. Aitintque , fi aqua spargatur triclinium j fi 11111duerit, laetiores convictus fieri. 8 Adversus serpentes conteritur ex vino.

LX. 5- 1 Est similis verbasco herba, qux sxpe sillit pro ea capta , foliis minus cafldis, cauliculis pluribus, flore luteo. Hxc abjecta blattas in se contrahit, ideoque R°blattaria vocatur. .

L X I. 6. Lemonium succum lacteum mittit, concrescentem gummi modo , E 111111locis. Datur denarii pondus in vino.

LXII. 7- 1 Quinquefolium nulli ignotum est, cum etiam fraga gignendo coMM?

■nd«'

N o

1. Item altera. ] Echium vulgare Clusii, lib. 5. hist. rar.plant. pag. exlii j. Buglostum nostri vocant, Bullose, liorra-ginem , Schola Salernitana , ut diximus feil. 40.

3. Cui Cf capitula .] Semina, Nicander 111 Thcriac. pag.

44. cum Sctioliaste , pag. 4. Diolcor. lib. 4. cap. 27. E "gsov ....•m-pDp <puX>,<t e'x -1 iH&fiijKii.. .. t« . .. . rd

mtißl r« tpu'xe.<t 7 ro(tpufoei$i! , c M ois sYl 0 xttftritsctipaXis ipaos 0 potos. Echion ... folia habet oblonga ... anebusxproxima . . . flores fecundum folia purpureos , in quibus femen eflVipera capitulo simile. Addit demorsis a serpente opitulari evino.

4. Quidam echion.'] Vide Notas & Einend, num. XII. Alianon eil hxc personata, quam lappa major, de qua egimuslib. 11. fest. 64.

Seil. 1 .IX. 1. Aliqui periflereona.] Dioscor. lib. 4. cap. 6 1.T*E(y6 ßoiztvu ,017 'ZstQ/stpsuvtt ohutXttrttv , &C. (Sallis ?rvai-ne A Clusio pingitur lib. 4. pag. xl v. Apuleius , cap. 3. Peri-flereona, hoc efl , columbinam. Eil enim Grxcis columba , zng/-•sspa. Vide qux dicturi fumus, lib. 27. sedi. 6 .

2. Hac efl , quam .... indicavimus. ] Libro 22. sedi. 3.

3. Hxc Jovis mensa. ] Magna in templis iacrisque Genti-lium , usus meniarum fuit. Festus : Mensa tnxdibus /iteris ara-rum viceni oblinebant. Hinc Tullius , orat, de Arusp. resp.aras, mensas , socosque conjungit. In mensis sacris sacra fie-bant , ac res divina;. Aureas argentcalquc suille discimus,ex Valerio Maximo , lib. 1. cap. 12. Tullioque, lib. 3. deNat. Deor. Marmoreas , ex eodem in Verrem. Proprioautem vocabulo, teste Festo , Anclabns mensa mtnifleriis-di-vinis apta nominatur. Quibus verrendi eas munus obtigit ,eveniatores crediderim appellatos : qua voce a Festo lig-nari alios intclligo , qui domum purgarent , ex qua mor-tuus ad sepulturam efferendus eilet, certo scoparum genereadhibito , ab extra verrendo. Ut porro Jovis , sic & alio-rum Deorum peculiares mensa: fuere : in primis Junonis :qux Curiales nominata; sunt, auctore Festo , quod Juno Curisefl appellata.

4. Domus purgantur, luflramurque.] Lustrationes, cceruno-nise fuere, quibus fe a noxis purgare, mala avertere, Nu-men placare nitebantur. Domus, si funus in illis fuisset :lirbcs, si prodigia nunciata , si triste aliquod averruncan-dum omen : homines ipsi , tum aliis caulis , tum vero inprimis si exde le polluissent, purgabantur, lustrabantiuque.De domibus, testis Plinius, Felluiquc , verbo Everriator. Deurbibus quoque ipsis , Plinius, lib. 10. fest. 17. Lucanus , lib.1. apud quem Aruns vates,

Mox jubet C 7 " totam pavidis a civibus urbem

Luflrari, CT festo purgantes mania luflro .

Longa per extremos pomaria cingere fines: &C.

