0 LIBER TRICESIMUS PRIMUS. Sii

snb' nern utai ;I ue decoctam utiliorem eile convenit : 9 item calefactam magis refrigerari,f Missimo invento. Vitioli’ aqux remedium eil, ii decoquatur ad dimidias partes. Aqua^§ l da ingeita sistitur (anguis. 10 ssctus in/balineis arcetur, si quis ore teneat. Qua: iuntut 'ti frigidisiunx, non perinde & tactu esse, alternante hoc bono , multi familiari exeni-

x c ?, Uglmt - - S

a aI V. Clarissima aquarum omnium in toto orbe, frigoris salubritatisque palma prx-^ 110 Urbis, Marcia esi, inter reliqua Deum munere Urbi tributa. Vocabatur hxc quon-J f° ns autem ipic 2 Pitonia. Oritur in ultimis montibus Pelignorum : 3 tran-ig farsos & Fucinum lacum, Romam non dubie petens. Mox in specus mersa , in Ti-

se aperit novem millibus pass fornicibus structis perducta. Primus eam in Urbem IC >auspicatus est 4 Ancus Marcius, unus e regibus. s Postea Q^Marcius Rex in Prxtu-ssurlusque restituit M. Agrippa.

. ; 4 V. 1 Idem & Virginem adduxit ab octavi lapidis 2 diverticulo duobus millibus' 3 Praenestina via. Juxta est Herculaneus rivlis, quem refugiens 4 Virginis nomen ob-

tiiuii

^ 1 Horum amnium comparatione, disterentia lupra dicta deprehenditur, cum quan-

iuique jam pridem Urbidetorquentibus publicam

IZ

11111 Virg 0 tactu, tantum prallet Marcia haustu. Quanquam utriusque jam pridem Urbir . tut voluptas, ambitione avaritiaque in villas ac suburbana"Meni,

XXVl. Non ab re sit, quaerendi aquas junxisse rationem. Reperiuntur in convallibusfistle , & quodam a convexitatis cardine , aut montium radicibus. 1 Multi septem- 20^ales ubique partes aquosas existimavere. Qua in re varietatem Naturx aperuisse con-tlla t. I n Hyrcanis montibus a meridiano latere non pluit. Ideo silvigeri ab Aquilonistli ^ tlUl1 parte sunt. At Olympus , Osta , Parnassus, Apenninus, Alpes, undique veltiun-e 1 aiT,n ibusque perfunduntur. Aliqui ab Austro, sicut in Creta 2 Albi montes. Nihilü ° in his perpetux observationis judicabitur. 2$

Interpretatio.

on vexitatis. ] Devexi ac declivis

Not^.

hz j, .

111113 eo ait, si c io factis , IIc vinum aut aquam qua:lUijj Paratur, omni quidem ex parte nix ambiat, sed eo-*Ht. neutrum contingat, neque cum eis commiscca-frig-j ta fit ut neque bibant nivem , & tamen nihilo minusn ' bibant, quam li biberent nivem. Lepide Martialis‘' e »i,lib. i 4 .Lpigr. 117.

0,1 potare nivem , sed aquam potare rigentemp L)<f nive, commenta cft ingeniosa fitis.

^Phoi- nt V * t * a 5 & 8^ ac ^ > Hippocrates expedit, fect. 5.

1 Arifl. lib. 1, Mcteorol. cap. 12. pag.Üjtt ? Öe ^ ET ^ ^ tTI T ^ V ^ kj w

^ 711 * J&d]ov A to 7 nXbot orsu/

^ ßovhii&eStriv , «f t&v rfrtov uQictfft 7 t$ä-

0 ,in d>U facit ad concretionis celeritatem procedens aqthc coit-&ht % q' Quandoquidem qua prius incaluit , ocyus refrigerari af-%^'rc* multi cum calidum celerius refrigerare volunt , prius'ne,'- Negat tamen Cabeus experimentum id esse verum ,Io m JJiilosophi locum.

'^ Hs balineis.] Sic infra de sale, fect, 4;. /fjhs ha-Wl H Conva hf cet7 ^ €S ut tolerare pofjint , lingua subditus prxfint.

i. Au feta.'] Mallem Saufeia. Id enim get

Bomen.

gentis

Hi

Sis

fis \s‘ tn -^ t Marsos arc. ] Sic Vibius Sequester laudatus a no-f^oximL cit. Hinc Statius, lib. i- Silvar.de Baln.

