s§6 C. PLINII NATUR. HISTOR.

sthen.es restatis temporibus caeruleus fertur , quanquam omnium aquarum tenuiisni n,s" ideoque innatans Hypani. In quo & illud mirabile, Austris flantibus lupexiorem Hyp*nim fieri. 11 Sed tenuitatis argumentum & aliud est, quod nullum halitum, non monebulam emittat. Qui volunt diligentes circa hoc videri, dicunt aquas graviores post 135 mam fieri. .

Cai\ vi. XXXI. 1 Ceterum a fonte duci fictilibus tubis utilissimum est crassitudine binüm a>8torum, a 1 commisturis pyxidatis, ita ut superior intret , calce viva ex oleo b laevis? 3 ^c 3 Libramentum aqux’ in centenos pedes sicilici minimum erit : J fi cuniculo veniet,binos actus lumina este debebunt. s Quam furgere in sublime opus fuerit , e plumbo10 niat. Subit altitudinem exortus fui. Si longiore tractu veniet, subeat crebro descendat^ 1 'ne libramenta pereant. 6 Fistulas denum pedum longitudinis este legitimum est : 7 ^quinariae erunt, sexagena pondo pendere : * tl octonarix, centena : fi denarix , celltevicena, ac deinde ad lvas portiones. 9 Denarix appellantur, cujus laminx latitudo, as|t

quam curvetur, digitorum decem est, dimidioque ejus quinaria. In omni anfractu

colli*

15

quinariam fieri, ubi dometur impetus, necessarium est : 11 item castella, prout i' eS

..... ili0 '

quin * lavari calida frequenter induceret: videlicet quia medicina tunc non erat

xiget.

XXXII. 1 Homerum calidorum fontium mentionem non feciste demiror, cum

hxc,<

nunc aquarum perfugio utitur. Est autem utilis 3 sulphurata nervis, 4 aluminata parfl)"cis, aut simili modo solutis : bituminata aut nitrosa, 5 qualis Cutilia, bibendo atque P u

Interpretatio.

a Commijsttris. ] Juncturis tubulorum in morem pyxidum in centenos pedes, ut minimum debet esse sicilit*CX una parte angustioribus. quartx fartis folltcis.

b Lxvigatis. ] Illitis. ' d Si amicula. ] Si canali structili aqua ducatur,

c Libramentum .] Declivitas aqux ductus, a fonte usque

btt'ß'

N O T JE.

11. Ideoque. J E’» ttIV Capefeis , flantibus Aquilonibus, in-quit Athcnxus , loc. cit. Borysthenes liipcrnatat: Hypanis,Austris.

ii. Sed tenuitatis. ] Vide qux de Nili simili fere dote di-ximus , lib. j fest. io.

Scii. X X X I. i. Ceterum. ] Vitruvius, lib. 8.cap. 7. pag.168. Dulhts autem aqux Jiunt generibus tribus : rivis, fer ca-nales flruftiles, aut fiflulis f Iambeis ,seu tubulis filhlibus, SiC. Etpag. 17 I. Multo salubrior est ex tubulis aqua , quam per fistulas:quod fer plumbum videtur eße ideo vitiosa , quod ex eo cerussanascitur : hac autem dicitur eße nocens cors oribus humanis : ita ,fi quod ex eo frocreatur, id cfl vitiosum, non eft dubium , quintfjnm quoque non fit salubre .... Itaque minime fiflulis plumbeisaqua duci videtur , Jt volumus eam habere salubrem. Saporemquoque meliorem ex tubulis eße, & c. Consentit & Palladius,lib. j). in Augusto, tit. xi. pag. 137.

z. ComnnJJuris pyxidatis. ] Lingulatis eodem sensu dixit Vi-truvius. loc. cit. pag. 170.5/» autem minore sumptu voluerimusaquam ducere, fic erit faciundum: Tubuli crasso corio ne minusdigitorum duorum fiant ex tefla , sed ita ut hi tubuli ex unafarte fint lingulati, ut alius m alium inire convenireque foßint.Tum coagmenta eorum calce viva ex oleo fiuballa sunt illinenda.SiC. Pallad. loc. cit. Sed quod est salubrius O“ utilius , stflihbustubis cum ducitur, duobus digitis crasti, CJ 4 ex una farte reddan-tur angusti, ut palmi spatio imus in alterum postit intrare ; quasjtmCluras viva calce oleo fiuballa debemus illinere.