Homines a exde prirsertim, Plinius lib. 13. fest. 40. ubilaurum docet esse suffimentum exdis & purgationem : li-lmlitcrqne Festus , verbo L aureati. Laureati milites .liqueban-tur currum triumphantis , ut quasi purgati a cade humana intra-rent urbem. Itaque eamdem laurum omnibus suffitionibus adhiberisolitum erat , vel quod medicamento siccissima (it : vel quod omni tem-pore viret , ut smilis r Respublica vireat. Quin & exercitus III-

T M.

strari mos fuit , quem Livius lib. 40. fuse deferiis 4porro varii in lustrationibus culti: Jupiter rf o-nuies ,

Io XbnTpoTiuios , hoc est, depullor malorum : Hei'C»' e3 .jj,%tuy.*.os , Juno etiam, Venus Cluacina , hoc est , P UI f u p £

ut dictum est lib. 13. fect. 36. A sacerdotibuslulfot* 0

peracta : etiam & a mulierculis. Ovidius :

Et vernat qux lustret anus ledumque , locumque:

Etiam fe ipsi quandoque lustrabant. Sic Alneas :

Donec me flumine vivo Abluero. . flvf

Lustrationum denique multiplices ritus. 1. Circuma^ 10 j»circumlatio. Quod enim rei lustranda: admovebant >orbem ducebant. Hinc illud Maronis, sexto /Encid° S:

Socios pura circumtulit unda : - t jl *

Hoc est, purgavit , Ut ait Servius : Nam 'lustratio d'si 1 Jp'circumlatione vel tedx, vel sulphuris. HailC religionemribus incile gallinis , ut fe circumacta: purificent ,Plinius Lb. to. ll-ct. 5 7. & Aristoteles, ut ibi ^

hb. 6. hiltor. amm. cap. 3. pag. 650. ubi de pJ r '

gallinarum. 2. Alperlio', qux in lustrationibus prscip 11 iates obtinuit. L lauro fiebant afpergilla : Testis Th co rCharact. tit. de superstitione : Ovidius , lib. 5. Fall° r -

Uda jit hinc laurus > lauro fpargunlnr ab uda

Omnia qux dominos sunt habitura novos .'. AC' t

Idcirco adhiberi solita in purificationibus a Plini 0hb. 15. fect. 40. 3. Fumus & liistnus , sive su!ph ure , Lj, jsaccensis , sive herbis. De sulphure dicemus luo loco >fect. 5 o. Inter herbas principem tenuit locum v erb ena >Vftgilius in Edog. 8.

Cerbena/que adole pingues. ., .3 d'

Mvrtus deinde, qux & veibena idcirco myrtea uil"?hb. 15. lect. 37. nam quxvis virgulta religioni , ‘ u . pjin 1 *apta, verbena: dicebantur. Tum laurus , ut ex a'JLFellique testimoniis, atque adeo aliis, palam eli- fi/Ppariter herba , de rore marino, ac ceteris, qux in 1bentur usus, diximus suis locis.

5. Quidam non distinguunt.] Ut Diolcorides. . -JjUS,

6 . Vtraquesortiuntur. ] Utramque adhibent in i 01futura prxnuncicnt.

7. Aiuntque. ] Dlofc. loco cit.

8. Adversus serpentes.] Dlofc. loco cit. , , r ii

bell. LX. 1. Est similis.] Sane verbafculnm ‘ iei 3Jj i L 0 '

dam ctiamnum vocant. Blattaria est store alb°> ‘1 ’. c0 i' rbelius delineat in Obferv. pag. 304. Vidimus m 1gio. Verbalium aurei sioris , (px/ps» xfutro«™ '

Diofc. lib. 4. cap. 104. . p

Sett. L X I, 1. LemonitiM. ] A c-t/uavtov » qiionJ**' 1 4 'provenit, <4 XapiSa, luimidifque locis. Diofc- ^ jll**16. In quibusdam M S S. molemonium inepte legnta silvestris, de qua hb. 20. fect. 28. .. . sjjrdj'

Seil. LXII. I. Quinquefolium. ] Quinte-fei'- 1 ‘ c ’ „ofl ,

Empir. cap. 12. pag. 93 . Quinquefolium «» 1 *° f'.J a C ^i

6cc. ht Quinquefolium quidcinpingitur, hb. 5. hili, ratior, piant, pag- evij- Yj a iecn l,1 fin horto Regio. Quare hic temere Plini« 111 uinconliderantix arguit. fst 1 '

at

>