»'.*-•] Sic MSS. non Viconia. Vide qua: diximus in. kniend, ad librum 2. mim. LXXXVlL

Marfaque nives C7" frirora ducens

^»ib^U^uide temporis progressu canalibus fornicibusque ,c cb atl|| aqua tam longo viarum intervallo Romam du-V, ■■ ’ factum eil ut viri eruditi , Holilenius , & Fahret -"hgi,, erc - z. de Aqux’duct. pag. 118. hanc Marcia: aqua:W» »que inter fabulas habendam cenfucrint , atqueN>it y gantis occultos meatus. Primos ejus ortus repe-nt. q a libtirtino , unde fe rursum aperire mox PliniusCj tato. r 1,111 omnem explanat accurate idem Fabrettus loco

^ apurr, Sardus. ] Exllat quidem certe in Cimelio noltro," Vc tli 1) atni ' lu Marcia gente nummus , cujus ex parteS, q ■ x Ancus depingitur , ita curante Philippo Mar-itatu/ trall cbat ab eo originem : Aqua: ductus in aversa41 A R 5 Clun epigraphe , PHILIPPVS. A QV A.

1 ' Q t||i 1 | Q^Marcius. ] Qtii ab Anco Marcio pariter Roma-ducebat genus : Plntarchus in Coriolano , pag.K f K, °i i risrcui >q JlcwXiof Vj Koitus, ei «rXofe* Odicp

Tom. 11.

sij lycXMroii ci V u uv, x.ctfacjd'prns. Dc Marcio & Agrippa ite-rum , lib. 3 6. fect. 2.4. num. 9.

6 ■ Rurfu/lpie restituit. ] Anno Urbis II C C X X. L. Sempro-nio Atratino , L. Scribonio Libone. Cois, ex Dione , lib. 49.pag. 416. 0' re 'A.l(jX2r7»Kr re vdhp re Metpiuov eiroftue/utyot »(MXtniv (pAepee T dygiZv , «’»e*mV«7e ^'tC7mvu oltulct , H

im r“ TroXiaf esroi^frevve». Agrippa aquam Marciam , qua

propter corruptos canales defecerat, suis sumptibus reparavit , ac permultas urbis partes deduxit.

Sefl. XXV. Idem & Virginem. ] Id ab Agrippa factumanno V. C. DCCXXX V. C. Sentio Saturnino , L. Lucre-tio Cois. refert Dio, lib. 54. pag. 528. & aquam eam Au-guliam ab eo suille appellatam. Virginalem aquam quibusimpeniis Summi Pontihces Pius 1 V. & Pius V. popuhtfqucRom. reditui curaverint, narrat opusculo lingulari Luc. Par-tus J C. De restitutione Aqux Virginis, in libro de mensuris &ponderibus. Libellum lingularem eodem argumento tituloinscripsit & Augull. Stcucbus Eugubinus , S. Sedis Apoll.Bibliothecanus. Virginem & Marciam versiculo complectiturMartialis , lib. 6. Epigr. 42.

Cruda Virgine , Marciave mergi,

£Ju,e tam candida , tam serena lucet,

Vt nullas ibi fujpiceris undas , &C.

2. Diverticulo. ] Transversis semitis , qua: sunt latere .vitemilitaris.

Vrxneftina via. ] Sive, ut Frontinus ait, octavo lapide viaeCollatinae : quod eodem recidere demonltrat idem Fabrettus,crudito opere dc Aquxduct. Diilcrt. 3. pag. 169.

4. Virginis nomen, j Aliam alii appellationis hujus causamafferunt. Calhodorus , lib. 7. Vanar, form. 6. quia puriorefluens unda , nullis polluitur sordibus. Frontinus , lib. de Aquacd.ex eo quod quaerentibus aquam militibus , puella virgunculaqualdam venas monltravit : quas lecuti qui foderunt, ingen-tem aquae modum invenerunt.

5. Horum amnium. ] Si conferas , inquit > Marcia: aqu* pro-fluentem rivum , ieu venus amnem, cum aqua Virgine , m-telliges discrimen superius memoratum, fect. 23. nempe al-ternari frigiditatis bonum a natura, nec qua: sunt häufln aquaefrigidissimae, easdem perinde & tactu elfe.

6. Detorquentibus.'] Sic MSS. Reg. & Chiffl. aliique, nondecoquentibus.

Sed. XX VE 1. Multi feptemlrionales. ] Sic Geopon. au-ctor , lib. 2. cap. 4. pag. 33. & cap. 5. pag- Z 7 - Vitruviusitem, lib. 8. cap. i. pag. 153. Palladius , lib. 9. in Augulto,tit. 8. pag. 136. Maxime jub radicibus montium in septemlrionaliparte qutrenix sunt aqux, quia in bis locis magis abundant ,utiliorefque nascuntur.

2, Albi montes. ] Egimus de iis, lib. 4. fect. zo.

A Aaa