3. Libramentum. ] Descensus aqux a fonte seu capite,ad eum locum quo deducenda est. Hinc aquam librare,deducere est : Gallis : Prendre le niveau. Hinc etiam , utPelius ait, Delibrare , est aquam sulco derivare : ubi delirantqui delirare ibi reponere nituntur 5 quanquam lira sulcumsignificat. Nam vel series elementorum , quam Pelius se-quitur , delibrare ibi legi monet oportere. Antecedit enimdeliberare , subsequitur deheare : quas inter voces suus & huicdelibrare locus debetur : non isti, delirare. Itaque libra altitu-dinem aquas, fastigiumque significat , unde illa deducitur:viamque omnem qux decurrit. Frontinus, Isti. 1. de Aquxd.Aqux omnes diversa in prbem libra perveniunt, id est, altitudi-ne ac via.... Altiflimus Anio est novus, proxima Claudia , tertiumlocum tenet Julia , quartum Tepula > dehinc Marcia , qux capiteetiam Claudix libram xquat. Vide Notas & Emcnd. num. XII.

4. In binos aflus lumina. ] Hoc eil , in pedes CCXI, utdiximus lib. 18. fest. 3. Lumina, spiramenta sunt, sive xstua-ria, dessonfiraux. Vide Notas & Einend, mim. XIII.

s. Quam furgere. ] Salientem aquam intelligit. Un jetd'eau.

6 . Fiftulas. ] Tubulos plumbeos. Vitruvius, lib. 8. cap. 7.pag. 1 6. hxc fere totidem verbis.

7. Et fi quinarix. ] Minima hxc fuit fistularum latitudo:maxima, cum denarix forent. Lex antiqua, apud Fronti-num, lib. 1. de Aquxd. NE. CVI. EORVM. QVIBVS.AQ_yA. DARETVK. PVBLICA. IVS. ESSET.

INTRA. QVINQVAGINTA. PEDES. U^T-CASTELLI. EXQVO. AQVAM. HVCEKss^t,LAXIORLM. FISTVLAM. bVBlICERE.

Q_V IN ARI AM. Modulos fistularum varios, & *-dem iconem exhibet Alexand. Donatus, lib. Z ca ‘

pag. iv 4 - . . s ,.i u toq" e

8. Si ollonarix centena. ] Rotundo numero aoioPlinius utitur: aliter Vitruvius, loc. cit. pag- l 7 °‘num , pondo X CVI. •

‘j. Denarix. ] Vitruvius, loc. cit. Ex latitudine " ir ” fl riiPquot digitos habuerint , antequam in rotundationem fiecian ^gnitudinem ita nominum concipiunt sstulx. Namque fi*rit digitorum decem , cum fistula perficietur ex ea lamna,tur denaria , fimiliterque reliqux. Discrepare tamen avio Frontinus videtur, lib. 1. de Aquxd. lt j s .

10. Chi dometur impetus. ] Aqux nimirum decurre 11 |ßl l

11. Item castella. ] Castellum, receptaculum e* ^ 43-

aquam publicam recipit, auctore Ulpiano , Pande«- ,de aqua quotid. & xstiva. Gallice, »» Regard. V 11 ( r

lib. 8. cap. 7. pag. 170. Inter alius ducentos non eft )instella collocari: ut fi quando vitium aliquis lotus fecerit >omneqiie opu contundatur , C 7 " in quibus locis fit salium >inveniatur: fid ea castella neque dec ursu , neque in ventris f Qylneque omnino in vallibus, fied in perpetua fiant aquali ■horum reficiendorum curam haberent, in vetust" ^l-rionibns apud Reines pag. 571. & apud Gruteruni, P ^ a t«'CASTELLARII appellantur. Exstat de ea te £ y l-consultum , apud Frontin. lib. 1. de Aquxd. NE- ,yl$-PRIVATO. AQ_V AM. D V CE R E- * jj

P V B LI C I S. LICERET. VTIQVE ‘ I V >II. CLVIBVS AQVAE. DVCENDAB; pV'ESSET. DAT V M. EX CASTELLI»; C V'CERENT. ANIMADVERTERE NTQy ii- c ii-

RATO RES. AQVARVM. Q_VlBVS.INTRA. EXT RAQj'E. V R B E M- rbp ]SyCASTTELLA. PRIVATI. FACERE. F"'/jvEEX. QVIBVS. AQVAM. DVCE R E N I p 1 5 'EX. CASTELLO. COMMVNEM- A V r AR Vl '-S E N T. A. C V R A T O R 1 B V S. A Q v ^

Ohm dividicula appellata, auctore Festo,dicebant , qux nunc fiunt caftella , ex quibus a rivo comtaquisque in suum fundum ducit. |Tl e

Seil. XXXII. I. Homerum .... fontium. ] S 1 U ^|jj l iii C ul "mandri amnis fontibus exceperis, cujus aquam tc P Kmendat, Uiad. %. vers. 147. r a ^ 8 - .

z. Lavari calida. ] Vide qux diximus lib- ^L^oriiiu ^ "

3. Sulphurata nervis. ] Sulphur lpsiinl ad neiV

nt‘ra laudat Galenus, lib. 3. »5 ,

4. Aluminata. ] Galenus, lib. 7. kJ ybi», & ; ’^^lius ^

5. Qualis Cutiha. ] Hanc quoque commencia r c fi, l 1 '

rcl. lib. 3. Chron. cap. 1. De ejus situ diximus st • i